Τίτλοι τέλους για τον θεσμό των προστατευόμενων μαρτύρων

Σε μια ιδιαιτέρως αμφιλεγόμενη απόφαση προέβη η Οικονομική Εισαγγελία, που ανακοίνωσε πως αναστέλλεται το καθεστώς προστασίας για τους δύο προστατευόμενους μάρτυρες στο σκάνδαλο Novartis. Πρόκειται για τα δύο πρόσωπα που έγιναν γνωστά ως «Αικατερίνη Κελέτση» και «Μάξιμος Σαράφης».

Η εξέλιξη αυτή ήταν απόρροια και των ενεργειών της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η οποία τον περασμένο Φεβρουάριο, με τροποποίηση του άρθρου 218 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, άλλαξε το καθεστώς της προστασίας μαρτύρων. Πρόκειται για μια κυβέρνηση που επέδειξε έλλειψη πολιτικής βούλησης για την αποτελεσματική προστασία των whistleblowers, παρά τα αιτήματα πολλών οργανώσεων που ζητούσαν ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος.  

Η παραπάνω απόφαση όχι μόνο ανοίγει διάπλατα τον δρόμο για ποινικές διώξεις κατά των δύο προσώπων (από όσους εκτιμούν πως δυσφημίστηκαν από τις σχετικές καταγγελίες), αλλά ταυτόχρονα έχει σημαντική επίδραση σε πολλαπλά επίπεδα της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής του τόπου.

Πρώτα από όλα, μπαίνουν τίτλοι τέλους στον θεσμό των προστατευόμενων μαρτύρων, καθώς η απόφαση αυτή αναμένει να κλείσει ερμητικά τα στόματα όλων όσοι θα ήθελαν να αποκαλύψουν (υπό το καθεστώς ανωνυμίας και προστασίας) ζητήματα που αφορούν σε διαφθορά, οργανωμένο έγκλημα κ.ά. Σημειώνεται ότι η προστασία των μαρτύρων είναι ένας θεσμός που εφαρμόζεται με ικανοποιητικά αποτελέσματα, τόσο στην Ευρώπη, όσο και στις ΗΠΑ. 

Εξάλλου, η παραπάνω εξέλιξη στέλνει ηχηρό μήνυμα στους δικαστικούς λειτουργούς, οι οποίοι θα κληθούν να χειριστούν στο μέλλον παρόμοιες καταστάσεις. 

Επίσης, δίνεται η ευκαιρία να συντηρηθεί και να ακουστεί δυνατά πλέον το αφήγημα περί σκευωρίας, μπαίνοντας στο περιθώριο το ίδιο το σκάνδαλο που κόστισε πανάκριβα στο ελληνικό Δημόσιο. Ουσιαστικά αυτή η απόφαση ισοδυναμεί με οριστικό κλείσιμο της διερεύνησης του σκανδάλου, το οποίο παραμένει στο σκοτάδι.

→ Οι προστατευόμενοι μάρτυρες της Novartis ήταν μεταξύ των βραβευθέντων της ομάδας της Ευρωπαϊκής Αριστεράς / Βόρεια Πράσινη Αριστερά (GUE/NGL) στο Ευρωκοινοβούλιο, το 2020, λαμβάνοντας το βραβείο για «Δημοσιογράφους, Μάρτυρες Δημοσίου Συμφέροντος και Υπερασπιστών του Δικαιώματος στην Ενημέρωση».

Πανηγυρισμοί για την απόφαση

Την ίδια ώρα, η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ευφορία στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, όπως καταγράφθηκε χαρακτηριστικά στο σχετικό σχόλιο που έκανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης. Μεταξύ άλλων, ο Π. Μαρινάκης έκανε λόγο για «απόφαση – σταθμό», χωρίς να διστάσει να πει ότι η ανεξάρτητη Δικαιοσύνη έβγλαε τις «κουκούλες» από τους «ψευδομάρτυρες της σκευωρίας της Novartis».

Στο αφήγημα περί σκευωρίας επένδυσε και ο πρώην πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος επανέλαβε τα «μέχρι τέλους», αναφερόμενος στις ενέργειες που θα κάνει για να τιμωρήσει τους «πρωταγωνιστές αυτής της αθλιότητας». 

Σε ανάλογο πνεύμα και υπουργός Άδωνις Γεωργιάδης, που πρόσθεσε ότι «το μείζον» δεν είναι να τιμωρηθούν οι προστατευόμενοι μάρτυρες, αλλά «να αποκαλύψουν ποιοι τους έβαλαν, διότι αποκλείεται μόνοι τους να σκέφθηκαν τέτοια τερατώδη ψεύδη».

ΣΥΡΙΖΑ: Απόφαση – ταφόπλακα

Για ταφόπλακα στον σημαντικό θεσμό της προστασίας μαρτύρων έκανε λόγο η αξιωματική αντιπολίτευση, τονίζοντας μεταξύ άλλων πως ήταν ο θεσμός αυτός «που συντέλεσε στην αποκάλυψη του διεθνούς σκανδάλου Novartis».