Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται ακόμα και για το στοιχειώδες δικαίωμα των Ελλήνων πολιτών στην αξιοπρεπή διαβίωση, η χθεσινή εκδήλωση στον Δικηγορικό Σύλλογο της Αθήνας ανέδειξε μια από τις χειρότερες συνέπειες της κρίσης αλλά και των διαχρονικά οπισθοδρομικών κυβερνητικών πολιτικών: την ολοένα και μεγαλύτερη δυσκολία ευάλωτων κοινωνικών ομάδων στη δυνατότητα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη.
Την εκδήλωση διοργάνωσε η Ελληνική Ενωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα με ένα αξιολογότατο πάνελ ομιλητών, ερευνητών και ειδικών, οι οποίοι παρέθεσαν θλιβερά στοιχεία σε ένα« εφιαλτικό σκηνικό για το Δίκαιο», όπως παρατήρησε ο αντιπρόεδρος της Ενωσης, καθηγητής Δημήτρης Χριστόπουλος.
Την εκδήλωση χαιρέτισε με επιστολή ο υπουργός Δικαιοσύνης Νίκος Παρασκευόπουλος, ο οποίος στις προγραμματικές του δηλώσεις ιεράρχησε ως απολύτου προτεραιότητος το άρθρο 5 του Συντάγματος για το δικαίωμα καθενός στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια.
Στην εκδήλωση μίλησε ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος, που ανέφερε ότι πέρα από τη βραδύτητα στη Δικαιοσύνη, το πρόβλημα δεν είναι οι νόμοι αλλά τα εξαιρετικά συντηρητικά ανακλαστικά της κοινωνίας και των δικαστών. Μίλησε για έναν εθνολαϊκό πατριωτισμό που δεν ανέχεται το διαφορετικό.
Ο όγκος των εισηγήσεων αλλά και τα αναλυτικά στοιχεία των ερευνητών θα παρουσιαστούν σε επόμενο εκτενές αφιέρωμα, ωστόσο σταχυολογούμε εδώ τα σημαντικότερα από όσα ακούστηκαν.
Εμπόδια στην προσφυγή
Οπως ανέφερε ο Ξ. Κοντιάδης, καθηγητής και πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, τα εμπόδια στο θεμελιώδες δικαίωμα της προσφυγής είναι εμφανή και αφανή, όπως τα έχει καταγράψει ο εθνικός φορέας που από το 2007 έχει αναλάβει αυτό το έργο.
Στη συνέχεια οι ομιλητές αναφέρθηκαν στο κύριο εμπόδιο, αυτό των δικαστικών εκκρεμοτήτων που οδηγούν μοιραία σε αρνησιδικία.
• Το 2013 εκκρεμούσαν 1.100.000 υποθέσεις με μέσο όρο εκδίκασης μέχρι και οκτώ χρόνια, ενώ σε πολλές περιπτώσεις παραγράφονται αδικήματα, με τα θύματα να μην μπορούν ποτέ να ικανοποιήσουν το δικαίωμά τους σε μια δίκαιη δίκη.
• 400 παραβιάσεις του άρθρου 6 παρ. 1 (χρονική διάρκεια της δίκης) της Σύμβασης για τα ανθρώπινα δικαιώματα (το 48% καταδικών της χώρας) έχουν εκδικαστεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και δεν είναι μόνο τα εκατομμύρια των προστίμων, αλλά και η μη λήψη μέτρων αποτροπής τέτοιων πρακτικών.
• Αυξήθηκε υπερβολικά το κόστος της δίκης ως μέθοδος αποτροπής, με αποτέλεσμα οι φτωχοί και ευάλωτοι να μην έχουν δυνατότητα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη. Υπάρχει δικαστική απόφαση-σταθμός που κρίνει ότι το μέτρο αυτό είναι αντισυνταγματικό αποκλείοντας πολίτες από τα δικαιώματά τους.
• Στις ποινικές δίκες ο παθών, δηλαδή το θύμα, εκ του νόμου εξισώνεται με τον μάρτυρα, με αποτέλεσμα αν δεν γίνει διάδικος (παράσταση πολιτικής αγωγής) να χάνει τα δικαιώματά του.
Ο σχηματισμός εθνικού φορέα στήριξης για όλα τα θύματα είναι ίσως μια μοναδική λύση για την απόδοση του πρωταρχικού δικαιώματος στη Δικαιοσύνη κάθε ευάλωτης ομάδας.
