Απόφαση ΣτΕ περί αποζημίωσης σε ιδιοκτήτες ακινήτων με περιορισμούς

Την υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης, αυτεπαγγέλτως, έχει το Δημόσιο, στους ιδιοκτήτες οικοπέδων και ακινήτων, όταν θεσπίζει περιορισμούς στην ακίνητη περιουσία τους (στην ανέγερση οικημάτων, ξενοδοχειακών μονάδων κ.λ.), με τους οποίους αλλοιώνεται σημαντικά ο πυρήνας του δικαιώματος ιδιοκτησίας τους. 

Αυτό αποφάσισε επικαλούμενο σχετικές διατάξεις του Συντάγματος και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το Συμβούλιο της Επικρατείας αλλά παρέπεμψε «λόγω σπουδαιότητας» την υπόθεση για τελική κρίση στην Ολομέλεια του ανωτάτου ακυρωτικού δικαστηρίου. 

Η Ολομέλεια καλείται επίσης να αποσαφηνίσει και το θέμα του εάν πριν από την καταβολή της εν λόγω αποζημίωσης πρέπει να υποβάλλεται σχετική αίτηση από τον ιδιοκτήτη ή πρέπει αυτή πρέπει να καταβάλλεται κατευθείαν (αυτομάτως) από το κράτος. 

Η υπόθεση απασχόλησε το ΣτΕ, με αφορμή περίπτωση δύο τουριστικών-ξενοδοχειακών εταιρειών που έχουν εκτάσεις στην περιοχή του Λαγανά Ζακύνθού, η οποία από το 1999 (με Προεδρικό Διάταγμα) ανακηρύχθηκε σε θαλάσσιο πάρκο, λόγω της ωοτοκίας της χελώνας caretta – caretta στη θαλάσσια και χερσαία αυτή περιοχή. 

Οι εταιρίες αυτές είχαν προσφύγει στη Διοικητική Δικαιοσύνη, ζητώντας να τους καταβληθεί από το Δημόσιο αποζημίωση (σύμφωνα με το άρθρο 105 του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα) για τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν στην ιδιοκτησία τους και ειδικά για τους κατασκευαστικούς περιορισμούς (επιτρεπόμενες χρήσεις γης) κτλ. 

Το Α΄ Τμήμα του ΣτΕ (συμπλέοντας με το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών) έκρινε, μεταξύ άλλων, ότι εφόσον οι περιορισμοί στην ιδιοκτησία «έχουν ως αποτέλεσμα ουσιώδη στέρηση της χρήσης της ιδιοκτησίας κατά τον προορισμό της, είτε η ιδιοκτησία αυτή βρίσκεται σε περιοχή προστασίας της φύσης είτε σε ζώνη προστασίας της, η αποζημίωση του ιδιοκτήτη δεν ανήκει στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης, αλλά γεννάται αξίωσή του προς αποζημίωση, η οποία θεμελιώνεται ευθέως ανάλογα με την έκταση, την ένταση και τη χρονική διάρκεια της ζημίας».