Με τροπολογίες που κατέθεσε στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννης Μουζάλας χθες το μεσημέρι, λίγες ώρες πριν ολοκληρωθεί η κατεπείγουσα συζήτηση του νομοσχεδίου για το προσφυγικό, περιορίζονται σε σημαντικό βαθμό δικαιώματα και δικονομικές εγγυήσεις των προσφύγων και μεταναστών που είχαν εισαχθεί στο νομοσχέδιο.
Αν και ο κύριος κορμός του μεταφέρει στο ελληνικό Δίκαιο οδηγία της Ε.Ε. για το άσυλο και δεν ονομάζει «ασφαλή τρίτη χώρα» την Τουρκία, παρ’ όλη την επιμονή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι τροπολογίες περιορίζουν το, έτσι κι αλλιώς λεπτό, δίχτυ προστασίας των προσφύγων από την απέλασή τους, καθιστώντας τους ακόμα πιο ανυπεράσπιστους μπροστά στην εφαρμογή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας που ξεκινά τη Δευτέρα με διακηρυγμένο στόχο τον περιορισμό των προσφύγων.
Χωρίς εκπροσώπηση
Ενώ στο νομοσχέδιο προβλεπόταν υποχρεωτική αναστολή απέλασης μέχρι να τελεσιδικήσει τυχόν προσφυγή του πρόσφυγα σε δικαστήριο κατά της απόρριψης του αιτήματος ασύλου από την Επιτροπή Προσφυγών, η τροπολογία προβλέπει την ύπαρξη δικαστικής απόφασης για την αναστολή απέλασης.
Αν δηλαδή το αποφασίσει το δικαστήριο, ο πρόσφυγας θα μπορεί να απελαθεί πριν εκδικαστεί η έφεσή του, θέτοντας εκτός των άλλων εν αμφιβόλω την ορθή μεταφορά της ευρωπαϊκής οδηγίας, που προβλέπει τελεσίδικη εξέταση του αιτήματος ασύλου από δικαστήριο ή από όργανο με εγγυήσεις δικαστηρίου, φυσικά με την παρουσία του πρόσφυγα.
Αφαιρείται, επίσης, το αυτόματο δικαίωμα να παρίσταται ο πρόσφυγας στη διαδικασία εξέτασης του αιτήματος ασύλου σε δεύτερο βαθμό, αν το ζητήσει τουλάχιστον δύο μέρες πριν από την εκδίκαση της προσφυγής, όπως προέβλεπε αρχικά το νομοσχέδιο.
Για τους πρόσφυγες που βρίσκονται στα σύνορα, δηλαδή σε όλα τα κέντρα πρώτης υποδοχής, η παρουσία τους στην Επιτροπή Προσφυγών τίθεται πλέον στην κρίση της και ανοίγει ο δρόμος για να κριθεί η προσφυγή μόνο ως προς το τυπικό σκέλος της εξέτασης του φακέλου τους.
Αδεια παραμονής
Περιορίζεται επίσης σημαντικά το δικαίωμα του πρόσφυγα να αποκτήσει άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, αν εκκρεμεί για περισσότερο από πέντε χρόνια η εξέταση του αιτήματος ασύλου, διάστημα στο οποίο θεωρείται ότι αναπτύσσει ισχυρούς δεσμούς με τη χώρα.
Ενώ προϋπόθεση για την άδεια παραμονής ήταν να μην έχει καταδικαστεί τελεσίδικα σε ποινή τουλάχιστον τριών ετών, σε αντιστοιχία με το προεδρικό διάταγμα που ρυθμίζει την επικουρική προστασία, η τροπολογία μειώνει την ποινή σε ένα έτος, αποκλείοντας πρόσφυγες που μπορεί να έχουν καταδικαστεί για αδικήματα όπως η εξύβριση, η αφισοκόλληση ή ένα αυτοκινητικό ατύχημα.
Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία-εξπρές για το άσυλο, η εξέταση των αιτημάτων από άλλες επιτροπές, μέχρι να στελεχωθούν οι Υπηρεσίες Ασύλου και Προσφυγών και κυρίως η εκ των πραγμάτων έντονη πολιτική πίεση να εφαρμοστεί η συμφωνία, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για αποφάσεις που επιστρέφουν πρόσφυγες στην Τουρκία, όπου διακυβεύεται η ζωή και η ασφάλειά τους, παραβιάζοντας κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
