Μας επικρίνουν χωρίς να μας επιπλήττουν δημόσια

Δημοσιεύτηκε χθες η έκθεση της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT).

Η αντιπροσωπεία επισκέφτηκε τη χώρα τον Απρίλιο του 2015 και κατέγραψε ξανά όλα τα προβλήματα καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διαπιστώθηκαν στους χώρους κράτησης ανά την Ελλάδα. 

Θυμίζουμε εδώ ότι η προηγούμενη έκθεση δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2014, με καθυστέρηση 9 μηνών, από την τότε κυβέρνηση Σαμαρά και αφού είχε κρατηθεί στα συρτάρια δύο υπουργείων και χωρίς να υπάρξει καμία απάντηση ή δέσμευση για συμμόρφωση στους κοινούς κανόνες σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Εκείνη η έκθεση ήταν κόλαφος για τις συνθήκες κράτησης στην Ελλάδα και λόγω της αδυναμίας να τη διαχειριστεί η τότε κυβέρνηση την κράτησε «κρυφή», δεδομένου ότι ήδη εκκρεμούσαν πάρα πολλές υποθέσεις ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου στις συνθήκες κράτησης στην Ελλάδα. 

Η τωρινή έκθεση δημοσιοποιήθηκε χθες και, όπως αναφέρει, ο σκοπός της επίσκεψης της επιτροπής του CPT τον Απρίλιο του 2015 ήταν η εκ νέου αξιολόγηση της κατάστασης μετά τις αυστηρές επιπλήξεις των εκθέσεων του 2011 και 2013.

Αυτή τη φορά η αντιπροσωπεία αναφέρθηκε στην πολύ καλή συνεργασία που είχε με τις ελληνικές αρχές και το προσωπικό, αλλά παρ’ όλα αυτά και πάλι εντόπισε πολλές ελλείψεις και σοβαρές παραβιάσεις δικαιωμάτων στα σωφρονιστικά καταστήματα, στα κρατητήρια, καθυστέρηση απονομής της δικαιοσύνης, έλλειψη πρόσβασης αδύναμων πολιτών στη Δικαιοσύνη και τέλος, σειρά περιστατικών ανεξέλεγκτης αστυνομικής βίας εναντίον κρατουμένων και συλληφθέντων. 

Εντόπισε τις μεγάλες αδυναμίες ειδικά στο Νοσοκομείο Κορυδαλλού, στις φυλακές Ναυπλίου, κατέγραψε καταγγελίες για περιστατικά βίας στα αστυνομικά τμήματα του Αγ. Παντελεήμονα και στην Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης, ενώ ζητάει ειδική έρευνα για την ομάδα ΔΕΛΤΑ, που φαίνεται να συγκεντρώνει πολλές καταγγελίες (με συνοδεία ιατρικών εκθέσεων) για ανεξέλεγκτη χρήση βίας. 

Η επιτροπή παρατηρεί ότι δεν υπάρχει ακόμα συστηματική προσπάθεια εξάλειψης φαινομένων αστυνομικής βίας με μέθοδο και ολοκληρωμένη στρατηγική αντιμετώπισης από τις ειδικές υπηρεσίες. Επισημαίνει την ασφυκτική κατάσταση υπερπληθυσμού των φυλακών και τις σοβαρότατες ελλείψεις στην περίθαλψη ασθενών κρατουμένων. 

Αναφέρεται ακόμα η επιτροπή σε φαινόμενα βίας και κακομεταχείρισης τόσο από σωφρονιστικούς υπαλλήλους όσο και μεταξύ των κρατουμένων. Βία λεκτική, σωματική και ρατσιστική. Η επιτροπή συνιστά στα υπουργεία Υγείας και Δικαιοσύνης να εξετάσουν από κοινού την κατάσταση των υπηρεσιών υγείας στις φυλακές. 

Αναφέρεται με εκτεταμένο τρόπο στην κράτηση ανηλίκων, ακόμα και πέρα από 24 ώρες στα αστυνομικά τμήματα σε εντελώς ακατάλληλες συνθήκες, ενώ επιπλέον επισημαίνει ότι ανήλικοι, κυρίως αλλοδαποί, υπέστησαν κακομεταχείριση από αστυνομικούς. 

Συγκεκριμένες αναφορές υπάρχουν για την Πέτρου Ράλλη, την Κόρινθο και την Αμυγδαλέζα. Ακόμα εντοπίζει τη συχνή απουσία συνηγόρων σε ανθρώπους που υποχρεώθηκαν να υπογράψουν καταθέσεις και άλλα έγγραφα χωρίς να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματά τους και τέλος, τη σοβαρή υποστελέχωση των φυλακών. 

Θυμίζουμε ότι η επιτροπή επισκέφτηκε την Ελλάδα και τους χώρους κράτησης τον Απρίλιο, ενώ ταυτόχρονα τότε το ελληνικό Κοινοβούλιο ψήφιζε κατά πλειοψηφία το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αποσυμφόρηση των φυλακών, τα ευνοϊκά μέτρα για τους βαριά αρρώστους και αναπήρους, τις ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους ανήλικους, την κατάργηση των φυλακών τύπου Γ και πολλές άλλες διατάξεις που τότε ξεσήκωσαν θύελλα από την πλευρά εκείνων που επί χρόνια αδιαφορούσαν για τις συνεχόμενες, από το 1999, αυστηρές συστάσεις της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT). 

Μετά τη δημοσίευση της έκθεσης το υπουργείο Δικαιοσύνης εξέδωσε αναλυτική ανακοίνωση:

«Η έκθεση είναι γενικά επικριτική, όχι πάντως όσο προηγούμενες που είχαν οδηγήσει σε δημόσια δήλωση (public statement). Αποτυπώνει μια κατάσταση που διαμορφώθηκε σε βάθος δεκαετιών εγκατάλειψης των φυλακών. Εν τούτοις αναγνωρίζονται και τα θετικά βήματα που έχουν σημειωθεί». 

Το υπουργείο δηλώνει ότι εργάζεται εντατικά για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και συνεργάζεται στενά με την επιτροπή προκειμένου να υιοθετήσει μέτρα βελτίωσης και να αξιοποιήσει τη διεθνή εμπειρία.

Γίνεται φυσικά αναφορά στον ν.4322/2015 που ψηφίστηκε τον Απρίλιο και στα νέα στοιχεία που προέκυψαν μετά την εφαρμογή του, όπως η μείωση του αριθμού των κρατουμένων από 11.569 σε 9.571, χωρίς να υπάρχουν πια κρατούμενοι στα πατώματα. 

Γίνεται επίσης αναφορά στην επικείμενη αύξηση του αριθμού των σωφρονιστικών υπαλλήλων και στην καλύτερη κατανομή τους. Με βάση τον νέο νόμο αντιμετωπίζονται αυστηρότερα τα φαινόμενα εκφοβισμού και βίας μεταξύ κρατουμένων. 

Οπως αναφέρει η ανακοίνωση:

«Σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας, όπως προτείνει η επιτροπή, επεξεργάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης των κρατουμένων, σ’ όλη την Ελλάδα, στο πλαίσιο του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Καταγράφηκαν και επανασχεδιάζονται όλες οι δομές υγείας στις φυλακές, όπως Ειδικά Περιφερειακά Ιατρεία και Ειδικά Κέντρα Υγείας. 

»Τα δύο θεραπευτικά καταστήματα, πρώτα το Ψυχιατρείο και αμέσως μετά το Νοσοκομείο Κορυδαλλού, μεταμορφώνονται σε κανονικές μονάδες υγείας. Ηδη προστέθηκαν έξι (6) γιατροί και άμεσα αναμένονται ακόμα τέσσερις (4), ενώ γίνονται και βελτιώσεις στις υποδομές». 

Γίνεται ακόμα αναφορά στις δομές απεξάρτησης που επεκτείνονται και φυσικά στις σοβαρές αλλαγές ως προς την κράτηση ανηλίκων πλην σοβαρών εγκλημάτων (ανθρωποκτονία, βιασμός).

«Στις 16.2.2016 στη φυλακή παρέμεναν εννέα (9) ανήλικοι. Η φυλακή ανηλίκων (Κορίνθου) βελτιώνεται στις υποδομές, εξοπλίζεται και εμπλουτίζεται με προγράμματα και δράσεις. Εξάλλου, η απομόνωση, καθ’ όλο το 2015 χρησιμοποιήθηκε μόνο για έναν (1) κρατούμενο». 

Τέλος, το υπουργείο αναφέρεται στους στόχους στο σωφρονιστικό για την επόμενη τριετία που συνοψίζονται στο τρίπτυχο Ασφάλεια, Ανθρωπισμός, Επανένταξη. 

Οι βελτιώσεις είναι δεδομένες, ωστόσο στα φαινόμενα αστυνομικής βίας, στην αδυναμία πρόσβασης ευάλωτων στη Δικαιοσύνη, στην ίση μεταχείριση και στα ίδια δικαιώματα των κρατουμένων και ειδικά των αλλοδαπών, πολλά βήματα οφείλουν να γίνουν ακόμα.