Στην Ελλάδα απαγορεύεται η αλληλεγγύη

Στη βιομηχανία ποινικών διώξεων, διοικητικών κυρώσεων και άλλων παρενοχλήσεων που εξαπέλυσαν το 2025 τα κράτη της Ε.Ε. εναντίον οργανώσεων και ατόμων που δείχνουν έμπρακτη αλληλεγγύη σε μετανάστες, η Ελλάδα κατέχει τα σκήπτρα ως προς τις ποινικές διώξεις, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του πανευρωπαϊκού δικτύου «Πλατφόρμα Διεθνούς Συνεργασίας για Μετανάστες χωρίς Χαρτιά» (Platform for International Cooperation of Undocumented Migrants – PICUM) σε συνεργασία με το πρότζεκτ wing.

Σύμφωνα με την έκθεση, που παρουσιάστηκε σε διαδικτυακή συνέντευξη Τύπου, πρόκειται για τάση που «υπονομεύει τον δημόσιο χώρο και το κράτος δικαίου μέσα στην Ε.Ε. και έχει δυσανάλογη τιμωρητική επίπτωση στους μετανάστες», ενώ «οι κατηγορίες διευκόλυνσης μεταναστών και διακίνησης μεταναστών, όπως και οι σοβαρότερες κατηγορίες για οργανωμένο έγκλημα και τρομοκρατία χρησιμοποιούνται καταχρηστικά για να ποινικοποιήσουν ενέργειες με ξεκάθαρο ανθρωπιστικό σκοπό ή με σκοπό την παροχή βασικών υπηρεσιών σε μετανάστες».

Σύμφωνα με την έκθεση, που δεν είναι εξαντλητική και καταγράφει κυρίως περιστατικά που δημοσιοποιήθηκαν στα μέσα ενημέρωσης των κρατών-μελών, τουλάχιστον 110 άτομα αντιμετώπισαν το 2025 ποινικές διαδικασίες για την αλληλέγγυα δράση τους. Τα περισσότερα, 49, καταγράφονται στην Ελλάδα, υπερδιπλάσια από ό,τι στην Πολωνία που βρίσκεται στη δεύτερη θέση με ποινικές διώξεις σε 20 άτομα.

Η συντριπτική πλειονότητα των κατηγορούμενων αθωώνονται τελεσίδικα, ωστόσο η δικαστική περιπέτεια κρατά κατά μέσο όρο 2 έως 3 χρόνια και σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά τα 6 έως 7 χρόνια. Για 41 κατηγορούμενους υπήρξε τελεσίδικη δικαστική απόφαση το 2025, αθωωτική για τους 38. Ανάμεσά τους οι 24 κατηγορούμενοι στην υπόθεση της οργάνωσης ERCI στη Λέσβο και η Ολλανδή δημοσιογράφος Ιγκεμποργκ Μπέγκελ, που αθωώθηκε από την κατηγορία της διευκόλυνσης διαμονής Αφγανού πρόσφυγα, τον οποίο φιλοξενούσε.

Από τις άλλες τρεις περιπτώσεις, δύο οδηγοί ταξί καταδικάστηκαν στη Γαλλία με αναστολή ποινής, επειδή μετέφεραν επιβάτες χωρίς χαρτιά από την Ισπανία, χωρίς να γνωρίζουν το καθεστώς τους, όπως είπαν. Η τρίτη καταδίκη αφορά τον πρώην δήμαρχο της ιταλικής πόλης Ριάτσε της Καλαβρίας, τον Ντομένικο Λουκάνο, που υποβλήθηκε το 2016 σε πολυετή δικαστική περιπέτεια εξαιτίας των ενταξιακών του πολιτικών. Από τις 57 πράξεις για τις οποίες κατηγορούνταν, καταδικάστηκε μόνο για μία, παραποίηση κρατικών αποφάσεων, σε 18 μήνες φυλακή με αναστολή.

Η έκθεση καταγράφει επίσης τουλάχιστον 11 οργανώσεις και συλλογικότητες στην Ε.Ε. στις οποίες επιβλήθηκαν διοικητικά πρόστιμα και κυρώσεις εξαιτίας της αλληλεγγύης που επέδειξαν. Τα σκήπτρα εδώ κατέχει η Ιταλία με πρόστιμα σε οκτώ ανθρωπιστικές οργανώσεις. Καταγράφονται επίσης 33 περιπτώσεις μη δικαστικής παρενόχλησης, που περιλαμβάνουν εκφοβισμό και συκοφάντηση του έργου τους, από τις οποίες 15 στη Γαλλία, 8 στην Ελλάδα, 7 στην Ουγγαρία.

Υπόθεση Τόμι Ολσεν

Στη δίωξη του Τόμι Ολσεν της οργάνωσης Aegean Boat Report αναφέρθηκε στη συνέντευξη Τύπου ο δικηγόρος του, Ζαχαρίας Κεσσές, δικηγόρος επίσης της Σάρα Μαρντίνι και άλλων κατηγορούμενων που αθωώθηκαν στη δίωξη της οργάνωσης ERCI. Επισήμανε ότι αποστολή της Aegean Boat Report είναι η τεκμηρίωση και η διαφάνεια σε περιστατικά που συμβαίνουν στη θάλασσα και όχι καθεαυτή η διάσωση. Aλλωστε ο Τόμι Ολσεν εργάζεται από τη Νορβηγία, όπου εκκρεμεί η απόφαση της νορβηγικής Δικαιοσύνης αν θα τον εκδώσει για να δικαστεί στην Ελλάδα, ύστερα από διεθνές ένταλμα σύλληψης που εξέδωσαν οι ελληνικές Αρχές. «Προκύπτει το θεμελιώδες νομικό ερώτημα πώς η επιτήρηση και η δημοσιοποίηση γίνεται εγκληματική συνέργεια και πώς μια τέτοια οργάνωση που δραστηριοποιείται από απόσταση γίνεται μέρος εγκληματικού δικτύου», είπε ο κ. Κεσσές. Η απόφαση της νορβηγικής Δικαιοσύνης αναβλήθηκε χθες καθώς εκκρεμεί η παροχή εγγυήσεων από την Ελλάδα ότι ο Τόμι Ολσεν δεν θα υποβληθεί σε βασανιστήρια και εξευτελιστική μεταχείριση αν εκδοθεί.

Νόμοι Πλεύρη

Η Αλκηστις Αγραφιώτη, υπεύθυνη Συνηγορίας στο Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, αναφέρθηκε στους νόμους Πλεύρη που ποινικοποίησαν τον Σεπτέμβριο την παράτυπη διαμονή και μετέτρεψαν τον Φεβρουάριο σε κακούργημα πλημμεληματικές πράξεις που γίνονται από μέλη οργανώσεων. Η κ. Αγραφιώτη σημείωσε το κατασταλτικό αποτέλεσμα αυτών των μέτρων που έχουν οδηγήσει σε σημαντικό περιορισμό της ανθρωπιστικής δράσης.