Τι ρυθμίσεις φέρνει το νέο νομοσχέδιο για τους μετανάστες

Νέο νομοσχέδιο κατέθεσε την προπαραμονή της Πρωτοχρονιάς το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο υπόσχεται τώρα να διευθετήσει τα τεράστια προβλήματα που έχει αφήσει να συσσωρευτούν με πολυετείς καθυστερήσεις στη χορήγηση και την ανανέωση των αδειών διαμονής και με το φιάσκο των μετακλήσεων μεταναστών εργατών γης.

Μικρό καλάθι ας κρατήσει κανείς για την επιτυχία της νομοθετικής πρωτοβουλίας του κ. Πλεύρη, αν κρίνουμε από τα αποτελέσματα των δύο προηγούμενων που τάχα θα απέτρεπαν τις αφίξεις στην Κρήτη, σύμφωνα με τις βαρύγδουπες εξαγγελίες του για τα αποτελέσματα της αμφισβητούμενης προσωρινής αναστολής κατάθεσης των αιτημάτων ασύλου (άλλη μία περίπτωση εφαρμογής του πρωθυπουργικού δόγματος «δεν είναι η ώρα να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών») και για το αντιμεταναστευτικό και αντιπροσφυγικό του νομοσχέδιο που ποινικοποιούσε την παράτυπη διαμονή.

Στα θετικά του νομοσχεδίου θεωρείται η καθιέρωση ελάχιστης διάρκειας ισχύος δύο ετών για τις άδειες διαμονής από τη στιγμή που εκδίδεται απόφαση χορήγησης ή ανανέωσης, ρύθμιση που αναμένεται να διακόψει τον φαύλο κύκλο της ανανέωσης αδειών λίγο πριν από τη λήξη τους ή σε ορισμένες περιπτώσεις και μετά τη λήξη.

Καθιερώνεται επίσης η δυνατότητα του πληροφοριακού συστήματος «Μετανάστευση» του υπουργείου να κατανέμει τις αιτήσεις που υποβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι στις κατά τόπους υπηρεσίες μιας περιοχής σε υπηρεσίες άλλης περιοχής που έχουν μικρότερο αριθμό εκκρεμών αιτήσεων, ανεξαρτήτως του τόπου διαμονής του ενδιαφερόμενου.

Τέλος, δίνεται η δυνατότητα νομιμοποίησης όσων είχαν άδεια διαμονής για τουλάχιστον πέντε χρόνια και απορρίφθηκε η αίτηση ανανέωσής της τον τελευταίο χρόνο πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου ή εκκρεμεί η απόφαση κατά το διάστημα αυτό. Στην περίπτωση αυτή ο γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης χορηγεί «άδεια διαμονής δεύτερης ευκαιρίας» ισχύος δύο ετών και με δυνατότητα ανανέωσης. Παραμένει ωστόσο αδιευκρίνιστο, σύμφωνα με νομικούς με γνώση του νομοσχεδίου, από τη διατύπωση του νομοσχεδίου αν το διάστημα του ενός έτους πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου αφορά το παρόν νομοσχέδιο ή τον Κώδικα Μετανάστευσης που τροποποιεί, ο οποίος ίσχυσε το 2023.

Αρνητικές ρυθμίσεις

Το νομοσχέδιο καταργεί την άδεια διαμονής δεκαετούς διάρκειας που δινόταν σε ασυνόδευτους ανήλικους πρόσφυγες με την προϋπόθεση ότι είχαν ολοκληρώσει τρία χρόνια δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ρύθμιση την οποία είχε εισηγηθεί στον Κώδικα Μετανάστευσης η τότε υφυπουργός Σοφία Βούλτεψη. Η ρύθμιση που καταργεί το νέο νομοσχέδιο ρύθμιζε περιπτώσεις ασυνόδευτων ανήλικων μαθητών που απειλούνταν με απέλαση μετά τη συμπλήρωση των 18 ετών, για τη νομιμοποίηση των οποίων είχαν ασκήσει έντονη πίεση οι συμμαθητές τους και ευρύτερα η σχολική κοινότητα όπως και το κίνημα αλληλεγγύης. Γι’ αυτές τις περιπτώσεις δεσμευόταν πριν από τρία χρόνια ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με δήλωσή του στις 17 Ιανουαρίου 2023 ότι στα ασυνόδευτα παιδιά «αυτοδικαίως όταν συμπληρώνουν το 18ο έτος θα πρέπει να τους δίδεται η δυνατότητα, εφόσον έχουν συμπληρώσει 3 χρόνια εκπαίδευσης, να μπορούν να παραμείνουν στη χώρα και, εφόσον το επιθυμούν, να ενταχθούν στην ελληνική πολιτεία».

Ως προς τη διαδικασία μετάκλησης μεταναστών εργατών προκειμένου να καλυφθούν τα τεράστια κενά στην αγορά εργασίας, παρ’ όλο που το υπουργείο μιλά για «απλούστευση των σταδίων, ευελιξία στην αλλαγή εργοδότη», στην πραγματικότητα παραμένει εν πολλοίς αμετάβλητη η διαδικασία που έχει οδηγήσει σε μεγάλες καθυστερήσεις στα προξενεία του εξωτερικού, για την οποία μάλιστα οι εκπρόσωποι των αγροτικών συνεταιρισμών κάνουν λόγο για υπόνοιες χρηματισμού κάτω από το τραπέζι.

Μετανάστες εργάτες

Το υπουργείο δίνει τη δυνατότητα μετάκλησης εργαζομένων σε εταιρείες προσωρινής απασχόλησης, όπως και ταχύρρυθμης μετάκλησης έως 500 εργατών σε κατασκευαστικές εταιρείες επενδυτικών έργων εθνικής σημασίας (βλ. Ελληνικό) με θεώρηση βίζας.

Ακόμα δημιουργεί επιπλέον υποκατηγορίες αδειών διαμονής στις δεκάδες υπάρχουσες, κάτι που μάλλον επιτείνει τη χαώδη διαδικασία παρά την απλοποιεί και σε κάθε περίπτωση δεν αφορά τη μετανάστευση εργατών για τον πρωτογενή τομέα, τις υπηρεσίες ή τις κατασκευές, εκεί όπου έχουν παρουσιαστεί οι κυριότερες ελλείψεις εργατικών χεριών. Οι νέες κατηγορίες αδειών διαμονής με θεώρηση εισόδου αφορούν την είσοδο φοιτητών ξένων πανεπιστημίων που έχουν συνάψει συμφωνίες με κολέγια στην Ελλάδα, επισκεπτών καθηγητών σε ΑΕΙ και κολέγια, εργαζομένων σε νεοφυείς επιχειρήσεις, εργαζομένων στην κατασκευή και λειτουργία βιομηχανικών, τεχνολογικών και φαρμακευτικών υποδομών.

Κατά τα λοιπά το νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις για μη κυβερνητικές οργανώσεις που δείχνουν να υπηρετούν την προσπάθεια επικοινωνιακής στοχοποίησής τους, η οποία έχει ξεκινήσει από όταν ανέλαβε την ηγεσία του υπουργείου ο Θ. Πλεύρης, παρά οτιδήποτε άλλο. Για παράδειγμα αφαιρείται η δυνατότητα σύναψης προγραμματικών συμβάσεων οργανώσεων με το υπουργείο, ωστόσο τέτοιες συμβάσεις δεν είχαν συναφθεί τα τελευταία δύο χρόνια. Επιπλέον αναφέρεται ως επιβαρυντική περίσταση η ιδιότητα μέλους οργάνωσης για την περίπτωση καταδίκης σε περιπτώσεις διευκόλυνσης μετακίνησης και διαμονής παράτυπων μεταναστών, όπως και η δυνατότητα διαγραφής αυτών των οργανώσεων από το μητρώο του υπουργείου. Ωστόσο στο πλαίσιο δικογραφίας που έχει σχηματιστεί τα τελευταία χρόνια για διευκόλυνση εισόδου μεταναστών δεν εμπλέκονται οργανώσεις που έχουν εγγραφεί στο μητρώο του υπουργείου.

Το νομοσχέδιο θεσπίζει τη δυνατότητα απόλυσης υπό όρους για τους κρατούμενους στη φυλακή πολίτες τρίτων χωρών, για τους οποίους προβλέπεται αποφυλάκιση και διοικητική κράτηση με σκοπό την απέλαση σε όποιες περιπτώσεις κρίνεται εφικτή. Αίσθηση προκαλεί ότι σε περιπτώσεις που κατά τη διάρκεια διοικητικής κράτησης γίνει δεκτή από τα δικαστήρια η υποβολή αντιρρήσεων κατά της κράτησης, δεν προβλέπεται απελευθέρωση του κρατούμενου αλλά ο επανεγκλεισμός του στο σωφρονιστικό κατάστημα.

Τέλος, θεσπίζεται η δυνατότητα να λειτουργούν μέσα στις προσφυγικές δομές μονάδες απεξάρτησης του ΕΟΠΑΕ για τη χορήγηση υποκατάστατων εξαρτησιογόνων ουσιών, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται ένα ολιστικό και ουσιαστικό πρόγραμμα αντιμετώπισης των εξαρτήσεων στους πληθυσμούς των δομών. Προβλέπεται επίσης η επέκταση της θητείας των διοικητών της Υπηρεσίας Ασύλου και της υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης από τρία σε πέντε χρόνια.