Πόσο εύγλωττη μπορεί να είναι η σιωπή; Τα ραμμένα στόματα των νεαρών Ιρανών στη νεκρή ζώνη των συνόρων αντηχούν σαν φρικιαστική ηχώ στη σιωπή του κάμπου.
Αποκλεισμένοι πάνω στις σιδηροδρομικές ράγες, στην Ειδομένη, σε ένα σημείο που ορίζεται από τη μία από την πυραμίδα που αναγράφει «Ελλάς» και από την άλλη –τι γράφει η πυραμίδα από την άλλη;- από τις ασπίδες των αστυνομικών δυνάμεων της ΠΓΔΜ, ζητούν ένα μόνο πράγμα: να τους επιτραπεί να συνεχίσουν την πορεία τους βόρεια.
Περίπου δέκα άτομα, όλοι ιρανικής καταγωγής, έχουν ράψει τα στόματά τους από χθες το βράδυ, ενώ περίπου 100 συμπατριώτες τους συμπαρίστανται με απεργία πείνας και κλεισμένα στόματα με πλαστική ταινία.
Δημοσιογράφοι περιφέρονται ανάμεσά τους, αναζητώντας κάποιον να γνωρίζει αγγλικά, για να συνεννοηθούν.
Από την απέναντι πλευρά των συνόρων, άλλα τηλεοπτικά συνεργεία καταγράφουν τις ίδιες σκηνές από απόσταση αναπνοής. Δεν επιτρέπεται η διέλευση αυτών των ανθρώπων, επειδή είναι Ιρανοί και θεωρούνται μετανάστες.
Περνάνε μόνο πρόσφυγες. Σαν να λέμε, ο βαθμός απόγνωσης καθορίζει το δικαίωμα στην ελπίδα ή την καταβύθιση στην απόγνωση.
Δείχνουν βόρεια
Στην πλειονότητά τους είναι ηλικίας 25 με 30 ετών. Θέλουν «μόνο να περάσουν τα σύνορα και να συνεχίσουν προς την Ευρωπαϊκή Ενωση», λέει στην «Εφ.Συν.» μια ομάδα νεαρών που γνωρίζουν λίγες αγγλικές λέξεις. «EU, EU», μόνο αυτό επαναλαμβάνουν.
Οι καθήμενοι στις γραμμές με νοήματα δείχνουν βόρεια. Πού ακριβώς θέλουν να πάνε; Ούτε κι οι ίδιοι μοιάζει να γνωρίζουν, θέλουν μόνο να περάσουν και με νοήματα εξηγούν ότι θα μείνουν όσο χρειαστεί στο σημείο, μέχρι να τους επιτραπεί η διέλευση. Είναι από διάφορες περιοχές του Ιράν, γνωρίστηκαν στη διάρκεια του ταξιδιού.
Τριγύρω σκηνές, από τις οποίες βγαίνουν άλλοι νεαροί και νεαρές και παρακολουθούν με ένταση τον διάλογο των σπασμένων αγγλικών και των νοημάτων.
Αν κάτι γνωρίζουν, είναι η αξία της ενημέρωσης για τη διαμαρτυρία τους, γι’ αυτό συνεχίζουν ακούραστοι τη συνεννόηση με νοήματα.
Διψούν, είναι άπλυτοι και θέλουν να κάνουν ένα μπάνιο, πεινούν, παρατηρούν την ελλιπή καθαριότητα του χώρου και, κυρίως, θέλουν να συνεχίσουν την πορεία τους.
Οι Αφρικανοί έχουν σχηματίσει κι αυτοί τις δικές τους ομάδες, συζητούν χαμηλόφωνα, πηγαινοέρχονται άσκοπα, προσμένουν να κερδίσουν κι αυτοί το δικαίωμα να συνεχίσουν, όπως ίσως το κερδίσουν οι Ιρανοί.
Υπάρχουν και ζευγάρια με παιδιά. Ενα από αυτά παίζει με ένα σκυλάκι. Αν απομονώσεις την εικόνα, μπορείς να σκεφτείς ότι είσαι σε ένα πάρκο.
Οι γονείς είναι ένα πολύ όμορφο ζευγάρι, κι όταν ο Θοδωρής Σδούκος από το Κοινωνικό Ιατρείο Θεσσαλονίκης και η Αννυ Πορίδη δίνουν στο παιδί μια συσκευασία με σοκολατάκια, οι γονείς το υποχρεώνουν τρεις φορές να πει «ευχαριστώ» κι ύστερα βάζουν το χέρι στη θέση της καρδιάς, για να πουν κι αυτοί το ίδιο.
Μια… ήσυχη μέρα
Μόλις πενήντα μέτρα πριν από τις πυραμίδες, στον πρόχειρο καταυλισμό με τις τέντες, μια ουρά περί τα πεντακόσια και πλέον άτομα περιμένουν να πάρουν ένα πιάτο φαγητό, ένα ποτήρι τσάι ή ένα πορτοκάλι, μοιρασμένο από ακάματους εθελοντές.
Σκόνη, «καμιά φορά σκέφτομαι ότι είναι καλύτερη από τη λασπουριά», λέει ένας αστυνομικός σε συναδέλφους του. Αν το καλοσκεφτείς, είναι μια ήσυχη μέρα στον καταυλισμό. Ούτε ένα λεωφορείο δεν υπάρχει. Λιγοστοί νεαροί πρόσφυγες στην καφετέρια του σταθμού πίνουν καφέ ή φορτίζουν τα κινητά τους τηλέφωνα.
«Θα φτάσουν βράδυ με ξημερώματα άλλοι χίλιοι από τη Συρία» συζητάνε εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού. «Πολλές φορές σκέφτομαι και φοβάμαι ότι το χειρότερο είναι πως συνηθίζουμε αυτές τις εικόνες», λέει στον δρόμο της επιστροφής ο Θ. Σδούκος, «αλλά τουλάχιστον θα πρέπει να συνεχίζουμε να μιλάμε για όσα συμβαίνουν, είναι ο μόνος τρόπος για να μη φτάνουν άνθρωποι στο σημείο να ράβουν τα στόματά τους».
Κυβερνητική αμηχανία
Ηγγικεν η ώρα της «αξιοπρεπούς» κράτησης;
Ασαφής παραμένει η στάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στους πρόσφυγες και τους μετανάστες που παραμένουν στην Ειδομένη, ύστερα από την άρνηση της ΠΓΔΜ να τους επιτρέψει τη διέλευση, ακολουθώντας ανάλογη απόφαση της Σλοβενίας, της Κροατίας και της Σερβίας.
Μιλώντας στο Πρώτο Πρόγραμμα, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιάννης Μουζάλας είπε πως ανάμεσά τους βρίσκονται άτομα από ευπαθείς ομάδες και χαρακτήρισε «λάθος σε νομικό επίπεδο» και «μονομερή ενέργεια» την απόφαση να επιτρέπεται η διέλευση μόνο σε Σύρους, Ιρακινούς και Αφγανούς.
«Για παράδειγμα, ένας Ιρανός δικαιούται να είναι πολιτικός πρόσφυγας. Η εθνικότητα δεν είναι λόγος που σε καθιστά μετανάστη και όχι πρόσφυγα. Εμείς διαμαρτυρηθήκαμε γι’ αυτές τις μονομερείς ενέργειες», είπε.
Από την άλλη, όμως, μίλησε για «άπελπιδα προσπάθεια» των αποκλεισμένων να περάσουν και σκιαγράφησε ένα σχέδιο «απεγκλωβισμού» τους από την Ειδομένη που δεν θα βασίζεται στη βία, αλλά στην πειθώ.
«Σιγά σιγά προσπαθούμε να τους πείσουμε με τη βοήθεια ανθρωπιστικών οργανώσεων, της Αστυνομίας και του ΟΗΕ ότι μάλλον δεν είναι πιθανόν να περάσουν απέναντι», είπε.
Είναι όμως αδιευκρίνιστο τι θα συμβεί σ’ αυτούς τους ανθρώπους όταν πειστούν ότι δεν υπάρχει ελπίδα να διορθωθεί το νομικό λάθος και να σταματήσουν οι μονομερείς ενέργειες.
«Οταν κατεβούν στην ενδοχώρα, έχουμε το σχέδιο για το πώς θα συμπεριφερθούμε, σεβόμενοι την αξιοπρέπειά τους και τηρώντας και τις ευρωπαϊκές μας υποχρεώσεις», είναι το μόνο που είπε ο αναπληρωτής υπουργός. Πάντως, σε παλιότερη συνέντευξή του στην «Εφ.Συν.» δεν είχε κρύψει ότι θα αναγκαστεί να εφαρμόσει πολιτική κράτησης «με αξιοπρεπείς και ανθρώπινες συνθήκες»…
Φάληρο-Γαλάτσι και τούμπαλιν
Περιοδεύοντες… πρόσφυγες
Για δεύτερη φορά, το γήπεδο Τάε Κβον Ντο στο Φάληρο ετοιμάζεται σήμερα να λειτουργήσει σαν προσωρινό κέντρο φιλοξενίας προσφύγων, καθώς δεν πρόκειται να συνεχιστεί η φιλοξενία προσφύγων στο Παλαί του Γαλατσίου.
Οι πρόσφυγες που πέρασαν τη χθεσινή νύχτα στο Γαλάτσι (περίπου 200 έμεναν εκεί χθες το απόγευμα) και θα συνεχίσουν να μένουν στην Αθήνα θα μεταφερθούν με λεωφορεία στο Τάε Κβον Ντο, που έχει χωρητικότητα 300 θέσεων φιλοξενίας.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο Παλαιού Φαλήρου, Διονύση Χατζηδάκη, ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής τον ενημέρωσε ότι το γήπεδο θα λειτουργήσει ως κέντρο φιλοξενίας για 7-10 μέρες και ότι τα έξοδα καθαριότητας και τροφοδοσίας θα τα αναλάβει το υπουργείο.
Οι επόμενες αθλητικές δραστηριότητες στο Τάε Κβον Ντο έχουν προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο.
Εν τω μεταξύ, τη μεγάλη ανησυχία τουρκικών οργανώσεων για τους πρόσφυγες σχετικά με το επιχειρούμενο κλείσιμο των ευρωπαϊκών συνόρων καταγράφει το Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων, που συμμετείχε στην Ομάδα Εργασίας σχετικά με τα Σύνορα και την Κράτηση που έγινε πρόσφατα στην Κωνσταντινούπολη, ενώ διαπιστώνει από την πλευρά της Ελλάδας απουσία συντονισμού στη διαχείριση της προσφυγικής ροής, με αποτέλεσμα να σημειώνονται αλληλοεπικαλύψεις, σπατάλη πόρων και χρόνου και αναποτελεσματικότητα.
«Χιλιάδες πρόσφυγες θα εγκλωβιστούν στην Τουρκία, όπου συμβαίνουν σοβαρές παραλείψεις όσον αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», αναφέρει σχετικά με την προσπάθεια της Ε.Ε., στην οποία φαίνεται να έχει αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο η Ελλάδα, να «περιοριστεί η προσφυγική ροή» από την Τουρκία, όπως λένε κυβερνητικά στελέχη.
»Ως προς τη ρητορική που θέτει στο στόχαστρο τους διακινητές, ρητορική στην οποία φαίνεται να προσχωρεί τελευταία και η ελληνική κυβέρνηση, το Φόρουμ επαναλαμβάνει τη θέση που θεωρούν αυτονόητη διεθνείς οργανισμοί και οργανώσεις: «Για να αντιμετωπιστούν οι διακινητές, θα πρέπει να γίνει με νόμιμο και ασφαλή τρόπο το ταξίδι.
»Οι συλλήψεις και τα κατασταλτικά μέτρα δεν θα αλλάξουν την κατάσταση. Οι εναλλακτικές θα πρέπει να αναζητηθούν αλλού, με κριτήριο την ασφάλεια και την προστασία».
Ως προς την κατάσταση στην Ελλάδα, το Φόρουμ επισημαίνει εντάσεις στις ουρές των προσφύγων που περιμένουν να καταγραφούν στα νησιά, εξαιτίας, μεταξύ άλλων, της έλλειψης συντονισμού και της ανεπάρκειας των αστυνομικών μέσων. Στην Αθήνα καταγράφει έλλειψη άμεσης πρόσβασης των ευάλωτων ομάδων σε υπηρεσίες υγείας και άνθηση της μαύρης αγοράς.
Σημειώνει, τέλος, τη μεγάλη συμβολή των οργανώσεων και των εθελοντών, αλλά και την ανάγκη να αναλάβει άμεσα κάποιος φορέας τον συντονισμό, καθώς «η ελλιπής παρουσία των θεσμών […] μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνικές εντάσεις και ρωγμές της κοινωνικής συνοχής».
