Η προσπάθεια της Ε.Ε. να αναλάβει η Τουρκία κεντρικό ρόλο στη διαχείριση του προσφυγικού ενέχει πολύ σοβαρούς κινδύνους για τα δικαιώματα και την ίδια την ζωή των προσφύγων.
Οπως επισημαίνουν σήμερα στην «Εφ.Συν.» εκπρόσωποι οργανώσεων που γνωρίζουν καλά το προσφυγικό, η Ε.Ε. μοιάζει να επιδιώκει να μεταθέσει τη βρόμικη δουλειά της αποτροπής των προσφύγων έξω από την επικράτειά της, εκεί όπου δεν θα είναι υπόλογη η ίδια για τις εικόνες των νεκρών βρεφών και των κρατούμενων προσφύγων, για όλα όσα αμφισβητούν την εικόνα μιας ηπείρου που πορεύεται με βάση τον ανθρωπισμό και το διεθνές δίκαιο.
Η ελληνική κυβέρνηση δέχτηκε να πρωταγωνιστήσει σε μια διαδικασία που κινδυνεύει να την οδηγήσει σε υπαναχώρηση από κεντρικές αρχές της.
Ηδη κυβερνητικά στελέχη μιλούν για την «ανάγκη περιορισμού της προσφυγικής ροής» και στοχοποιούν τους διακινητές, ενστερνιζόμενα εν μέρει μια συντηρητική ρητορική που δεν θέλει να δει πως τους διακινητές τούς ενισχύει ακριβώς η απουσία σχεδίου για μια ομαλή, νόμιμη και ασφαλή διέλευση.
Ηδη οι αποφάσεις που πάρθηκαν κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Τουρκία ενισχύουν τους φόβους: ένας κοινός μηχανισμός επιτήρησης του λιμενικού, που -σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής- προβλέπει την τοποθέτηση ενός ακόλουθου του λιμενικού στις πρεσβείες των δύο χωρών στην Αθήνα και την Αγκυρα, ένα τριμερές συνέδριο με τη συμμετοχή της Γερμανίας και -το πιο προβληματικό- την υποχρέωση της Τουρκίας να μειώσει με μετρήσιμα στοιχεία την προσφυγική ροή, ως αντιστάθμισμα της ικανοποίησης των διεκδικήσεών της από την Ε.Ε.
Αν και η ελληνική κυβέρνηση θέτει το ζήτημα της μετεγκατάστασης προσφύγων απευθείας από την Τουρκία, η γειτονική χώρα δεν ανταποκρίνεται μέχρι στιγμής.
Σε αυτή την περίπτωση, η άρνηση της Ελλάδας να ενδώσει στην παράνομη πολιτική φύλαξης των συνόρων από πρόσφυγες ακούγεται υποκριτική, εφόσον απλώς αντικαθίσταται από πίεση προς την Τουρκία να εμποδίσει η ίδια την πορεία των προσφύγων.
Και οι πέντε οργανώσεις που μιλούν στην «Εφ.Συν.», δείχνουν τους τεράστιους κινδύνους μιας τέτοιας πολιτικής και προτείνουν λύσεις που θα μπορούσαν να αποτρέψουν εξελίξεις με απρόβλεπτες επιπτώσεις στην περιοχή.
Ελίζα Γκορόγια, Διεθνής Γραμματεία της Διεθνούς Αμνηστίας
«Λιγότερη μετατόπιση ευθυνών, περισσότερες ασφαλείς δίοδοι»
Το κοινό σχέδιο δράσης της Ε.Ε. και της Τουρκίας δεσμεύει την Τουρκία να «αποτρέπει την παράτυπη μετανάστευση», αλλά αδιαφορεί για τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων των προσφύγων και μεταναστών.
Τους τελευταίους μήνες, η Τουρκία έχει προβεί σε συλλήψεις μεταναστών και αιτούντων άσυλο, οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε δικηγόρο, ενώ εξαναγκάζουν πρόσφυγες να επιστρέψουν στη Συρία και στο Ιράκ, κάτι που συνιστά καταφανή παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Ακόμη, οι αιτούντες άσυλο συχνά αναγκάζονται να περιμένουν μέχρι και πέντε χρόνια, προκειμένου να εξεταστεί το αίτημά τους.
Η Ε.Ε. δεν θα έπρεπε να στρέφεται σε κράτη που δεν μπορούν να σεβαστούν τα δικαιώματα των προσφύγων και των μεταναστών, προκειμένου να κάνουν αυτά τη «βρόμικη δουλειά».
Οι γειτονικές χώρες πρέπει να λάβουν βοήθεια, με σκοπό την ανάπτυξη συστημάτων υποδοχής και ασύλου και όχι να συστρατευτούν στον ρόλο των φρουρών των συνόρων με πλήρη αδιαφορία για το ανθρώπινο κόστος.
Αυτό που χρειαζόμαστε άμεσα είναι λιγότερη μετατόπιση ευθυνών και περισσότερες ασφαλείς και νόμιμες διόδους, αύξηση των θέσεων μετεγκατάστασης και της οικογενειακής επανένωσης, της εισδοχής και έκδοσης θεώρησης με ανθρωπιστικά κριτήρια, και πρόσβαση στο άσυλο στα εξωτερικά χερσαία σύνορα της Ε.Ε.
Εύα Κοσσέ, ειδική για θέματα Ελλάδας της Human Rights Watch
«Σαν οργάνωση, έχουμε σοβαρές ανησυχίες»
Η Ε.Ε. εντείνει σήμερα τις πιέσεις στις χώρες διέλευσης, για να ανακόψουν τη ροή και να αναλάβουν την ευθύνη για τους αιτούντες άσυλο, ώστε να μη συνεχίσουν το ταξίδι τους προς την Ε.Ε.
Οποιαδήποτε συμφωνία με την Τουρκία πιθανότατα θα περιλαμβάνει το αντάλλαγμα εκ μέρους της χώρας να αυξήσει τους ελέγχους στα σύνορα.
Σαν οργάνωση, έχουμε σοβαρές ανησυχίες, καθώς πιθανότατα η Τουρκία θα αρχίσει να εμποδίζει την εισροή αιτούντων άσυλο από τρίτες χώρες προς την Τουρκία και η Ε.Ε. δεν θα διστάσει να στρέψει αλλού το βλέμμα. Υπάρχει λοιπόν ο κίνδυνος εγκλωβισμού εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων στις χώρες καταγωγής τους.
Επιπλέον, η ένταξη της Τουρκίας στη Σύμβαση του 1951 για τους Πρόσφυγες αναγνωρίζει μόνο τους πρόσφυγες από την Ευρώπη, γεγονός που σημαίνει πως η επιστροφή αιτούντων άσυλο στην Τουρκία ενέχει τον κίνδυνο παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης (κανείς δεν επιτρέπεται να επιστραφεί «με οποιονδήποτε τρόπο» σε μέρη όπου η ζωή τους ή η ελευθερία τους θα μπορούσε να απειληθεί).
Η ειρωνεία είναι πως, σύμφωνα με Οδηγία της Ε.Ε., χώρες που έχουν προσχωρήσει στη Σύμβαση για τους Πρόσφυγες με γεωγραφικούς περιορισμούς δεν μπορεί να θεωρηθούν «ασφαλείς τρίτες χώρες». Και όμως, η Ε.Ε. διαπραγματεύεται με μια «μη ασφαλή» χώρα για τη διαχείριση της προσφυγικής ροής.
Κωστής Τσιτσελίκης, καθηγητής στο Πα.Μακ., πρόεδρος της ΕΕΔΑ
«Μεταξύ “αποθήκης” και “αναχώματος” ο ρόλος της Τουρκίας»
Αν και η συζήτηση οφείλει να λάβει υπόψη τις προβλέψεις της ασφαλούς διόδου και της εξέτασης του αιτήματος ασύλου που θέτει η Σύμβαση της Γενεύης, ο ρόλος της Τουρκίας κινείται μεταξύ της «αποθήκης» και του «αναχώματος».
Η δημιουργία κέντρων καταγραφής των βασικών στοιχείων και αναγκών του κάθε ανθρώπου θα μπορούσε να αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή των δικαιωμάτων.
Το σενάριο, όμως, που θέλει την Ε.Ε. να χρηματοδοτεί κλειστούς καταυλισμούς, όπου εκατοντάδες χιλιάδες θα μεταχθούν με τη βία, είναι ζοφερό και υπονομεύει τον σκληρό πυρήνα του πλαισίου προστασίας προς όφελος της αναζήτησης του μικρότερου κόστους από την πλευρά των ευρωπαϊκών κρατών.
Αν «η πάταξη των διακινητών» χωρίς εγγύηση ασφαλούς διόδου είναι η πρώτη απάντηση στην ανάγκη προστασίας των προσφύγων, τότε έχει χαθεί μια σημαντική μάχη.
Αν προτάσσεται η συμφωνία επανεισδοχής με την Τουρκία, γίνεται φανερό ότι η ελληνική πλευρά ενδιαφέρεται να μειώσει τον αριθμό όσων δεν θα αποκτήσουν προσφυγική ιδιότητα, παρακάμπτοντας την άμεση προτεραιότητα της εγγύησης της ασφαλούς διόδου και της διασφάλισης προσωρινής εγκατάστασης δεκάδων χιλιάδων προσφύγων σε ελληνικό έδαφος.
Σπύρος Κουλοχέρης*
«Περιβάλλον ασφάλειας, όχι περιορισμός της ελευθερίας»
Η διερεύνηση, καταγραφή και προστασία των προσφύγων προϋποθέτει δομές και τεχνογνωσία στα κέντρα υποδοχής. Περισσότερο όμως προϋποθέτει ένα περιβάλλον ασφάλειας, κλίμα εμπιστοσύνης και όχι περιορισμό της ελευθερίας τους σε συνθήκες κράτησης.
Οσοι ακόμη προτείνουν την εφαρμογή του σύμφωνου επανεισδοχής και τη δημιουργία hot spots στην Τουρκία, πρέπει να αναλογιστούν την ευρείας κλίμακας καταπάτηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στη χώρα αυτή και τους Τούρκους πρόσφυγες στην Ευρώπη, πολλοί απ’ αυτούς θύματα φρικτών βασανιστηρίων.
Η προστασία των ευάλωτων ομάδων δεν συνάδει σε καμία περίπτωση με αυστηρότερη επιτήρηση των συνόρων ή με διαδικασίες που προτάσσουν τις «εθελούσιες» επιστροφές σε καθεστώς κράτησης.
Δεν συνάδει ούτε με την δίκην ρουλέτας και αμφιβόλων κριτηρίων και σκοπιμότητας μετεγκατάσταση προσφύγων, πρωτίστως όταν αυτές γίνονται διεκπεραιωτικά σε τρίτες χώρες, όπου δεν ισχύει η νομοθεσία της Ε.Ε.
Θα πρέπει, αντιθέτως, να εξεταστεί η ευρεία εφαρμογή της βίζας Σένγκεν για ανθρωπιστικούς λόγους στις προξενικές αρχές των χωρών της Ε.Ε.
*Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες
Γιονούς Μοχαμαντί*
«Η Ε.Ε. μεταθέτει στην Τουρκία την επιδίωξη να κλείσουν σύνορα»
Η Τουρκία συνορεύει με το Ιράν και τη Συρία και έχει αεροπορική σύνδεση με τη Σομαλία, το Σουδάν και άλλες χώρες προέλευσης προσφύγων.
Αν κλείσει τα σύνορά της προς την Ευρώπη, πώς θα μπορέσει να χειριστεί έναν τόσο μεγάλο αριθμό προσφύγων, τη στιγμή που δεν έχει υποδομές ούτε ένα στοιχειωδώς λειτουργικό σύστημα ασύλου;
Υπάρχει ο σοβαρός κίνδυνος να κλείσει τους πρόσφυγες σε κέντρα κράτησης, να κάνει βίαιες επαναπροωθήσεις σε χώρες όπου κινδυνεύει η ζωή τους ή να κλείσει τα σύνορα με τη Συρία και το Ιράκ.
Ουσιαστικά, η Ε.Ε. μεταθέτει την επιδίωξή της να κλείσουν τα σύνορά τους η Ιταλία και η Ελλάδα στην Τουρκία, σε μια χώρα που δεν έχει δείξει ότι ενδιαφέρεται για τα δικαιώματα και τους πρόσφυγες και δεν θα μπορούσε να φτιάξει υποδομές σε ορατό χρονικό ορίζοντα.
Η λύση θα ήταν να διευρυνθεί η διαδικασία οικογενειακής επανένωσης, να δημιουργηθούν κέντρα ταυτοποίησης, ώστε να γίνει μετεγκατάσταση προς την Ευρώπη και να ενισχυθούν η Ιορδανία και ο Λίβανος, όπου οι πρόσφυγες θα ήθελαν να μείνουν, αν μπορούσαν να εξασφαλίσουν στοιχειώδεις συνθήκες ζωής.
Εχω μιλήσει με οργανώσεις για πρόσφυγες στην Τουρκία και έχουν το άγχος, μήπως κλείσουν τα ελληνοτουρκικά σύνορα, όμοια με το δικό μας άγχος, μήπως κλείσουν τα ευρωπαϊκά σύνορα.
Οσο πιέζεται η Τουρκία να κλείσει τα σύνορα, τόσο οι πρόσφυγες θα ψάχνουν τρόπους να φύγουν μέσω των διακινητών και θα κινδυνεύει η ζωή τους.
*Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων
-320x213.jpg)
