Ας γίνουμε… Ευρώπη

Την εναρμόνιση της Ελλάδας με όσα ισχύουν στη δυτική Ευρώπη επιχειρεί το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής σχετικά με τη χορήγηση ιθαγένειας στα παιδιά μεταναστών που έχουν γεννηθεί ή έχουν μεγαλώσει στη χώρα υποδοχής. Προσπαθεί επίσης να λύσει ζητήματα που ταλαιπωρούν χρόνια τους αλλοδαπούς που ζουν στην Ελλάδα, ζητήματα που έχουν να κάνουν με την άδεια παραμονής, με την οικογενειακή επανένωση ή με όσους δεν μπορούν να βγάλουν διαβατήριο.

Στην πραγματικότητα, το νομοσχέδιο «Τροποποίηση κώδικα ελληνικής ιθαγένειας και άλλες διατάξεις» (θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 25 Μαΐου το μεσημέρι) αναγνωρίζει την ένταξη στην ελληνική πολιτική κοινότητα όσων έχουν αναπτύξει βιοτικούς δεσμούς με την Ελλάδα και βρίσκονται νόμιμα στη χώρα, που υπολογίζονται σε τουλάχιστον 120.000.

Τρεις δρόμοι

Το νομοσχέδιο ρυθμίζει έναν από τους τρεις τρόπους απόκτησης της ιθαγένειας που ισχύουν διεθνώς, αυτόν που περιγράφεται ως «κτήση ιθαγένειας από τη διαμονή ή τη φοίτηση». Αλλος τρόπος είναι η πολιτογράφηση, η οποία αφορά ενήλικες που τηρούν ορισμένες προϋποθέσεις και κάνουν αίτηση, η οποία συνοδεύεται σήμερα με παράβολο 700 ευρώ. Πρόκειται για τη διαδικασία που ακολουθούν σήμερα όσοι έχουν τελειώσει σχολείο ή πανεπιστήμιο στην Ελλάδα, εξυπηρετούμενοι μάλιστα κατά προτεραιότητα.

Ο τρίτος τρόπος είναι αυτός του καθορισμού ή της διαπίστωσης ιθαγένειας: οι συγγενείς Ελλήνων που γεννήθηκαν στο εξωτερικό έχουν δικαίωμα να πάρουν ιθαγένεια, ακόμα και αν δεν έχουν αναπτύξει βιοτικούς δεσμούς με την ελληνική πολιτική κοινότητα. «Σε καμία περίπτωση δεν δημιουργούμε γονείς που θα πάρουν άδεια διαμονής με βάση την ιθαγένεια των παιδιών. Για να πάρει ιθαγένεια το παιδί, πρέπει να ζει νόμιμα στην Ελλάδα και η νομιμότητα τεκμαίρεται από τη νομιμότητα του ενός γονιού», ξεκαθαρίζουν στην «Εφ.Συν.» στελέχη του υπουργείου.

Οχι νέο παράβολο

Οσες αιτήσεις εκκρεμούν μετά την κατάργηση του νόμου Ραγκούση θα επανεξεταστούν με τα δεδομένα του καινούργιου νόμου, χωρίς όμως να πληρώσουν νέο παράβολο. «Σε συνεννόηση με τη διοίκηση, κρίναμε πως αυτός ήταν ο καλύτερος και ταχύτερος τρόπος να εξυπηρετηθούν οι περιπτώσεις αυτές», εξηγούν τα κυβερνητικά στελέχη. Προσθέτουν πως έχει προηγηθεί συνεννόηση με τη διοίκηση, προκειμένου να ληφθούν υπόψη η εμπειρία, οι συμβουλές και οι γενικότερες αντιλήψεις της, καθώς αυτή θα επιφορτιστεί με την υποδοχή και διεκπεραίωση των αιτήσεων.

Ως προς την αναδρομική ισχύ του νομοσχεδίου, στους ενήλικους που πληρούν τις προϋποθέσεις φοίτησης, δίνονται τρία χρόνια προθεσμία να κάνουν την αίτηση. Για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις, αλλά έχουν σήμερα υπερβεί την προθεσμία, υπάρχουν σκέψεις να τους δοθεί η δυνατότητα να κάνουν αίτηση για πολιτογράφηση, με μειωμένο παράβολο.

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2014/36/E.E. που ρυθμίζει ζητήματα εποχικής εργασίας. Οι σχετικές διατάξεις, που επηρεάζουν κυρίως την εποχική γεωργική εργασία που συναντάται στη βόρεια Ελλάδα, προβλέπουν να χαμηλώσουν οι χρηματικές προϋποθέσεις για τη μετάκληση εποχικών εργατών, τόσο το παράβολο όσο και οι ασφαλιστικές εισφορές που πληρώνουν οι εργοδότες, με στόχο να διευκολυνθεί η νόμιμη εποχική εργασία.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα στοίχημα του υπουργείου που -αν πετύχει- αναμένεται να έχει μεγάλο οικονομικό όφελος, τόσο από τις ασφαλιστικές εισφορές και τα παράβολα όσο και έμμεσο, καθώς θα εξαλειφθεί το κόστος επαναπροώθησης και το κόστος αστυνομικών ελέγχων για τους παράτυπους.

Το νομοσχέδιο διορθώνει και μια αδικία που βιώνουν πολλά παιδιά μεταναστών, κυρίως από τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ και ιδίως από την Αρμενία. Οταν ενηλικιωθούν τα παιδιά, το προξενείο της χώρας τους δεν τους δίνει διαβατήριο, καθώς δεν έχουν πάει στρατό, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανανεώσουν την άδεια παραμονής. Πλέον, όσοι δεν έχουν διαβατήριο, θα μπορούν να αποκτήσουν άδεια παραμονής, ανάλογα με τον βαθμό ένταξής τους στην Ελλάδα.

Τέλος, το νομοσχέδιο ρυθμίζει μια σημαντική εκκρεμότητα για όσες γυναίκες γέννησαν ενώ βρίσκονταν παράτυπα στην Ελλάδα. Μέχρι σήμερα, τους απαγορευόταν η δυνατότητα οικογενειακής επανένωσης, με αποτέλεσμα να έχουν χωριστεί από τα παιδιά τους. Πλέον οι γυναίκες που βρέθηκαν σ’ αυτή τη θέση μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης του νομοσχεδίου θα έχουν τη δυνατότητα οικογενειακής επανένωσης.

Στο βασικό του σκέλος, το νομοσχέδιο ρυθμίζει τις προϋποθέσεις απόδοσης ιθαγένειας στα παιδιά μεταναστών, επιχειρώντας να συνδυάσει τυπικά με ουσιαστικά κριτήρια, όπως ζητούσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, που έκρινε αντισυνταγματικό τον νόμο 3838/2010 (γνωστό ως «νόμο Ραγκούση») τον Νοέμβριο του 2012. Πριν ακόμα δημοσιευτεί η απόφαση του ΣτΕ, η κυβέρνηση Σαμαρά κατάργησε τον νόμο, δημιουργώντας νομικό κενό μέχρι σήμερα και αφήνοντας σε εκκρεμότητα χιλιάδες αιτήσεις χορήγησης υπηκοότητας.

Σύμφωνα με όσα προβλέπει το νομοσχέδιο, κτήση ιθαγένειας από διαμονή ή φοίτηση δικαιούνται όσα παιδιά μεταναστών:

•Εχουν απολυτήριο Λυκείου και πτυχίο ΑΕΙ ή ΤΕΙ.

•Εχουν ολοκληρώσει την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση ή έχουν πάει Γυμνάσιο και Λύκειο.

•Εχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, έχουν εγγραφεί στην Α’ Δημοτικού, συνεχίζουν να φοιτούν στο σχολείο όταν κάνουν την αίτηση για την ιθαγένεια και, επιπλέον, ο ένας γονιός διαμένει νόμιμα στην Ελλάδα πέντε χρόνια πριν από τη γέννηση του παιδιού (ή συνεχόμενα δέκα χρόνια, αν το παιδί γεννήθηκε πριν κλείσει πενταετία ο γονιός στη χώρα), ενώ και οι δύο γονείς μένουν νόμιμα στην Ελλάδα τη στιγμή της αίτησης για την ιθαγένεια.

!Σημειωτέον, το νομοσχέδιο ενσωματώνει τη διάταξη της προστασίας των θυμάτων και των μαρτύρων περιστατικών ρατσιστικής βίας, τη γνωστή διάταξη που είχε αποσύρει από το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο ο Τ. Μπαλτάκος, για να περάσει αργότερα σαν ΚΥΑ.