Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατά της Βουλγαρίας για την απόρριψη ασύλου σε Σύρο στρατιωτικό

Φρένο στις αντιπροσφυγικές πολιτικές που δεν διστάζουν να απελάσουν Σύρους πίσω στη Συρία, με το εφεύρημα ότι υπάρχουν τάχα ασφαλείς περιοχές σε μια χώρα που σπαράσσεται από τον πόλεμο, βάζει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).

Το ΕΔΔΑ καταδίκασε τη Βουλγαρία επειδή απέρριψε το αίτημα ασύλου ενός Σύρου στρατιωτικού που πολεμούσε στις τάξεις του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, ισχυριζόμενη ούτε λίγο ούτε πολύ ότι η παρουσία του Σύρου στη Βουλγαρία απειλεί την εθνική ασφάλεια της χώρας και ότι η απέλασή του στην εμπόλεμη Συρία δεν βάζει σε κίνδυνο τη δική του ασφάλεια.

Η απόφαση του ΕΔΔΑ είναι σημαντική καθώς εντείνεται η πολιτική των απελάσεων αδιακρίτως, αφού η Ε.Ε., μπροστά στο ενδεχόμενο ενός νέου κύματος προσφύγων στη γειτονιά της, επιδιώκει να σφραγίσει όλο και περισσότερο τα σύνορά της, αντί να δημιουργήσει νόμιμες και ασφαλείς οδούς για να υποδεχτεί τους πρόσφυγες και να αναζητήσει τρόπους αποτελεσματικής προστασίας τους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Βουλγαρία, η οποία εφαρμόζει σκληρές αντιπροσφυγικές πολιτικές τα τελευταία χρόνια, ανέλαβε στην τελευταία σύνοδο των υπουργών Εσωτερικών και Δικαιοσύνης της Ε.Ε. πρωτοβουλία από κοινού με την Ελλάδα και την Κύπρο για να ζητήσουν, μπροστά στο ορατό ενδεχόμενο νέου κύματος προσφύγων λόγω της τουρκικής στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία, όχι μόνο να εφαρμοστεί μηχανισμός αναλογικής μετεγκατάστασης προσφύγων στην Ευρώπη, αλλά και να ενταθούν τα μέτρα για την καταπολέμηση των δικτύων των διακινητών, δηλαδή του μόνου τρόπου που έχει απομείνει στους πρόσφυγες να έρθουν στην Ευρώπη, να αποτραπεί η δημιουργία νέων προσφυγικών οδών («παράνομων μεταναστευτικών οδών» τις ονομάζουν) και να διασφαλιστεί ένα αποτελεσματικό σύστημα απελάσεων.

Με την απόφασή του το ΕΔΔΑ υπενθυμίζει πάντως ότι το όποιο σύστημα απελάσεων υπόκειται στις αρχές του διεθνούς δικαίου, τις οποίες πρέπει όχι απλώς να διακηρύσσει, αλλά να τις διασφαλίζει, κάτι που δεν έκανε η Βουλγαρία στην περίπτωση του Σύρου στρατιωτικού.

Η απόφαση

Ο 28χρονος Σύρος, που ζει στη Σόφια, δήλωσε ότι το 2011 εντάχθηκε στον συριακό στρατό, ήταν ελεύθερος σκοπευτής και είχε την ικανότητα να χειρίζεται πυραύλους. Αποστάτησε το 2012 και το 2013 έφυγε από τη Συρία για την Τουρκία, όπου έμεινε για τρεις μήνες. Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Βουλγαρία, όπου υπέβαλε δύο αιτήσεις ασύλου αλλά και οι δύο απορρίφθηκαν.

Οι βουλγαρικές αρχές διέταξαν την απέλασή του το ίδιο έτος, θεωρώντας ότι αποτελούσε απειλή για την εθνική ασφάλεια, ενώ οι εφέσεις του κατά των αποφάσεων δεν έγιναν δεκτές, παρότι το Ανώτατο Βουλγαρικό Δικαστήριο αναγνώρισε τον κίνδυνο της απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισής του ως αποστάτη επιστρέφοντας στη Συρία.

Το Δικαστήριο του Στρασβούργου παρατήρησε ότι η κατάσταση της ασφάλειας και της ανθρωπιστικής βοήθειας καθώς και η φύση και η έκταση των εχθροπραξιών στη Συρία επιδεινώθηκαν δραματικά από τότε που ο Σύρος έφτασε στη Βουλγαρία, επισήμανε ότι μόλις στις αρχές του 2019 στην πόλη Χομς, από την οποία κατάγεται ο 28χρονος, πραγματοποιήθηκαν αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις μεγάλης κλίμακας και ως εκ τούτου διαπίστωσε ότι δεν είναι δυνατό να αποδειχθεί ότι μπορεί να επιστρέψει με ασφάλεια στη Συρία.

Κατά συνέπεια το ΕΔΔΑ με τη διαδικασία των προσωρινών μέτρων (που προσομοιάζει με τα δικά μας ασφαλιστικά μέτρα και ολοκληρώνεται σχεδόν σε τέσσερις-πέντε μέρες) αποφάσισε ότι η απέλαση του 28χρονου στη Συρία θα τον έθετε σε κίνδυνο κακομεταχείρισης και η Βουλγαρία θα παραβίαζε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Η λήψη ασφαλιστικών μέτρων δεν είναι συνήθης. Είχε αποφασιστεί και για την Ελλάδα όταν το δικαστήριο του Στρασβούργου έκανε δεκτές τις δύο αιτήσεις που υποβλήθηκαν από την οργάνωση ΑΡΣΙΣ εκ μέρους 20 ασυνόδευτων ανηλίκων προκειμένου να τερματιστεί η κράτησή τους στο Αστυνομικό Τμήμα Κολωνού, σε συνθήκες απάνθρωπες, υπό το αμφιλεγόμενο καθεστώς της «προστατευτικής φύλαξης».

Ο ποινικολόγος Βασίλης Χειρδάρης χαρακτηρίζει, σε δήλωσή του στην «Εφ.Συν.», την απόφαση «πολύ σημαντική και συμβολική» και υπογραμμίζει πως «το σημαντικότερο είναι ότι το Στρασβούργο, μεταξύ του εσωτερικού πιθανού κινδύνου της εθνικής ασφάλειας και του ατομικού κινδύνου στον οποίο εκτίθετο ο Σύρος στρατιώτης, επιλέγει με σαφήνεια και καθαρότητα την προστασία του ατόμου που κινδυνεύει η ζωή του και η σωματική του ακεραιότητα από απάνθρωπες και εξευτελιστικές συμπεριφορές».

Οπως προσθέτει, «η ζυγαριά του δικαστηρίου έγειρε στην προστασία της ανθρώπινης αξίας και υπόστασης. Στους δύσκολους καιρούς της ανόδου των εθνικιστικών ιαχών για εθνική ασφάλεια και της ξενοφοβίας επιδεικνύει μια αντίσταση: αυτή της υπεράσπισης του ανθρώπου».