ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr , Ιωάννα Σωτήρχου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Οι ευάλωτοι γίνονται ακόμη πιο ευάλωτοι: αυτό φαίνεται να ισχύει και για τους μετανάστες και ιδιαίτερα για τις γυναίκες που απασχολούνται στην οικιακή εργασία. Κι αν η φυγή φαντάζει λύση, ωστόσο αδυνατούν να φύγουν.

Αυτές είναι μερικές από τις διαπιστώσεις της έρευνας «Αποκαλύπτοντας την οικιακή εργασία την περίοδο της κρίσης» που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Νέων Ελληνικών Σπουδών (Journal of Modern Greek Studies, τεύχος 35, Νο 1) του Πανεπιστημίου Τζον Χόπκινς.

Η έρευνα επιχειρεί να φωτίσει τις αιτίες και τους τρόπους που οι μετανάστες εγκλωβίζονται στη χώρα υποδοχής σε καιρό κρίσης, μέσα από πέντε επιμέρους μελέτες που εκπονήθηκαν υπό την επιστημονική ευθύνη του Ιορδάνη Ψημμένου, καθηγητή κοινωνικής πολιτικής στο Πάντειο.

● Ποια είναι τα βασικά ευρήματά της έρευνας, ρωτήσαμε τον επιστημονικό της υπεύθυνο.

Αυτό που βρήκαμε είναι ότι οι γυναίκες μετανάστριες, την περίοδο 2010-2016 που εξετάσαμε, ουσιαστικά εγκλωβίζονταν στη χώρα. Αυτό συνέβαινε επειδή πέρα από την ηλικία τους αλλά και τα οικονομικά τους προβλήματα που δυσχέραιναν τις μετακινήσεις, δεσμεύονταν από τις οικογένειές τους, που επίσης πλήττονται οικονομικά, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να ξαναγυρίσουν στην εσωτερική οικιακή εργασία. Μία εργασία που με τα χρόνια εγκατέλειψαν καθώς άρχισαν να απασχολούνται ως εξωτερικές οικιακές εργάτριες, είτε ως αυτοαπασχολούμενες καθαρίστριες είτε ως έμμισθες σε συνεργεία καθαρισμού.

Με την κρίση, λόγω χαμηλής ζήτησης στο επάγγελμά τους, υπάρχει τάση να ξαναγυρίσουν στις εσωτερικές μορφές οικιακής εργασίας. Ενα δεύτερο εύρημα αφορά τις μορφές εξάρτησης από τον εργοδότη. Ενώ ήταν ισχυρές το 1990-95, είχαν ατονήσει πριν και μετά το 2000 και φαίνεται να ενδυναμώνονται με την κρίση».

● Γιατί συμβαίνει αυτό;

Επειδή αυτές οι γυναίκες έχουν χάσει όλα αυτά τα δίκτυα οικογενειακής και κοινοτικής στήριξης που είχαν αναπτύξει τα πρώτα χρόνια παραμονής τους, στα οποία κατέφευγαν σε περιπτώσεις ανάγκης. Ενώ παλιότερα συνηθιζόταν οι εργοδότες και διάφορα φιλικά δίκτυα να προσφέρουν κάποια μορφή άτυπης προστασίας, τώρα φαίνεται ότι οι μετανάστριες είναι ουσιαστικά μόνες τους. Τα φιλικά δίκτυα είναι ανίσχυρα να υπερβούν τις οικονομικές δυσκολίες που τα μέλη τους αντιμετωπίζουν.

● Υπάρχει κάποια συμπερασματική παρατήρηση;

Το συμπέρασμα είναι ότι ενώ θα περίμενε κανείς να αρχίσουν να φεύγουν την περίοδο της κρίσης, αρκετοί μετανάστες, ιδίως οι γυναίκες, δεν μπορούν να μετακινηθούν. Αυτό ενδυναμώνει παλιότερα ευρήματα, που προειδοποιούσαν ότι σε περιόδους κρίσης τα πιο αδύνατα μέλη από τις ομάδες μεταναστών αντί να φεύγουν εγκλωβίζονται σε χειρότερες μορφές οικονομικής απασχόλησης.

Η κρίση έχει συνεισφέρει πολλαπλώς αρνητικά απέναντι στη γυναίκα μετανάστρια, κάτι το οποίο η κοινωνική πολιτική, ιδίως η μεταναστευτική, δεν το λαμβάνει υπόψη. Αντίθετα, θα έπρεπε να στραφεί ιδιαίτερα προς τις γυναίκες και μάλιστα τις μητέρες, δεδομένου ότι αντιμετωπίζουν πρόσθετα προβλήματα από ό,τι ένας μετανάστης που χάνει τη δουλειά του.

Η κρίση έχει πλήξει την οικογένειά τους, είτε χωρίζουν και αναγκάζονται να ξεσπιτωθούν είτε αναλαμβάνουν πρόσθετα βάρη λόγω της ανεργίας του συζύγου. Δεν χειροτέρευσαν απλώς οι συνθήκες εργασίας τους, αλλά μειώνονται και οι δυνατότητές τους να προσφύγουν σε άτυπα δίκτυα κοινωνικής προστασίας αφού τα έχει αποδυναμώσει η κρίση…

► Οι επιμέρους μελέτες εστίασαν την προσοχή τους: στην ιστορική διάσταση της σχέσης της οικονομικής κρίσης με την οικιακή εργασία στην Ελλάδα που ξεκινά το 1860 και κατά την περίοδο των μεγάλων προσφυγικών ροών από την Μ. Ασία, στις σχέσεις σύνδεσης της οικιακής εργασίας με το φύλο και την εθνικότητα, στην κοινωνική κινητικότητα, την οικογένεια και την κοινοτική αντιπροσώπευση, τέλος στην κρίση και στον διπλό κοινωνικό αποκλεισμό που υφίστανται οι γυναίκες σε θέματα κοινωνικής προστασίας.

Τις μελέτες εκπόνησε ερευνητική ομάδα που συγκροτούν οι: Κωνσταντίνα Μπάδα καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ποθητή Χαντζαρούλα επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Χριστόφορος Σκαμνάκης επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο, Κατερίνα Βασιλικού διδάκτωρ και ερευνήτρια στην Ακαδημία Αθηνών και οι διδάκτορες Ντάρια Λαζαρέσκου, Γιώργος Κούζας, Νίκος Ξυπολυτάς, Θεόδωρος Φούσκας και Ευφροσύνη Μαλεκάκη.