Την άρνηση της ελληνικής κυβέρνησης να υιοθετήσει σχέδιο της Frontex για ενίσχυση της λογοδοσίας του Λιμενικού και τη μείωση των παραβιάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων στις θαλάσσιες επιχειρήσεις επισημαίνει η έκθεση του αξιωματούχου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex για το 2025.
Η έκθεση του ανεξάρτητου αξιωματούχου, που δημοσιοποιήθηκε προχθές, αναφέρεται σε σχέδιο δράσης με συγκεκριμένα μέτρα που έπρεπε να εφαρμόσουν οι ελληνικές αρχές για να αντιμετωπίσουν τους σοβαρούς κινδύνους παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων στις επιχειρήσεις του Λιμενικού. «Οι ελληνικές αρχές δεν υιοθέτησαν επισήμως το σχέδιο δράσης και απέρριψαν πολλά μέτρα που περιλάμβανε, ιδίως μέτρα για την ενίσχυση της λογοδοσίας κατά τη διάρκεια θαλάσσιων επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων έρευνας και διάσωσης», επισημαίνει η έκθεση.
Εντέλει η ελληνική κυβέρνηση συμφώνησε σε ένα πολύ πιο περιορισμένο σχέδιο δράσεων, που περιλήφθηκε στο Επιχειρησιακό Σχέδιο Κοινής Δράσης με την Ελλάδα 2025, το οποίο το χαρακτηρίζει «ανεπαρκές» ο αξιωματούχος Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex.
Αναφέρει χαρακτηριστικά: «Κατά συνέπεια, [ο αξιωματούχος Θεμελιωδών Δικαιωμάτων] συμβούλεψε τον εκτελεστικό διευθυντή [της Frontex] να απέχει από την ανάληψη επιχειρησιακών δράσεων στο Ανατολικό Αιγαίο, ενώ αναφέρθηκε συγκεκριμένα στην απόσυρση της χρηματοδότησης στα συγχρηματοδοτούμενα θαλάσσια σκάφη, εκτός αν υπάρξει πλήρης συμμόρφωση με συγκεκριμένες επιπρόσθετες εγγυήσεις. […] Καθώς παραμένουν κίνδυνοι σοβαρής παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων και παίρνοντας υπόψη την απροθυμία των ελληνικών αρχών να δεσμευτούν στις συστάσεις του Γραφείου, το Γραφείο θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά κάθε επιχειρησιακή δράση της Frontex στην Ελλάδα και χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες της υπηρεσίας να διασφαλίσει αυστηρότερη επίβλεψη στον επόμενο επιχειρησιακό κύκλο».
Μάλιστα, η άρνηση συνεργασίας των ελληνικών αρχών αντιπαραβάλλεται στην έκθεση με τη στάση της Βουλγαρίας που κινείται «στην κατεύθυνση της καλύτερης συμμόρφωσης με τα θεμελιώδη δικαιώματα και του πιο ανοιχτού διαλόγου», κάτι που «δεν ισχύει στην περίπτωση της Ελλάδας».
Η έκθεση κάνει λόγο για ανησυχητική έλλειψη εμπλοκής ομάδων της Frontex σε περιστατικά σύλληψης μεταναστών στον Έβρο.
«Οι ομάδες της Frontex που επιχειρούν και περιπολούν είχαν σχετικά μικρό ποσοστό συμμετοχής σε περιστατικά με μετανάστες, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις είχαν εντολή να παραμείνουν σε επιχειρησιακές περιοχές μακριά από τη συνορογραμμή», παρατηρεί η έκθεση.
Επισημαίνει όμως ότι προς το τέλος του 2025 υπήρξε αύξηση του επιπέδου εμπλοκής των αξιωματικών της Frontex τόσο στον Εβρο όσο και στο Αιγαίο. Η Ελλάδα ευθύνεται για τα περισσότερα περιστατικά σοβαρής παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων που εξέτασε το Γραφείο, τέσσερα τον αριθμό (από δύο καταλογίζονται στη Βουλγαρία και στη Σερβία).
Η Ελλάδα υπήρξε επίσης η δεύτερη χώρα σε αριθμό εργάσιμων ημερών που αφιέρωσαν οι επιτηρητές της Frontex για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τα θεμελιώδη δικαιώματα, 310 μέρες, μόλις δύο λιγότερες από την Ισπανία που είναι πρώτη σε αριθμό ημερών επιτήρησης, ενώ ακολουθούν η Ιταλία (224 μέρες), η Βουλγαρία (160), η Σερβία (99) κ.ά.
Κατά τη διάρκεια του 2025, το Γραφείο εξέτασε περισσότερα από 200 πιθανά περιστατικά σοβαρής παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων και κατέληξε σε 47 που πληρούσαν τα κριτήρια για να ξεκινήσει έρευνα. Οι περισσότερες τέτοιες έρευνες ξεκίνησαν στην Ελλάδα.
Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων Frontex – έκθεση 2025:
