Αντιδράσεις για τη «Φέρουσα Ικανότητα» στον τουρισμό – Διαφωνίες μετά τις δηλώσεις Μητσοτάκη

Πριν καν μπουσουλήσει, πνίγεται από τα γεννοφάσκια της και διά χειρός… πρωθυπουργού η έννοια της «Φέρουσας Ικανότητας» ως χωροταξικού εργαλείου που θα μπορούσε να βάλει ένα φρένο στην υπερβολική δόμηση και στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος σε ευαίσθητες περιοχές, ειδικά όπου υπάρχει μεγάλη πίεση για τουριστικές εκμεταλλεύσεις.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε την περασμένη εβδομάδα που βρέθηκε στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), χωρίς καν να ερωτηθεί σχετικά, να δηλώσει ότι «δεν πιστεύει επί της αρχής στην έννοια της Φέρουσας Ικανότητας», κλείνοντας έτσι το μάτι και στους επιχειρηματίες του τουρισμού και στους μαζικούς φορείς που διαμαρτύρονται για το ίδιο θέμα.

Το περιβάλλον

Ως χωροταξικός όρος, η Φέρουσα Ικανότητα ξεκίνησε να αναφέρεται τις τελευταίες δεκαετίες σε δικαστικές αποφάσεις και να εμφανίζεται σε νόμους μετά το 2020. Σχετίζεται με τα μέγιστα ανεκτά όρια επιβαρύνσεων που μπορεί να επικρατήσουν σε ένα χωρικό σύστημα, δηλαδή τα όρια που αν ξεπεραστούν προκαλούνται υπερβολικές και μη αναστρέψιμες φθορές στο φυσικό και το ανθρώπινο περιβάλλον.

Η βασική ιδέα ήταν ότι πριν παρθούν αποφάσεις για το πόσο μεγάλα κτίρια θα γίνουν σε μια περιοχή ή πόσο μεγάλα θα είναι τα ξενοδοχεία και πόσες κλίνες θα φιλοξενούν, θα έπρεπε να εκπονείται μια Εκθεση Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας και τα όρια να τίθενται με επιστημονικά δεδομένα ως αντιστάθμισμα στις πιέσεις των συμφερόντων.

Η έννοια της Φέρουσας Ικανότητας μπήκε σε νόμους και διατάξεις των τελευταίων χρόνων, χωρίς όμως να έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή. Ως όρος μπήκε και στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό που παρουσιάστηκε πριν από δύο εβδομάδες από τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού.

Η δεκαπενθήμερη διαβούλευση για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό ολοκληρώθηκε προχθές χωρίς καν να δημοσιοποιηθούν τα σχόλια που κατατέθηκαν. Ωστόσο, φορείς του τουρισμού όπως και η Περιφέρεια Νότιου Αιγαίου δημοσιοποίησαν τις διαφωνίες τους, αλλά η μεγάλη έκπληξη έγινε από τον πρωθυπουργό που εμφανίστηκε στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΤΕ.

Ο Κυρ. Μητσοτάκης είχε ξεκινήσει αρχικά να αποκρούει την έννοια του «υπερτουρισμού» και να λέει «πόσο ταυτισμένη με τον τουρισμό είναι η Ελλάδα», απαντώντας έτσι σε όσους διαμαρτύρονται για την υπερβολική δόμηση, την εκμετάλλευση ειδικά των νησιών και τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού. Σε εκείνο το σημείο όμως γύρισε μόνος του την κουβέντα στη Φέρουσα Ικανότητα:

«Ανοίγω μια παρένθεση. Δεν πιστεύω επί της αρχής στην έννοια της Φέρουσας Ικανότητας, διότι η Φέρουσα Ικανότητα είναι άμεσα εξαρτημένη με τις υποδομές τις οποίες μπορούμε να δημιουργούμε σε έναν συγκεκριμένο προορισμό», είπε ο πρωθυπουργός, φέρνοντας ως παράδειγμα την Κρήτη:

«Αλλη η Φέρουσα Ικανότητα της Κρήτης με το υφιστάμενο αεροδρόμιο το οποίο έχει στο Ηράκλειο και με τον υφιστάμενο Βόρειο Οδικό Αξονα, άλλη η Φέρουσα Ικανότητα της Κρήτης όταν θα φτιάξουμε ένα υπερσύγχρονο αεροδρόμιο, έναν υπερσύγχρονο δρόμο, θα επενδύσουμε στις υποδομές διαχείρισης νερού, θα έχουμε ολοκληρώσει, όπως το έχουμε κάνει, την ηλεκτρική διασύνδεση», συνέχισε χωρίς να διευκρινίσει εάν τα όρια έχουν ήδη ξεπεραστεί ή πώς θα τεθούν με τις νέες υποδομές.

«Αρα, δεν είναι μια στατική έννοια η Φέρουσα Ικανότητα», κατέληξε, παραδεχόμενος ότι «υπάρχουν σαφέστατα προορισμοί όπου πρέπει να είμαστε πιο συγκρατημένοι», αλλά υπάρχουν «και προορισμοί τους οποίους θέλουμε να ενθαρρύνουμε, όπου μπορούμε να πατήσουμε γκάζι, διότι είναι βέβαιο ότι η Ελλάδα έχει ακόμα πολλές περιοχές οι οποίες είναι αναξιοποίητες τουριστικά, περιοχές οι οποίες πια είναι προσβάσιμες».

Η αναφορά του κ. Μητσοτάκη επιδοκιμάστηκε από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων (ΠΟΞ), τονίζοντας ότι η Φέρουσα Ικανότητα «δεν είναι στατικό και απόλυτο μέγεθος» και χρησιμοποιείται με εσφαλμένο τρόπο από το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό ως μηχανισμός επιβολής «γενικευμένων περιορισμών και απαγορεύσεων». Διαφωνίες με τη μεθοδολογία υπολογισμού της Φέρουσας Ικανότητας εξέφρασε και ο απερχόμενος πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Ι. Παράσχης.

Δυναμικό εργαλείο

Θέση στο ίδιο θέμα πήρε και το Περιφερειακό Συμβούλιο Νότιου Αιγαίου, λέγοντας ότι διαφωνεί με τις «οριζόντιες ρυθμίσεις χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση» και ότι η Φέρουσα Ικανότητα «πρέπει να λειτουργεί ως δυναμικό και επανεκτιμώμενο εργαλείο χωρικής πολιτικής, που θα συνδέεται με πραγματικά δεδομένα, κρίσιμες υποδομές, περιβαλλοντικούς δείκτες και την ποιότητα των επενδύσεων».

Σε διαφορετικό μήκος κύματος, ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ), πάντως, τονίζει ότι στο Ειδικό Χωροταξικό προβλέπεται εκτίμηση της Φέρουσας Ικανότητας για μεμονωμένες μονάδες (π.χ. ένα ξενοδοχείο) και διαφωνεί, δηλώνοντας ότι πρέπει να μετριέται σε επίπεδο δημοτικής ενότητας ή ευρύτερης περιοχής.