Η σχολική χρονιά τελείωσε και η κούραση όλων είναι συσσωρευμένη – όπως πάντα τέτοιες μέρες. Αλλά φέτος ήταν ακόμη πιο δύσκολα τα πράγματα, για πολλούς λόγους.
Δίνουμε στη συνέχεια τον λόγο στη συναδέλφισσα Β.Σ., φιλόλογο σε δημόσιο σχολείο της Αθήνας. Το κείμενό της είναι εύγλωττο.
«Μια ακόμη σχολική χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για μια ακόμα φορά τη βιώνουμε σαν έναν αγώνα δρόμου μετ’ εμποδίων που στη γραμμή του τερματισμού φτάνουμε εξουθενωμένοι όλοι/όλες, μαθητές/τριες, γονείς και εκπαιδευτικοί. Και αυτό γιατί η εκπαιδευτική διαδικασία φορτίζει τους εμπλεκόμενους/ες με άγχος, αβεβαιότητα και ανασφάλεια. Τα παιδιά φοβούνται ότι οι κόποι τους θα πάνε χαμένοι. Και είτε πετύχουν είτε αποτύχουν στον στόχο τους, πόσο είναι το κόστος της ψυχικής φθοράς, της αντίδρασης απέναντι στο διάβασμα που έγινε μόνο και μόνο για έναν βαθμό, “για να περάσω την τάξη”, “για να πετύχω στη σχολή που επιθυμώ”;
Τη χρονιά που έκλεισε εμείς οι εκπαιδευτικοί τη βιώσαμε ως μία χρονιά με ακόμα πιο πολλή γραφειοκρατία. Συμπλήρωση ερωτηματολογίων, ετοιμασία εκθέσεων, υποβολή σχεδίων δράσεων, ειδικές συνεδριάσεις, κ.ά., κ.ά., που όμως δεν αφορούν την ενασχόλησή μας με το καθαρά παιδαγωγικό μας έργο, με τον κύριο ρόλο που έχουμε μέσα στο σχολείο, που είναι η δουλειά που πρέπει να κάνουμε με τα παιδιά μέσα στην τάξη. Ο χρόνος λιγοστεύει πολύ για ένα μάθημα που έγινε πολύ πιο δύσκολο, με τη μάσκα, με παιδιά που στα δυο χρόνια των τηλεδιασκέψεων είχαν μάθει στην άνεση του καναπέ τους ή του κρεβατιού τους και είχαν ξεχάσει τι θα πει σχολείο και οργανωμένη συστηματική δουλειά, παιδιά κολλημένα στο κινητό τους όπως δυο χρόνια τώρα και παιδιά που πάνω απ’ όλα είχαν ξεμάθει να διαβάζουν. Η προσπάθεια των εκπαιδευτικών πολύ μεγάλη.
Στη ίδια μοίρα και οι γονείς. Να προσπαθούν για το καλύτερο, να αγωνιούν βλέποντας τα παιδιά τους να αδιαφορούν για τα μαθήματά τους ή από την άλλη να τα βλέπουν να καταπονούνται ψυχικά, υπέρμετρα ιδιαίτερα στην περίπτωση των παιδιών της Γ’ Λυκείου. Η τράπεζα θεμάτων, η πανδημία, ο φόβος μήπως κολλήσουν τα παιδιά τους στο σχολείο, οι επακόλουθες απώλειες των μαθημάτων, ήταν πηγές μεγάλου άγχους και η επικοινωνία με το σχολείο εκ των πραγμάτων δύσκολη και περιορισμένη.
Μα κυρίως τα παιδιά είναι εκείνα που φτάνουν καταπονημένα στο τέλος της χρονιάς. Τι αποκόμισαν από τη χρονιά που πέρασε; Αξιζε τον κόπο αυτή η ψυχική φθορά ιδιαίτερα για τα παιδιά της Γ’ Λυκείου; Ολη η εκπαιδευτική διαδικασία στρέφεται γύρω από τις εξετάσεις. Τα παιδιά στο Γυμνάσιο, αμάθητα από σχολείο, αντιμετώπισαν τις εξετάσεις με αδιαφορία και κινδύνεψαν να χάσουν την τάξη τους – και κάποια πράγματι την έχασαν ή στην καλύτερη περίπτωση παραπέμφθηκαν στις επαναληπτικές εξετάσεις του Σεπτεμβρίου. Εκπληξη, απογοήτευση, φόβος για το τι θα γίνει. Απογοήτευση και για τους γονείς.
Για τα παιδιά στο Λύκειο όλη η χρονιά κύλησε με το άγχος της τράπεζας θεμάτων, με μια ύλη μεγάλη και χωρίς νόημα για τα περισσότερα παιδιά. Και πώς να έχει νόημα αφού ο μόνος στόχος είναι να διαβάσουν για να πάρουν έναν βαθμό για την εισαγωγή τους σε μία σχολή; Πώς τα παιδιά της Θετικής Κατεύθυνσης να δείξουν ενδιαφέρον για την Ιστορία και αντίστοιχα τα παιδιά της Θεωρητικής για τα Μαθηματικά, όταν όλη τους η προσοχή είναι στραμμένη στα μαθήματα των Πανελλαδικών;
Μάλιστα, κατά τρόπο ειρωνικό, τα παιδιά αυτά κλήθηκαν στο πλαίσιο των φετινών εξετάσεων στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας να προτείνουν τρόπους βιωματικής προσέγγισης της Ιστορίας! – όταν η Ιστορία, όπως διδάσκεται και εξετάζεται, τα αφήνει αδιάφορα και τα δυσκολεύει. Και τι να πούμε για το μάθημα της Λογοτεχνίας, όπου εσύ ως φιλόλογος πρέπει να διευκολύνεις το παιδί να γευτεί την απόλαυση της ανάγνωσης ενός λογοτεχνικού βιβλίου, τη στιγμή που και μόνη η αναφορά των λέξεων αυτών φέρνει στον νου ένα και μόνο πράγμα: εξετάσεις. Οχι ακατόρθωτο εγχείρημα για την/τον εκπαιδευτικό, αλλά δύσκολο. Πολύ δύσκολο.
Και πόσο βαρύ, επίσης, το να βλέπεις στις επιτηρήσεις των εξετάσεων τα χλομά από την αγωνία και την κούραση πρόσωπα κάποιων παιδιών, τα ιδρωμένα χέρια, τα σκυθρωπά τους πρόσωπα, όταν φαντάζεσαι τον χρόνο διαβάσματος και τις στερήσεις που έχουν επιβάλει στον εαυτό τους για να πετύχουν τον στόχο τους.
Και την αγωνία όλων ενέτεινε η πανδημία. Τα παιδιά βρέθηκαν αντιμέτωπα με τον φόβο να καταρρεύσει μια προσπάθεια χρόνων από έναν παράγοντα απρόβλεπτο: τη μόλυνση από τον ιό. Και κάτι προσωπικό: ως εκπαιδευτικοί τα βιώνουμε όλα αυτά πιο έντονα, από πρώτο χέρι, όταν τα βιώνουμε και ως γονείς.
Τελικά τι προσφέρει ένα σύστημα εξετασιοκεντρικό; Γιατί τα παιδιά να έρχονται στο Γυμνάσιο με τον φόβο των εξετάσεων; Πώς μετατοπίστηκε σιγά σιγά το βάρος από τη διδασκαλία και τη μάθηση στις εξετάσεις και την προετοιμασία τους; Γιατί η επιτυχία σε μια σχολή να εξαρτάται από μια 3ωρη εξέταση; Και όλη η προσπάθεια των προηγούμενων χρόνων;
Ολα αυτά δεν είναι καινούρια, αλλά φέτος το βάρος έγινε μεγαλύτερο… Ευτυχώς που υπάρχει το καλοκαίρι!!!»
Το παραπάνω κείμενο αυθόρμητα και ζωντανά αποτυπώνει από τα μέσα τις δυσκολίες, τις ματαιώσεις, τις ελλείψεις ενός σχολικού συστήματος που δεν συμβαδίζει με τα ενδιαφέροντα και τις προσδοκίες των παιδιών και που η κρίση των τελευταίων χρόνων και οι κατευθύνσεις της τρέχουσας εκπαιδευτικής πολιτικής το οδηγούν σε αδιέξοδο.
Χρειαζόμαστε επειγόντως ένα άλλο σχολείο. Τέτοιο όπως το περιγράφουν κάθε μήνα στις σελίδες του ενθέτου μας μαχόμενες/μαχόμενοι εκπαιδευτικοί που γνωρίζουν την αξία της συνεργατικής μάθησης, που σέβονται το δικαίωμα των παιδιών να συμμετέχουν αυθεντικά και να αποφασίζουν για τη ζωή τους στην τάξη και το σχολείο, και που οι εμπειρίες και τα εκπαιδευτικά επιτεύγματα που μας καταθέτουν είναι πολύτιμα γιατί δείχνουν ότι αυτό το άλλο σχολείο που θέλουμε δεν είναι ουτοπία και μπορεί να υπάρξει.
Φίλες και φίλοι, ευχόμαστε σε όλες και όλους υγεία πρώτα απ’ όλα, καλή ξεκούραση και καλό καλοκαίρι!
Η Συντακτική Επιτροπή
Βογανάτσης Δαμιανός – Δημοπούλου Φωτεινή – Μπαλτάς Μπάμπης – Μπάρκα Κατερίνα – Παούρη Κατερίνα – Παπαδόπουλος Χάρης – Σπήτα Βίκυ
