Οταν η μαγεία συνάντησε το ποδόσφαιρο…

Η τηλεόραση εφευρέθηκε ακριβώς τότε που τη χρειαζόταν περισσότερο το παγκόσμιο ποδόσφαιρο. Γιατί έπρεπε να δει με τα μάτια του ένα πρώιμο ταλέντο, που στα 15 χρόνια του είχε μπει ήδη στην πρώτη ομάδα της Σάντος και στα 17 του είχε ήδη γίνει διεθνής με τη Βραζιλία: ο Εντσον Αράντες ντο Νασιμέντο, κατά κόσμον «Πελέ».

Σε ασπρόμαυρη και μαγνητοσκοπημένη μετάδοση λοιπόν, οι ποδοσφαιρόφιλοι παρακολούθησαν αυτό που συνέβη στις 15 Ιουνίου 1958 στο γήπεδο «Ούλεβι» του Γκέτεμποργκ. Ο Πελέ έκανε την πρώτη του μουντιαλική εμφάνιση με τη Βραζιλία, αιφνιδιάζοντας τη Σοβιετική Ενωση και εισάγοντας τον όρο «jogo bonito» που υπηρετούσε μαζί με τους Γκαρίντσα, Ντιντί και Βαβά.

Ο Πελέ συνέχισε με το πρώτο του γκολ κατά της Ουαλίας, στον ημιτελικό διέλυσε τη Γαλλία με χατ τρικ και στον τελικό κατά της Σουηδίας, της διοργανώτριας του Μουντιάλ, πέτυχε ένα «αθάνατο» τέρμα. Ουσιαστικά το γκολ αυτό αποτέλεσε τα διαπιστευτήριά του στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο: κοντρόλαρε την μπάλα με το στήθος ύστερα από πάσα του Νίλτον Σάντος, χρησιμοποίησε τον μηρό του για να τη στείλει πάνω από το κεφάλι του Γιούλε Γκούσταφσον και, περνώντας πίσω από τον Σουηδό αμυντικό, εκτέλεσε τον τερματοφύλακα με βολέ.

Θα σημείωνε άλλο ένα γκολ με κεφαλιά. Μετά το σφύριγμα της λήξης το σουηδικό κοινό αποθέωσε όρθιο και συγκινημένο τον Πελέ, που έκλαιγε σαν μωρό παιδί στον ώμο του τερματοφύλακα Ζιλμάρ. Στη διοργάνωση εκείνη γεννήθηκε ο μύθος του Πελέ, παράλληλα με τον παγκόσμιο θαυμασμό για το βραζιλιάνικο ποδόσφαιρο-σάμπα, αυτόν τον σπάνιο συνδυασμό θεάματος και αποτελέσματος, χορού και γκολ…

Το 1962 η… συμμορία ταξίδεψε στα μουντιαλικά γήπεδα της Χιλής, όμως ο 21χρονος πλέον Πελέ έχασε το μεγαλύτερο μέρος της διοργάνωσης λόγω τραυματισμού στους προσαγωγούς. Πήρε όμως το μετάλλιο του νικητή. Το 1966 στην Αγγλία, ξεκίνησαν τις κλοτσιές οι Βούλγαροι αμυντικοί και τον αποτελείωσε ο Πορτογάλος Μοράις – ήταν τέτοιο το χτύπημα στον Πελέ μάλιστα, που ο Εουσέμπιο κατσάδιασε άσχημα τον συμπαίκτη του…

Το απόγειο του Πελέ και της Βραζιλίας θα ερχόταν στο Μουντιάλ του Μεξικού, όπου η «Σελεσάο» έκανε περίπατο με 19 γκολ σε έξι αγώνες. Το 1970, η τηλεόραση έδειχνε πια απευθείας και έγχρωμους τους αγώνες. Και οι δαίμονες με τις καναρινί φανέλες απογείωσαν το παιχνίδι με το ταλέντο, τη φαντασία, την ομορφιά των κινήσεων και τη δημιουργικότητα των πέντε «δεκαριών» (Πελέ, Τοστάο, Ζέρσον, Ριβελίνο, Ζαϊρζίνιο)…

Ο κόσμος δεν είχε δει ούτε θα έβλεπε ξανά μια εθνική ομάδα να παίζει τέτοια μπάλα. Στη συλλογική μνήμη, έχει περάσει ως η ανώτατη έκφραση του όμορφου και αποτελεσματικού ποδοσφαίρου. Και στο επίκεντρο, ο Πελέ, που επινοούσε απίστευτα πράγματα σε κάθε αγώνα. Μέχρι και τα γκολ που δεν πετύχαινε έχουν μείνει αθάνατα! Οπως εκείνη η κεφαλιά που ανάγκασε τον Γκόρντον Μπανκς στην απόκρουση του αιώνα, το παραλίγο γκολ του από τη σέντρα κατά της Τσεχοσλοβακίας που βγήκε άουτ για χιλιοστά, η προσποίησή του στον τερματοφύλακα της Ουρουγουάης, Μαζουρκίεβιτς, χωρίς καν να ακουμπήσει την μπάλα… Ή και η μαγική του ασίστ («δεν τον είδα, αλλά τον άκουσα», είχε πει) στον Κάρλος Αλμπέρτο για το τέταρτο γκολ του τελικού με την Ιταλία.

Τα όσα έκανε στον αγωνιστικό χώρο αυτός ο πάντα χαρούμενος παίκτης που απολάμβανε να χορεύει με την μπάλα, άλλαξαν το στάτους της Βραζιλίας, που μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα ήταν ένα έθνος σκλάβων και πλέον παρουσιαζόταν ως μια πολλά υποσχόμενη χώρα. Παράλληλα, μαζί με τον Μοχάμεντ Αλι ήταν οι δύο μαύροι αθλητές που σε μια εποχή έκρηξης των φυλετικών διακρίσεων, ξεπέρασαν τα στενά όρια των αθλημάτων τους και έπιασαν σε επίπεδο αναγνωρισιμότητας τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τον Νέλσον Μαντέλα.

Ο Πελέ είχε τέχνη, ταχύτητα και δύναμη. Ηταν ο τέλειος επιθετικός και σίγουρα ο μοναδικός της εποχής του που θα μπορούσε να αποδώσει στο σύγχρονο ποδόσφαιρο των απαιτητικών συστημάτων. Συνδύαζε πολλά στοιχεία: αθλητικό κορμί -ούτε λεπτός ούτε υπερβολικά μυώδης-, ευέλικτος, γρήγορος στα σπριντ, δυνατός για να αποφεύγει τις ντρίμπλες των αντιπάλων, πολύ δυνατός σουτέρ, με εντυπωσιακό επιτόπιο άλμα, ισορροπία στις κινήσεις. Κυρίως όμως, άφηνε τη φαντασία του να οργιάζει. Τα κόλπα του με την μπάλα δεν είχαν στόχο να γελοιοποιήσουν τον αντίπαλο, αλλά ήταν μέρος του παιχνιδιού του – μέχρι και «ένα-δύο» με την άλλη ομάδα έκανε: πριν καταλάβει ο αντίπαλός του τι είχε συμβεί, ο Πελέ τον χρησιμοποιούσε σαν τοίχο χτυπώντας πάνω του την μπάλα και παίρνοντάς την πίσω για να συνεχίσει τη φάση. Δεν υπήρξε ποτέ άδικος, ήταν ταπεινός στη νίκη και το χαμόγελο δεν έφευγε από το πρόσωπό του. Απλά απολάμβανε το παιχνίδι.

Ούτε τα τρία Παγκόσμια Κύπελλα που κατέκτησε (ο πρώτος και μοναδικός που το έχει καταφέρει) ούτε τα 1.281 γκολ με τη Σάντος, τον Κόσμος και τη Βραζιλία απεικονίζουν με ακρίβεια το μέγεθος του Πελέ. Του πιο θεαματικού και καινοτόμου παίκτη όλων των εποχών. Του πρώτου μεγάλου αστέρα παγκόσμιας εμβέλειας από τον χώρο του ποδοσφαίρου. Του «βασιλιά». Που πέρασε στην αιωνιότητα πολλές δεκαετίες προτού αφήσει την τελευταία του πνοή την περασμένη Πέμπτη 29 Δεκεμβρίου, σε ηλικία 82 ετών, νικημένος από τον καρκίνο του εντέρου. Στην αγκαλιά της οικογένειάς του και στη μνήμη ενός ολόκληρου πλανήτη.

ΥΓ.: Η εποχή μας αρέσκεται σε άκυρα δημοψηφίσματα για τον GOAT, τον καλύτερο ποδοσφαιριστή όλων των εποχών. Λες και μπορούν να συγκριθούν οι εποχές μεταξύ τους, όταν είναι τόσο διαφορετικές οι συνθήκες: γήπεδα, χορτάρι, εκγύμναση, κανονισμοί, φανέλες, μπάλες… Ολες όμως οι φανταστικές ενέργειες, με τις οποίες έχουμε συνδέσει τους Ντιέγο Μαραντόνα, Λιονέλ Μέσι, Κριστιάνο Ρονάλντο, Γιόχαν Κρόιφ, Ζινεντίν Ζιντάν και Ρονάλντο Ναζάριο, είχαν όλες επινοηθεί και πραγματοποιηθεί από τον Πελέ, αρκετές δεκαετίες πριν. Αξίζει τον κόπο να αναζητήσετε το σχετικό βίντεο που έχει γίνει viral τις τελευταίες ημέρες. Ετσι, για να μαθαίνουν οι νεότεροι…