Η διακριτική έδρα κατά των διακρίσεων

Το τρίφατσο οικόπεδο μεταξύ των οδών Κανάρη, Ακαδημίας και Πινδάρου, σε μικρή απόσταση από την πλατεία Συντάγματος, χώρεσε δύο αρχοντικά.

Κατασκευάστηκαν με διαφορά που ξεπερνά την τριακονταετία, γεγονός που εξηγεί και τις έντονες διαφοροποιήσεις στο αρχιτεκτονικό τους ύφος.

Ιδιοκτήτης του ήταν ο επιχειρηματίας και πολιτικός Λεωνίδας Δεληγιώργης (1839-1928), που αρκετοί μπερδεύουν με τον αδελφό του, τον Επαμεινώνδα, ο οποίος διετέλεσε έξι φορές πρωθυπουργός.

Γεννημένοι στο Μεσολόγγι, όπου εκλεγόταν βουλευτής ο πατέρας τους, εγκαταστάθηκαν πολύ γρήγορα οικογενειακώς στην Αθήνα και έκαναν λαμπρές σπουδές.

Ο Λεωνίδας είχε καταφύγει στο Παρίσι μετά από ένα fake σκάνδαλο. Πολιτικοί αντίπαλοι της οικογένειάς του τον κατηγόρησαν ότι περίμενε παιδί από μια γυναίκα με την οποία φαίνεται ότι είχε σχέσεις.

Ετοιμαζόταν να την παντρευτεί, όταν πληροφορήθηκε ότι δεν υπήρχε εγκυμοσύνη, και ξεκίνησε δικαστικούς αγώνες που τον δικαίωσαν.

Αναγκάστηκε να επιστρέψει στην Αθήνα το 1880 για να συνεχίσει την οικογενειακή παρουσία στον πολιτικό στίβο και να διαδεχθεί τον αδελφό του, ο οποίος πέθανε ξαφνικά.

Ανέλαβε χωρίς επιτυχία την ηγεσία του «Εθνικού Κομιτάτου», το οποίο χρειάστηκε δεκαπέντε χρόνια για να αποκτήσει πάλι καθοριστικό ρόλο στις πολιτικές εξελίξεις. Κέρδισε μάλιστα την έδρα στο Μεσολόγγι από τον Χαρίλαο Τρικούπη.

Λίγο πριν εγκατασταθεί στην Αθήνα, ο Λεωνίδας Δεληγιώργης παντρεύτηκε στο Παρίσι τη Θεανώ (1858-1922), κόρη του μεγαλοκτηματία και τραπεζίτη Χρηστάκη Ζωγράφου, με την οποία απέκτησαν πέντε παιδιά.

Στην τεράστια προίκα που πήρε, περιλαμβάνεται και το τσιφλίκι των 45.000 στρεμμάτων στο Νεοχώρι Τρικάλων, που απαλλοτριώθηκε το 1920.

Πιθανότατα «προικώον» είναι και το προνομιακό οικόπεδο «βορείως των ανακτόρων», που γρήγορα εντάχθηκε στο σχέδιο πόλης της περιοχής Κατσικάδικα – το σημερινό Κολωνάκι…

Ανέθεσε στον Ερνέστο Τσίλερ (1837-1923) την κατασκευή του νεοκλασικού με είσοδο επί της οδού Κανάρη, που γρήγορα αποτέλεσε ένα από τα πιο γνωστά σαλόνια της καλής αθηναϊκής κοινωνίας.

Το 1921, πιθανότατα με την αποζημίωση του μεγάλου κτήματος στη Θεσσαλία, η Θεανώ αποφάσισε να κατασκευάσει ένα δεύτερο σπίτι, με διαφορετικό ύφος και ανεξάρτητη είσοδο από την οδό Πινδάρου.

Ο Τσίλερ ήταν πια μεγάλος σε ηλικία, αλλά λέγεται πως συμμετείχε στον σχεδιασμό του, ενώ πιο σημαντικό ρόλο φαίνεται ότι έπαιξε ο Νικόλαος Ζουμπουλίδης, απόφοιτος της Αυτοκρατορικής Σχολής Καλών Τεχνών της Κωνσταντινούπολης, που μόλις είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα.

Σε αυτόν αποδίδονται τα βυζαντινής επιρροής στοιχεία της πρόσοψης του κτιρίου της Πινδάρου, αλλά και οι ιδιαίτερης τεχνικής διακοσμήσεις στο εσωτερικό του, που ευτυχώς διατηρήθηκαν χωρίς σοβαρές αλλοιώσεις.

Σε αντίθεση με το γωνιακό αρχοντικό, στο οποίο κυριαρχούν οι παστέλ τόνοι, το κτίριο της οδού Πινδάρου έχει κεραμιδί εξωτερικούς τοίχους με ελάχιστες πινελιές ώχρας γύρω από τα καμπυλωτά παράθυρα και την ιδιαίτερης τεχνοτροπίας διαμόρφωση της βάσης του μπαλκονιού, που έχει ημικυκλικό σχήμα.

Είναι άγνωστοι οι λόγοι που οδήγησαν τους κληρονόμους του Λ. Δεληγιώργη στην πώληση του προνομιακού ακινήτου με τα δύο αρχοντικά, τα οποία από το 1963 περιήλθαν στην ιδιοκτησία του Μετοχικού Ταμείου Πολιτικών Υπαλλήλων και σήμερα έχουν ενταχθεί στο χαρτοφυλάκιο του ΕΦΚΑ.

Δύο χρόνια μετά την εξαγορά, το Ταμείο νοίκιασε τους χώρους στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος, αλλά στη διάρκεια της δικτατορίας επιχείρησε να κατεδαφίσει και τα δύο ιστορικά κτίρια για να κατασκευάσει πολυώροφο συγκρότημα γραφείων, όπως έγινε με γειτονικά ακίνητα στην οδό Ακαδημίας.

Ευτυχώς τα σχέδια δεν προχώρησαν, το 1977 όμως τα κτίρια υπέστησαν μεγάλες καταστροφές στο εσωτερικό τους από πυρκαγιά και έμειναν για χρόνια αναξιοποίητα.

Χρειάστηκε να περάσουν είκοσι χρόνια για να ξεκινήσουν οι εργασίες αποκατάστασης από το γωνιακό κτίριο και το 2011 ακολούθησε το δεύτερο προς την οδό Πινδάρου.

Το ζωντάνεμά τους με νέες χρήσεις πέρασε από πολλές περιπέτειες, από τις οποίες η τελευταία ήρθε με το πρώτο μνημόνιο, που ακύρωσε τα σχέδια για φιλοξενία της Πινακοθήκης της Βουλής.

Το καλοκαίρι του 2017, η υπουργός Κοινωνικής Ασφάλισης Εφη Αχτσιόγλου επισημοποίησε τη συνεργασία με ομάδα ειδικών του Πολυτεχνείου, με υπεύθυνο τον καθηγητή Νίκο Μπελαβίλα, για την αξιοποίηση της «ξεχασμένης» περιουσίας των ασφαλιστικών ταμείων.

Το πρώτο κτίριο που άνοιξε πάλι τις πύλες του ήταν το αρχοντικό της οδού Κανάρη και από την περασμένη χρονιά στεγάζει γκαλερί τέχνης που έχει την έδρα της στο εξωτερικό και παρουσία σε πολλές πρωτεύουσες σε όλο τον κόσμο.

Στις 22 Μαρτίου έγιναν τα εγκαίνια των γραφείων του Εθνικού Κέντρου Θεμάτων Ισότητας (ΕΚΘΙ), που λειτουργούσε σε νοικιασμένους χώρους στα Εξάρχεια.

Με αυτά ήρθε η διπλή αποκάλυψη: η περίτεχνη εσωτερική διακόσμηση, που αποκαταστάθηκε με υποδειγματικό τρόπο, καθώς και η ιστορία του παραμυθόσπιτου της οδού Πινδάρου και η «συγγένεια» με το διπλανό κτίριο του Τσίλερ.

1. Σπάστε τη σιωπή

Το ΕΚΘΙ ιδρύθηκε το 1994 και είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου που εποπτεύεται από το υπουργείο Εσωτερικών.

Δραστηριοποιείται σε όλους τους τομείς της κοινωνικής, της πολιτικής και της οικονομικής ζωής με στόχο την εξάλειψη των έμφυλων διακρίσεων και ανισοτήτων.

Συνεργάζεται με πανεπιστήμια και διακεκριμένους επιστήμονες, έχοντας στο ενεργητικό του πάνω από 70 πρωτότυπες έρευνες στον τομέα ευθύνης του.

Πρωτοποριακή για τα ελληνικά δεδομένα είναι η εκστρατεία με σύνθημα «Σπάστε τη σιωπή», που ξεκίνησε πριν από μια δεκαπενταετία και θα συνεχίζεται όσο διατηρούνται οι κάθε είδους διακρίσεις…

2. Οι γυναίκες

Με την έναρξη της προσφυγικής κρίσης, το ΕΚΘΙ στάθηκε στο πλευρό όσων φτάνουν στα νησιά του Αιγαίου στο δύσκολο ταξίδι της αναζήτησης καλύτερης ζωής, χωρίς βεβαίως να κάνει διάκριση ανάμεσα σε γυναίκες, άνδρες και κυρίως παιδιά που έχουν ανάγκες.

Η διοίκηση του Κέντρου δίνει το «παρών» και στις επικείμενες εκλογές, με καμπάνια που στοχεύει στην αύξηση των γυναικών στα ψηφοδέλτια.

3. Ηρεμία

Η οδός Πινδάρου διαθέτει το προνόμιο να βρίσκεται στην καρδιά της πρωτεύουσας αλλά έχει κατακτήσει τους δικούς της ήρεμους ρυθμούς, παρέχοντας επίσης, σε ενοίκους και απλούς διαβάτες, προνομιακή θέα προς τον Λυκαβηττό.

Ο δρόμος, που φέρει το όνομα του πιο σπουδαίου λυρικού ποιητή της αρχαιότητας, έχει καταφέρει να διατηρήσει σημάδια της αρχιτεκτονικής ιστορίας της Αθήνας χάρη στα ιδιαίτερα κτίρια που διασώθηκαν στη δεξιά πλευρά του, από την Ακαδημίας ώς τη διασταύρωση με τη Σόλωνος.