Σταυροδρόμι πολιτισμών η Κρήτη. Σμίξη και μείξη φυλών και γενεών. Τα αποτυπώματά τους υπάρχουν παντού.
Μινωίτες, Δωριείς, Αγαρηνοί, Σαρακηνοί, Βυζαντινοί, Ενετοί, Τούρκοι.
Μετά από αιώνες ξένης διοίκησης, η Κρήτη τυπικά το 1913 γίνεται μέλος του ελληνικού χώρου.
Εδώ δημιουργείται από τους Μινωίτες ο πρώτος ευρωπαϊκός πολιτισμός, εδώ ανθεί την περίοδο της Ενετοκρατίας η Αναγέννηση, αφήνοντας πίσω της, πριν καταλυθεί βίαια από τις οθωμανικές ορδές, σπουδαία έργα και μεγάλα ονόματα.
Ολα τελειώνουν με την πτώση του Χάνδακα. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας καταγράφονται πολλές επαναστατικές ενέργειες που καταπνίγονται στο αίμα, με κορυφαία στιγμή το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου.
Μέσα σε αυτή την εποχή της πυράς και του σιδήρου γεννιούνται σπουδαίες προσωπικότητας της πολιτικής και του πνεύματος, με κορυφαίους εκφραστές τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Νίκο Καζαντζάκη, η παρουσία των οποίων καθορίζει ακόμη και σήμερα πολιτικές, κοινωνικές και πνευματικές συμπεριφορές και διαδρομές.
Αλλη μια μεγάλη στιγμή αυτού του τόπου είναι η Μάχη της Κρήτης και η αντίσταση των Κρητικών στους Γερμανούς κατακτητές, που πληρώθηκε με βαρύ φόρο αίματος.
Εδώ όμως πρέπει να σημειωθεί κάτι. Στην Κρήτη δεν δημιουργήθηκαν Τάγματα Ασφαλείας. Δωσίλογοι και οι προδότες -όσοι δεν εκτελέστηκαν- έφυγαν από το νησί.
Σήμερα όμως πώς είναι η Κρήτη;
Οι πρώτες γενιές μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους είχαν, στην πλειονότητά τους, έντονο το αίσθημα της αλληλεγγύης, της προσφοράς. Ο φιλελευθερισμός στάθηκε αιτία να δημιουργήσουν, όχι μόνο ατομικά αλλά και κοινωνικά.
Τις τελευταίες δεκαετίες αρχίζει η αλλαγή στο νησί, που κορυφώνεται μέχρι και το ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης.
Η τουριστική ανάπτυξη, η αύξηση της τιμής των αγροτικών προϊόντων, η μετανάστευση στην Αθήνα, αλλά κυρίως οι αγροτικές επιδοτήσεις φέρνουν την οικονομική ανάπτυξη και ανασύρουν από τη φτώχεια και την ανέχεια μεγάλο μέρος του αγροτικού πληθυσμού.
Οι πόλεις γιγαντώνονται, τα ορεινά χωριά ερημώνουν, αρχές και έθιμα αιώνων χάνονται ή εκφυλίζονται.
Το εύκολο χρήμα των επιδοτήσεων σαρώνει τα πάντα. Το μαύρο πουκάμισο, σημάδι για βαρύ πένθους, γίνεται σημείο αναφοράς του μάγκα και του νταβατζή, τα όπλα βγαίνουν από τα σεντούκια και περιφέρονται στους δρόμους, στους γάμους και στις κοινωνικές εκδηλώσεις, όπου επιδεικνύονται και χρησιμοποιούνται με τραγικά αρκετές φορές αποτελέσματα.
Οι αγροτικοί συνεταιρισμοί κοινωνικοποιούν τη διαφθορά και τη διαπλοκή, αντί να γίνουν εργαλεία ανάπτυξης και αναδιάταξης του αγροτικού τομέα. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και μετά, τα αγροτικά προϊόντα της Κρήτης υποχωρούν, με το μεγαλύτερο «έγκλημα» να είναι η καταστροφή της σταφιδοπαραγωγής.
Το ελαιόλαδο πωλείται ακόμη και σήμερα χύμα στους Ισπανούς και τους Ιταλούς εμπόρους, την ίδια ώρα που οι συνεταιριστές και συνδικαλιστές του χώρου αναλώνονται σε επαναστατικές κορόνες για τη διαφύλαξη των επιδοτήσεων, ενώ οι συνεταιρισμοί είναι πλέον έρμαιο στα χέρια των μεγάλων τραπεζών στις οποίες είναι υπερχρεωμένοι.
Στον τουρισμό υπήρξαν και υπάρχουν επιχειρηματίες που σέβονται πελάτες και εργαζομένους. Ομως το τουριστικό προϊόν έχει υποβαθμιστεί από την πλειονότητα του χώρου.
Επένδυσαν στο φτηνό τουριστικό προϊόν, βλέποντας μόνο το εφήμερο κέρδος.
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη τελευταία τριακονταετία, ισχυρές ομάδες αντίστασης και φάροι πνευματικής και πολιτιστικής ανάτασης, όπως το Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο Κρήτης, το ΙΤΕ, το ΤΕΙ, το ΔΗΠΕΘΕΚ, εθελοντικές οργανώσεις και σωματεία, ύψωσαν τείχος προστασίας.
Τα πρώτα δείγματα είναι ενθαρρυντικά. Σε όλο το νησί υπάρχουν πλέον θύλακες πολιτισμού και ανάπτυξης.
Πολλά μουσικά και θεατρικά σχήματα, νέοι αμπελουργοί και οινοπαραγωγοί, αξιόλογες ξενοδοχειακές μονάδες μέσα στις οποίες αναδεικνύεται η γνήσια κρητική διατροφή, νέοι επιστήμονες στον χώρο της υψηλής τεχνολογίας.
Η Κρήτη δείχνει να βρίσκεται ξανά στον σωστό δρόμο. Οι νέοι και οι νέες, στη μεγάλη τους πλειονότητα, αντιδρούν πλέον και αποδοκιμάζουν φαινόμενα ακραίων συμπεριφορών.
Η παιδεία και ο πολιτισμός που ξεπήδησαν από πολλές εστίες δημιουργούν άλλες συμπεριφορές και οδηγούν σε μια ουσιαστική και ελπιδοφόρα ανάπτυξη.
Αρκεί αυτή η νέα γενιά να μην προδοθεί ξανά από τους πολιτικούς ταγούς αυτού του τόπου.
