Μία νέα πολιτιστική διαδρομή δημιουργείται στα νότια της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων καθώς με χρηματοδότηση της Περιφέρειας Κρήτης και τη σημαντική συνδρομή του υπουργείου Πολιτισμού σύντομα αρχίζουν εργασίες για την ανάδειξη της Αρχαίας Λισσού.
Οι παρεμβάσεις είναι προϋπολογισμού 300 χιλιάδων ευρώ και αφορούν κατά κύριο λόγο στερεωτικές, αναστηλωτικές και ανασκαφικές εργασίες, καθώς στόχος τής προσπάθειας είναι να αποκαλυφθεί και το ωδείο το οποίο υπάρχει στον αρχαιολογικό χώρο, ώστε στη συνέχεια να προχωρήσει η μελέτη αποκατάστασης του.
Παράλληλα, θα προχωρήσουν εργασίες για τη βελτίωση της προσβασιμότητας και η δημιουργία εποπτικού και ενημερωτικού υλικού, ώστε ο επισκέπτης να έχει μια πλήρη εικόνα του σημαντικού αυτού χώρου.
Σύμφωνα με την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων Ελένη Παπαδοπούλου, «η Λισός είναι ένας αξιόλογος και πολύ ιδιαίτερος αρχαιολογικός χώρος ο οποίος εκτός από τις αρχαιότητες που διατρέχουν την περίοδο από τους κλασσικούς χρόνους μέχρι και τους βυζαντινούς έχει να επιδείξει ένα ιδιαίτερα φυσικό κάλλος».
Η Λισσός είναι αρχαία πόλη, της οποίας τα ερείπια της σώζονται ανάμεσα στη Παλιόχωρα (δυτικά) και τη Σούγια (ανατολικά), στη νότια ακτή του Νομού Χανίων. Η Λισσός, ήταν λιμάνι της δωρικής πόλης Ελυρος, όπου βρισκόταν κοντά στο σημερινό χωριό Ροδοβάνι.
Τόσο η Έλυρος, όσο και τα δυο λιμάνια της, Σούγια και Λισσός, άκμασαν στην Ελληνιστική, Ρωμαϊκή και Α’ Βυζαντινή περίοδο και καταστράφηκαν από τους Σαρακηνούς Άραβες.
Αναφέρεται ότι η Έλυρος στην εποχή της ακμής της είχε 30.000 κατοίκους. Επίσης είχε εκδώσει δικό της νόμισμα, όπως και η Λισσός. Το νόμισμα της Λισσού παρίστανε από τη μια πλευρά την κεφαλή της θεάς Αρτεμις και από την άλλη ένα δελφίνι.
Η Λισσός στην αρχαιότητα ήταν γνωστή για το περίφημο Ασκληπιείο της, όπου θεραπεύονταν ασθενείς από όλη την Κρήτη χάρη στα ιαματικά νερά της περιοχής.
Το Ασκληπιείο καταστράφηκε από μεγάλο σεισμό, αλλά σώζεται το ψηφιδωτό πάτωμα του που απεικονίζει ζώα και γεωμετρικά σχήματα.
Το Ασκληπιείο είναι ανοικτό τις πρωινές ώρες για να το θαυμάσετε, αλλά μην περιοριστείτε σ’ αυτό. Συνεχίστε τη βόλτα σας στην κοιλάδα της Λισσού και θα ανακαλύψετε κιονόκρανα κρυμμένα στους θάμνους, όπως και το Ρωμαικό νεκροταφείο με τους καμαροσκέπαστους τάφους (μοιάζουν με μικρά σπιτάκια).
Στη Λισσό βρέθηκαν περίφημα αγάλματα του Ασκληπειού, της Θεάς Υγείας και του Πλούτωνα, που σήμερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων,όπως και τα υπόλοιπα από τα 20 αγάλματα που βρέθηκαν εδώ τυχαία το 1957 από ένα βοσκός που έψαχνε νερό για το κοπάδι του. Σε καμιά άλλη πόλη στην Κρήτη δεν βρέθηκαν τόσα αγάλματα, εκτός από την Γόρτυνα, την πρωτεύουσα της Κρήτης επί Ρωμαίων.
Οι ανασκαφές στη Λισσό δεν έχουν ολοκληρωθεί και είναι σίγουρο ότι εδώ κρύβονται πολλοί θησαυροί ακόμα, καθώς η πόλη είχε ιδιαίτερη ακμή στην Ελληνιστική, Ρωμαϊκή και Πρώτη Βυζαντινή περίοδο με δικό της θέατρο και θερμά λουτρά. Ειδικότερα την πρώτη βυζαντινή περίοδο, η Λισσός ήταν έδρα επισκόπου, άρα ήταν μια ακμαία πόλη.
