Πέρα από τα μονότονα «γκρίζα κοστούμια» των τραπεζιτών, μέσα στα εκτυφλωτικά χρώματα της ζωγραφικής, με σπουδαίες υπογραφές που συνθέτουν την ιστορία της νεοελληνικής τέχνης από τις αρχές του 19ου αιώνα μέχρι τις μέρες μας…
Η Τράπεζα της Ελλάδος ανοίγει το «θησαυροφυλάκιο» της τέχνης της και γιορτάζει τα 90 χρόνια από την έναρξη λειτουργίας της, παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό 160 έργα Ελλήνων καλλιτεχνών, άγνωστα τα περισσότερα, από την πλούσια συλλογή της, που αριθμεί περίπου 3.000 έργα ζωγραφικής και γλυπτικής.
Η έκθεση «Τόποι αναφοράς. Από τη Συλλογή της Τράπεζας της Ελλάδος», έπειτα από δυόμισι χρόνια προετοιμασίας, εγκαινιάζεται σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη – Κτίριο της οδού Πειραιώς, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Προκόπη Παυλόπουλο, και θα διαρκέσει έως τις 20 Μαΐου.
Ενα εκφραστικό γλυπτό, η «Κεφαλή Σατύρου» του «καταραμένου» Γιαννούλη Χαλεπά, αλλά και οι εξαϋλωμένες φιγούρες της σύνθεσης του Νικολάου Γύζη «Ο ποιητής στην πηγή», υποδέχονται τους επισκέπτες.
Οι πίνακες «Στο ατελιέ του πατέρα» του Γιώργου Ιακωβίδη, «Μοναξιά» της Θάλειας Φλωρά-Καραβία, οι «Εργάτριες σταφίδας» του Θεόφραστου Τριανταφυλλίδη, η «Προσωπογραφία νεαρού Γάλλου από την Μπεζανσόν» του Γιάννη Τσαρούχη, αλλά και οι υποβλητικές «Ωρες του βουνού» του Χρόνη Μπότσογλου, η «Επίσκεψη» του Γιώργου Ρόρρη, όπως και η «Πολιτεία» του Σπύρου Βασιλείου, κεντρίζουν το ενδιαφέρον.
Μια ολόκληρη αίθουσα με εννέα έργα είναι αφιερωμένη στον «πατέρα της θαλασσογραφίας», Κωνσταντίνο Βολανάκη.
Η Τράπεζα της Ελλάδος επενδύει κυρίως στην παραστατική ζωγραφική, όπως μας εξήγησε η επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικός τέχνης Χάρις Κανελλοπούλου, η οποία μας ξενάγησε στο αφιέρωμα, που χωρίζεται σε τρεις ενότητες και πολλαπλάσιες υποενότητες.
Η πρώτη ενότητα σχετίζεται με την αρχαιότητα και έχει αφετηρία το εμβληματικό σχέδιο της Παλλάδας Αθηνάς που δημιούργησε ο Νικόλαος Γύζης για το λάβαρο του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Περιλαμβάνει έργα που αναδεικνύουν πρόσωπα της μυθολογίας, παραστάσεις της αρχαίας ιστορίας και απεικονίσεις αρχαιολογικών τοπίων, που αποτέλεσαν αφορμή για νέες αναζητήσεις στη νεοελληνική τέχνη σε έννοιες όπως το μέτρο, η αρμονία, το κάλλος.
Η δεύτερη ενότητα αφορά τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη προσεγγίζει θέματα του καθημερινού κόσμου: ηθογραφικές σκηνές, προσωπογραφίες αλλά και εκδοχές της «νεκρής φύσης» έρχονται στο προσκήνιο από καλλιτέχνες του 19ου και 20ού αιώνα, όπως οι Νικηφόρος Λύτρας, Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης, Βάλιας Σεμερτζίδης, Ορέστης Κανέλλης κ.ά.
Τέλος, στην τρίτη ενότητα παρουσιάζονται έργα που τονίζουν τη σημασία του τοπίου. Ξεχωρίζουν οι θαλασσογραφίες, αλλά και έργα που αποτυπώνουν όψεις της υπαίθρου και του αστικού τοπίου και εκφράζουν τους «πειραματισμούς» πολλών δημιουργών -από τον Σπύρο Παπαλουκά και τον Κωνσταντίνο Μαλέα μέχρι τον Παναγιώτη Τέτση.
Η Τράπεζα της Ελλάδος άρχισε να διαμορφώνει τη συλλογή έργων τέχνης της από την πρώτη χρονιά της λειτουργίας της, το 1928.
Εύλογο είναι πολλά έργα να έχουν φιλοτεχνηθεί από καλλιτέχνες που είχαν εργαστεί για την Τράπεζα, όπως ο ζωγράφος Μιχαήλ Αξελός, πρώτος Ελληνας σχεδιαστής τραπεζογραμματίων, αλλά και ο χαράκτης Αλέξανδρος Κορογιαννάκης.
Οι πρώτοι διοικητές της Τράπεζας της Ελλάδος, Αλέξανδρος Διομήδης και Εμμανουήλ Τσουδερός, ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για «καταθέσεις» στην τέχνη, που ωστόσο εξέφραζαν και τις αισθητικές επιλογές τους, ενώ και ο φιλότεχνος Ξενοφών Ζολώτας εμπλούτισε ιδιαίτερα τη συλλογή.
Οπως διευκρίνισε ο Παναγιώτης Παναγάκης, διευθυντής του Κέντρου Πολιτισμού της Τράπεζας, «σταθερά υπάρχουν κονδύλια για τη συλλογή, ωστόσο δεν χρησιμοποιούνται πάντα, διατίθενται ανάλογα με τις συνθήκες και τις εποχές». Γι’ αυτό και ήταν μια σημαντική κίνηση η ενίσχυση της συλλογής το 2014 με 14 πίνακες σύγχρονων δημιουργών, κάτι που ελπίζουμε να συνεχιστεί.
Info:
Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, τηλ. 210 3453111. Την έκθεση συνοδεύει η ομότιτλη έκδοση «Τόποι αναφοράς», η οποία θα διατίθεται από το Πωλητήριο του Μουσείου, ενώ τα έσοδα θα διατεθούν στο Εργαστήρι Ειδικής Αγωγής «Μαργαρίτα», ένα εξειδικευμένο κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης ατόμων με νοητική υστέρηση. Παράλληλα, θα πραγματοποιούνται εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολικές ομάδες από Δ΄ Δημοτικού έως Γ’ Λυκείου. Πληροφορίες: 210 3671067-69, Δευτέρα-Πέμπτη 10.00-14.00.
