«Η Αγκυρα μπλόκαρε τη συμφωνία του ’09»

Τίρανα, ΑΠΟΣΤΟΛΗ  

Στα τελευταία χιλιόμετρα βρίσκεται ο μαραθώνιος των συνομιλιών μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Ελλάδας και Αλβανίας, Νίκου Κοτζιά και Ντιτμίρ Μπουσάτι, οι οποίοι διαπραγματεύονται τους τελευταίους πέντε μήνες εννέα ανοιχτά διμερή θέματα με στόχο να κλείσουν όλα, προς όφελος των δύο λαών. Οι δύο υπουργοί φαίνεται πως θέλουν να πέσουν ταυτόχρονα, πιασμένοι χέρι χέρι στο νήμα, να κερδίσουν και οι δύο πλευρές, ώστε να γυρίσουμε σελίδα και να κοιτάξουμε μαζί το μέλλον.

Χθες ο Ελληνας υπουργός είχε στα Τίρανα δίωρη συνάντηση με τον ομόλογό του και σύμφωνα με πληροφορίες «πήγε καλά». Οι συζητήσεις δεν περιορίστηκαν στα διμερή θέματα, αλλά επεκτάθηκαν και σε ζητήματα της περιοχής, για τις συνομιλίες της Ελλάδας με την ΠΓΔΜ, με τον κ. Κοτζιά να ενημερώνει τον κ. Μπουσάτι και για την Ανατολική Μεσόγειο όπως και για το πρόσφατο ταξίδι του στο Κάιρο.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι δύο υπουργοί διαπραγματεύονται πάνω σε ένα πακέτο που περιλαμβάνει εννέα θέματα:

• 1. Την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με ταυτόχρονη επέκταση των χωρικών υδάτων των δύο χωρών στα 12 ναυτικά μίλια στην περιοχή του Ιονίου.
• 2. Την άρση του εμπολέμου.
• 3. Την αναγνώριση από την Ελλάδα των αλβανικών διπλωμάτων οδήγησης (η Αλβανία αναγνωρίζει τα ελληνικά).
• 4. Την αναθεώρηση των σχολικών βιβλίων.
• 5. Διευθέτηση θεμάτων σχετικά με την επισημείωση της σφραγίδας της Χάγης (σφραγίδα apostolli) που θα σημάνει μια εξοικονόμηση άνω των έξι εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο για τους Αλβανούς πολίτες.
• 6. Το θέμα των κοιμητηρίων των Ελλήνων πεσόντων σε αλβανικό έδαφος στον ελληνο-ιταλικό πόλεμο του 1940-41.
• 7. Την υπογραφή συμφώνου φιλίας.
• 8. Τη διασυνοριακή συνεργασία.
• 9. Θέματα που σχετίζονται με την ελληνική εθνική μειονότητα.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τρία θέματα έχουν κλείσει (τα κοιμητήρια, τα διπλώματα οδήγησης και οι σφραγίδες, ενώ σε άλλα θέματα υπάρχουν κάποια ζητήματα ανοιχτά, με πιο δύσκολα την ΑΟΖ και τα θέματα της μειονότητας).

Πάντως όσον αφορά την ελληνική εθνική μειονότητα, αυτή την περίοδο η Αλβανία, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων που προωθεί, ολοκληρώνει και προωθεί προς ψήφιση μια σειρά σχετικών εφαρμοστικών νόμων τους οποίους παρακολουθεί στενά το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Για την ΑΟΖ οι δύο πλευρές θέλουν να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα αντέξει σε κάθε περίπτωση και δεν θα επαναληφθούν οι εμπλοκές που σημειώθηκαν στο παρελθόν με τη συμφωνία που υπεγράφη το 2009 και έμεινε ανενεργή μετά από προσφυγή στο Αλβανικό Συνταγματικό Δικαστήριο.

Η αντίδραση τόσο της αντιπολίτευσης όσο και του προέδρου της Αλβανίας, Ιλίρ Μέτα, απειλεί την ομαλή ολοκλήρωση της συμφωνίας εφόσον επιτευχθεί. Η Αθήνα θα ήθελε να απεμπλέξει το θέμα της ΑΟΖ από τις εσωτερικές πολιτικές διαμάχες στα Τίρανα.

Μία ημέρα πριν από την επίσκεψη Κοτζιά στα Τίρανα, ο πρώην πρωθυπουργός της Αλβανίας, Σαλί Μπερίσα, σε συνέντευξή του στον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό Fax News αναφέρθηκε στις συνομιλίες για την ΑΟΖ και άφησε σαφείς αιχμές ότι η συμφωνία που υπεγράφη με την Ελλάδα το 2009 και ακυρώθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας, ακυρώθηκε λόγω τουρκικής παρέμβασης και κατηγόρησε το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Εντι Ράμα πως έγινε εργαλείο ξένων συμφερόντων.

«Πήραμε το μέγιστο»

«Η συμφωνία για την οποία συζητούν σήμερα δεν μοιάζει με εκείνη του 2009. Η ελληνική πλευρά το 2009 δεν είχε θέσει κανέναν όρο στην αλβανική… Δεν υπάρχουν σήμερα οριοθετημένα θαλάσσια σύνορα μεταξύ των δύο χωρών. Υπάρχει μόνο μία παράγραφος με δύο σειρές στο Πρωτόκολλο της Φλωρεντίας. Τα μεταξύ μας θαλάσσια σύνορα πρέπει να οριοθετηθούν.

Εγιναν τότε διαπραγματεύσεις δύο ετών. Εφαρμόσαμε την αρχή των ίσων αποστάσεων, όπως αναγνωρίζει η διεθνής πρακτική. Από τη συμφωνία εκείνη η Αλβανία πήρε το μέγιστο δυνατόν. Σε κανένα σημείο του Συνταγματικού Δικαστηρίου δεν αναφέρθηκε ότι η Αλβανία έχασε χωρικά ύδατα από εκείνη τη συμφωνία. Η συμφωνία εκείνη ακυρώθηκε για συμφέροντα τρίτης πλευράς. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα μετετράπη σε εργαλείο εκείνων των συμφερόντων».

Σε εκκρεμότητα βρίσκεται και η επίσκεψη του Ελληνα πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, στα Τίρανα. Ο κ. Τσίπρας έχει προσκληθεί από τον κ. Ράμα, αλλά η υλοποίηση της επίσκεψης σχετίζεται και με το κλείσιμο της συμφωνίας.

Σχετικά με αυτό το θέμα, διπλωματική πηγή εξέφρασε την ελπίδα «να τελειώσουν όλα τα θέματα πριν από το καλοκαίρι».

Αργά χθες το απόγευμα ο Νίκος Κοτζιάς αναχώρησε για τη Βιέννη, όπου είχε διμερή συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών της ΠΓΔΜ, Νικολα Ντιμιτρόφ. Σήμερα οι δύο υπουργοί θα συνομιλήσουν υπό την αιγίδα του ειδικού διαπραγματευτή του ΟΗΕ, Μάθιου Νίμιτς, στην έδρα του υπουργείου Εξωτερικών της Αυστρίας, καθώς η έδρα του ΟΗΕ θα είναι κλειστή λόγω της αργίας του Πάσχα των καθολικών.