«Αν δεν αλλάξει το παραμικρό στη βιομηχανία μόδας, μέχρι το 2050 θα έχουμε χρησιμοποιήσει το ένα τέταρτο του παγκόσμιου προϋπολογισμού άνθρακα», επισημαίνεται στην έρευνα του Ιδρύματος Ελεν ΜακΑρθουρ που διεξήχθη από το Circular Fibres Initiative και παρουσιάστηκε στο κοινό από την Ελεν ΜακΑρθουρ και τη σχεδιάστρια μόδας Στέλλα ΜακΚάρτνεϊ, τον Μάιο που μας πέρασε στο Λονδίνο.
Ο τίτλος της; «Επανασχεδιάζοντας το μέλλον της μόδας: η νέα οικονομία στα υφάσματα».
Από κοινού κι έχοντας πίσω τους την υποστήριξη εταιρειών, όπως η Google, Philips, Renault, Unilever, Nike, η H&M και πάνω από σαράντα ακόμη εταιρείες που έχουν στην ιδιοκτησία τους πολλά αξιόλογα και κερδοφόρα brands, θέλησαν να ανοίξουν τον δρόμο σε έναν νέο τρόπο σχεδιασμού και παραγωγής ρούχων, αλλάζοντας ταυτοχρόνως και τον τρόπο που οι καταναλωτές βλέπουν τη μόδα και τα «έργα» της.
«Η σημερινή βιομηχανία ρούχων λειτουργεί πάνω σε ένα ξεπερασμένο γραμμικό μοντέλο, “αγοράζω – φοράω – πετάω”, το οποίο είναι απίστευτα σπάταλο και ρυπογόνο. Μέσα από την έκθεση αυτή του ιδρύματος προτάσσεται το φιλόδοξο όραμα ενός νέου συστήματος παραγωγής, που θα βασίζεται στις αρχές της κυκλικής οικονομίας και θα προσφέρει οφέλη στην οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον. Γι’ αυτό και καλούμε τη βιομηχανία μόδας να ενστερνιστεί το όραμά μας και να προχωρήσουμε σε διασταυρούμενες συνεργασίες προκειμένου να πετύχουμε τον στόχο μας», είχε δηλώσει τότε η Ελεν ΜακΑρθουρ.
Kαι συμπλήρωνε η ΜακΚάρντεϊ:
«Σε αυτή τη νέα οικονομία, τα ρούχα θα σχεδιάζονται για να διαρκούν και να φοριούνται περισσότερο, για να μπορούν να δανείζονται ή για να επαναπωλούνται ευκολότερα αλλά και να ανακυκλώνονται, χωρίς να απελευθερώνουν τοξικές ουσίες ή να μολύνουν το περιβάλλον. Θα πετύχουμε τον στόχο μας μέσα από την αναζήτηση νέων υλικών, τη δημιουργία πρωτοπόρων συνεργασιών και μοντέλων επιχειρήσεων, βρίσκοντας τον τρόπο να περάσουμε σε νέες τεχνολογίες και λύσεις, αξιοποιώντας ταυτόχρονα τη δύναμη του σχεδιασμού. Αυτή η έκθεση είναι ο οδικός χάρτης για το πώς θα δημιουργήσουμε καλύτερες επιχειρήσεις, πώς θα καλυτερέψουμε τη βιομηχανία της μόδας αλλά και πώς θα διατηρήσουμε το περιβάλλον, για το μέλλον τόσο της μόδας όσο και του πλανήτη».
Και καθόλου να μη μας ενδιαφέρει η μόδα, ρούχα αγοράζουμε. Και όταν υπάρχουν εκπτώσεις και φτηνές τιμές, πάρα πολλοί ξεφεύγουμε από τον προϋπολογισμό και την αγορά των αναγκαίων.
Γι’ αυτό δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τον μαγικό νέο όρο που ακούει στο όνομα «κυκλική οικονομία» και πλέον μπαίνει δυναμικά στο καθημερινό γίγνεσθαι των πολιτών, του ευρωπαϊκού τουλάχιστον κόσμου, διεκδικώντας τη διασφάλιση του μέλλοντος του πλανήτη.
Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε το πώς οι πράξεις μας, ο τρόπος ζωής και ο τρόπος σκέψης μας επηρεάζουν την υγιή διαιώνιση του πλανήτη, όταν όλα τα δημιουργήματα επί Γης μέχρι τώρα ήταν στο μυαλό μας ανεξάντλητα και προσφερόμενα για τη δική μας ευημερία και μακροημέρευση. Αυτό που πρέπει να κατανοήσουμε είναι ότι πάλι εμείς θα τα εκμεταλλευτούμε αλλά με καλύτερο τρόπο, πάλι για εμάς και τη μακροημέρευσή μας.
Σύμφωνα λοιπόν με την έρευνα, «η βιομηχανία ρούχων αξιολογείται σε περίπου 1,3 τρισ. USD παγκοσμίως και απασχολεί πάνω από τριακόσια εκατομμύρια υπαλλήλους-εργάτες».
Διαβάζοντας κάποιος την έκθεση αυτή αναλυτικά, έρχεται αντιμέτωπος με πληροφορίες όπως ότι:
«Τα προϊόντα ένδυσης αφορούν το 60% της συνολικής παραγωγής υφασμάτων και ότι αναμένεται να συνεχίσουν να κρατούν το ποσοστό τους τα επόμενα χρόνια, ότι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια η παραγωγή ρούχων σχεδόν διπλασιάστηκε και ότι ο διπλασιασμός αυτός οφείλεται στο φαινόμενο της fast fashion, της μόδας δηλαδή που χαρακτηρίζεται από την ταχύτητα. Ταχύτητα που αναγνωρίζεται από τις πολλές, διαφορετικές νέες τάσεις και στυλ που βγαίνουν μέσα στην κάθε χρονιά, που βεβαίως ακολουθούνται από αυξημένο αριθμό συλλογών (κολεξιόν) και συχνά χαρακτηρίζονται για τις χαμηλές τιμές τους.Το γραμμικό σύστημα πάνω στο οποίο λειτουργεί το φαινόμενο fast fashion, αφήνει πίσω του αναξιοποίητες οικονομικές ευκαιρίες, ασκεί τρομακτική πίεση στους φυσικούς πόρους του πλανήτη, μολύνει και υποβαθμίζει το φυσικό περιβάλλον και τα οικοσυστήματά του και δημιουργεί αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις σε τοπικό, περιφερειακό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο».
Γιατί; Γιατί «τα ρούχα πλέον μπαίνουν σε μαζική αχρηστία σε παγκόσμιο επίπεδο, αφού φοριούνται το πολύ επτά με δέκα φορές», κάτι που δεν είναι και οικονομικά σωστό, όπως αναγνωρίζει το 60% των Γερμανών και Κινέζων καταναλωτών που παραδέχονται ότι έχουν πολύ περισσότερα ρούχα απ’ ό,τι χρειάζονται.
Η οικονομική απώλεια σε επίπεδο καταναλωτών από αυτήν την «αχρήστευση» ρούχων αποτιμάται σε 460 δισεκατομμύρια (USD) ετησίως.
Και παρότι είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί το αποτέλεσμα στην οικονομία, σε έκθεση του «Pulse of the Fashion Industry» αναφέρεται ότι το συνολικό όφελος στην παγκόσμια οικονομία το οποίο θα κερδηθεί μέχρι το 2030 αν η βιομηχανία ρούχων αποδεχτεί και θελήσει να αλλάξει το παρόν status quo, ανέρχεται στο ποσό των εκατόν εξήντα δισεκατομμυρίων ευρώ.
Για να δούμε όμως και το περιβαλλοντικό κόστος.
«Λιγότερο από το 1% των υλών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή ρούχων ανακυκλώνεται, μεταποιείται και επαναχρησιμοποιείται, 98 εκατομμύρια τόνοι μη ανανεώσιμων πηγών -ανάμεσά τους και το πετρέλαιο- καταναλώνονται κάθε χρόνο για τις ανάγκες της βιομηχανίας ρούχων -υπολογίζεται ότι μέχρι το 2050 θα φτάσουν τους 300 εκατ. τόνους-, ενώ ετησίως χρησιμοποιούνται περίπου 93 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού (στο ποσό αυτό συνυπολογίζεται η χρήση νερού για τις καλλιέργειες βαμβακιού). Το ενεργειακό αποτύπωμα της βιομηχανίας ρούχων όσον αφορά το φαινόμενο του θερμοκηπίου για το 2015 ήταν η παραγωγή 1,2 δισ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα, ποσοστό που αντιστοιχεί στο παγκόσμιο ενεργειακό αποτύπωμα όλων των διεθνών πτήσεων και θαλάσσιων μεταφορών που πραγματοποιήθηκαν. Η βιομηχανία ρούχων όμως ενοχοποιείται και ταυτοποιείται ως ο μεγαλύτερος ρυπαντής των θαλασσών, αφού είναι υπεύθυνη για το μεγαλύτερο ποσοστό πλαστικών που εισέρχονται στους ωκεανούς. Εκτιμάται ότι μισό εκατομμύριο πλαστικές μικροΐνες, που βρίσκονται στην πρώτη ύλη ρούχων από πολυέστερ, νάιλον ή ακριλικό, καταλήγουν ετησίως στις θάλασσες από τις αποχετεύσεις των νοικοκυριών».
Αυτά τα ολίγα όσον αφορά το περιβάλλον και πάμε στις κοινωνικές επιπτώσεις, μέσα στις οποίες εντάσσονται φυσικά, και ευτυχώς, οι απάνθρωπες συνθήκες εργασίας καθώς και η έκθεση των εργατών σε διάφορες χημικές ουσίες ή μη ασφαλείς διαδικασίες στην αλυσίδα παραγωγής.
Ποιο είναι λοιπόν το συμπέρασμα της έρευνας; Τι πρέπει να κρατήσουμε από όλες αυτές τις πληροφορίες στο μυαλό μας;
Δαγκωτό, κυκλική οικονομία όσον αφορά τους καταναλωτές, μέσα από την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση, τη μεταποίηση, τη δωρεά των ρούχων μας και αγορές με περισσότερη σκέψη και οργάνωση. Ο υπερκαταναλωτισμός τελικά κοστίζει σε πολλά επίπεδα.
Οσον αφορά τις επιχειρήσεις και πάλι δαγκωτό κυκλική οικονομία, αν θέλουν να δουν κέρδη, τα οποία μέχρι το 2030 θα καταγράψουν μείωση 45 δισ. ευρώ αν δεν αλλάξουν τον τρόπο παραγωγής τους αλλά και τον τρόπο που επικοινωνούν και επηρεάζουν τους καταναλωτές.
Ωραίο πουλόβερ! Πόσο σου κόστισε;
Τα εποχικά ρούχα, όπως τα χριστουγεννιάτικα πουλόβερ, φούτερ και πιτζάμες, είναι μια τάση της μόδας που τελευταία ακολουθεί και ο Ελληνας καταναλωτής στο πλαίσιο του εορταστικού κλίματος των Χριστουγέννων.
Ομως παρ’ όλη τη χαρά που χαρίζουν, κοστίζουν ακριβότερα απ’ ό,τι φαινομενικά πληρώσαμε για να τα αποκτήσουμε
Στην Ελλάδα δεν είναι ακόμη τόσο έντονη η τάση της μόδας -σε χώρες όπως η Αμερική και η Αγγλία είναι έθιμο- να φοράμε πλεκτά, φούτερ ή πιτζάμες με χριστουγεννιάτικα θέματα την περίοδο των Χριστουγέννων.
Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν μας επηρεάζει, είτε ως ανερχόμενη μόδα είτε με το περιβαλλοντικό αποτύπωμά της, σε όποιο μέρος του κόσμου κι αν συμβαίνει.
Την εποχή των γιορτών τα ράφια των σούπερ μάρκετ και των καταστημάτων σε χώρες του εξωτερικού πραγματικά «σκάνε» από «εποχικά χριστουγεννιάτικα» ρούχα που θα δωρηθούν και θα φορεθούν μονάχα τις μέρες αυτές από τα περισσότερα μέλη των οικογενειών που θα συναντηθούν στα γιορτινά τραπέζια.
Είναι έθιμο βαθιά ριζωμένο στον τρόπο που βιώνεται η γιορτή των Χριστουγέννων. Πλεκτά σε ό,τι χρώμα και σχέδιο μπορεί να φανταστεί κανείς, φούτερ αλλά και πιτζάμες.
Χιονονιφάδες, έλατα, Αϊ-Βασίληδες, έλκηθρα, μικροί Ρούντολφ, τάρανδοι και ό,τι έχει συνδεθεί με το θέμα «Χριστούγεννα» αποτυπώνεται πάνω τους και χαρίζουν γέλια και χαρά.
Υπάρχει επίσης η τάση ιδρύματα ή οργανισμοί να εμπορεύονται τέτοιου είδους εποχικά ρούχα, προκειμένου να συλλέξουν χρήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Κι αυτό σαν σκέψη είναι καλό, έχει ανταπόκριση από τους καταναλωτές αλλά δεν φτάνουν ο καλός σκοπός και η καλή διάθεση για να αντισταθμιστεί το αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα που καταγράφουν τελικά οι πωλήσεις τέτοιων προϊόντων.
Σύμφωνα με έρευνα του Ιδρύματος Hubbub, η αξία των «χριστουγεννιάτικων» ρούχων που πουλήθηκαν το 2016 μονάχα στην Αγγλία για φιλανθρωπικούς σκοπούς αγγίζει τις 252,630 εκατ. λίρες ενώ οι πωλήσεις για το 2017 υπολογίζεται να φτάσουν τα 220 εκατ. λίρες.
Ομως η σημαντική διαπίστωση που αναδεικνύει το έθιμο ως «ρυπογόνο», ήταν ότι το 29% από τους τρεις χιλιάδες ανθρώπους που συμμετείχαν στην έρευνα, δήλωσαν ότι δεν θα ήθελαν την επόμενη χρονιά οι φίλοι ή οι συγγενείς τους να τους δουν με το ίδιο πουλόβερ ή φούτερ και ότι είναι τόσο προσιτά οικονομικά, που θα προτιμήσουν να αγοράσουν ένα καινούργιο την επόμενη χρονιά.
Αυτή η διαπίστωση χαρακτηρίζει τον τρόπο σκέψης των καταναλωτών που αντιμετωπίζουν τα ρούχα σαν κάτι γρήγορα αναλώσιμο.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Οτι μετά το πέρας των εορτών, τα ρούχα αυτά καταχωνιάζονται σε κάποιο ντουλάπι, όπου περιμένουν την επόμενη χρονιά να σμίξουν με το καινούργιο, που θα γίνει κι αυτό παλιό και θα καταχωνιαστεί.
Αυτή η αλυσίδα αγορών «ρούχων μιας χρήσεως» στην ουσία αποδεικνύεται επιβλαβής για την ευζωία του πλανήτη, αφού πόροι κατασπαταλώνται για τη δημιουργία ενός προϊόντος που θα φορεθεί μονάχα μια φορά ή θα οδηγηθεί απ’ ευθείας στα σκουπίδια, δηλαδή στις χωματερές. Δεύτερη σημαντική διαπίστωση είναι ότι σπάνια οδηγούνται στην ανακύκλωση ή μεταποιούνται για να ξαναφορεθούν.
Σε επόμενη έκθεση, αυτή τη φορά του Ιδρύματος Ελεν ΜακΑρθουρ, καταγράφεται ότι «κάθε δευτερόλεπτο, υφάσματα που αντιστοιχούν στο φορτίο ενός απορριμματοφόρου, οδηγούνται στους χώρους υγειονομικής ταφής ή καίγονται».
Αποτιμά δε το ετήσιο περιβαλλοντικό κόστος στο αξιακό σύστημα (USD) σε 500 δισεκατομμύρια, για ρούχα τα οποία κατασκευάζονται για να φορεθούν ελάχιστα και που σπάνια ανακυκλώνονται.
Οπότε χαρακτηρίζει τον τομέα της βιομηχανίας ρούχων και της μόδας γενικότερα, εκτός από σπάταλο, τρελά ρυπογόνο, αφού ανάμεσα σε πολλούς ακόμη λόγους «κάθε χρόνο καταλήγουν στους ωκεανούς και τις θάλασσες της Γης –και μέσω των πλυντηρίων ρούχων– μισό εκατομμύριο τόνοι μικροΐνες από ρούχα και υφάσματα, τα οποία αντιστοιχούν σε ένα δισεκατομμύριο πλαστικά μπουκάλια».
Θεωρείται σχεδόν αδύνατον μέχρι στιγμής να καθαριστούν οι θάλασσες από τις μικροΐνες που κολυμπούν ανέμελα στα νερά τους και κάλλιστα μπορούν να εισχωρήσουν στην τροφική αλυσίδα. Δηλαδή, να καταλήξουν στο στομάχι μας, μέσω της τροφής μας.
Με αυτά τα δεδομένα και αφού τα έθιμα δύσκολα αλλάζουν, μπορούν όμως να «μεταλλαχτούν», δύο φιλανθρωπικοί οργανισμοί, οι Hubbub και Save the Children, ωθούν τους καταναλωτές και υποστηρικτές τους να μεταποιούν τα χριστουγεννιάτικα ρούχα των προηγούμενων χρόνων ή αν θέλουν να χαρίσουν κάτι καινούργιο οπωσδήποτε, να τα πλέκουν ή να τα ράβουν οι ίδιοι.
Σε κάθε περίπτωση, όταν τα βαριούνται, να μην τα πετούν στα σκουπίδια αλλά στην ανακύκλωση.
Κι αν θέλουν πράγματι να λειτουργούν για το καλό όλων, ανθρώπων και Γης, να τα δώσουν σε κάποιο κατάστημα με μεταχειρισμένα ρούχα ή σε κάποιον φιλανθρωπικό οργανισμό για να τα χαρούν κάποιοι άλλοι άνθρωποι με τη σειρά τους.
Με αυτόν τον τρόπο θα οδηγηθούμε σε μείωση της σπατάλης πόρων, των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, της μόλυνσης των θαλασσών, γιατί… όλα είναι αλυσίδα γεγονότων και πραγματικών φαινομένων.
Πηγή: World Economic Forum
