«Τα φιλιά τι να κρατήσουν…»

«Ο ήχος του φιλιού δεν είναι τόσο δυνατός όσο του κανονιού, αλλά η ηχώ του διαρκεί περισσότερο». Είδα πάλι αυτή τη φωτογραφία. Ενα ζευγάρι πρόσφυγες, σφιχταγκαλιασμένοι να φιλιούνται σε μια σκηνή, ανάμεσα στα πράγματα και τα σώματα δεκάδων άλλων ανθρώπων σε έναν καταυλισμό προσφύγων στην Ουγγαρία.

Δεν διαφέρουν από ένα ζευγάρι που ζει σήμερα σε έναν καταυλισμό της Λέσβου ή της Χίου. Αυτή η αγκαλιά, αυτό το φιλί, είναι κάτι παραπάνω από μια ιστορία αγάπης. Είναι η δυνατή κραυγή της ζωής ανάμεσα στα ερείπια των πολέμων παντού στον κόσμο. Θα μπορούσαν να είναι το ζευγάρι που ενέπνευσε τον Ροντέν για να σμιλεύσει το πιο γνωστό «Φιλί» (Kiss) ή το «Φιλί» στον πίνακα του Κλιμτ το 1907. Ενα φιλί που κάνει μια τρυφερή διαδρομή ενάντια στον πόλεμο, ενάντια στον χρόνο, μέσα από την τέχνη.

Θα μπορούσε να είναι εκείνο το ζευγάρι, ο ναύτης και η νοσοκόμα που φιλιούνται. Μετατράπηκε σε σύμβολο λήξης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στη θρυλική φωτογραφία του Ρομπέρ Ντουανό. Τώρα στην πλατεία, στο σημείο εκείνο, στέκεται ένα άγαλμα, ύψους περίπου δυο μέτρων, για να θυμίζει εκείνη την ημέρα που υπογράφτηκε η Συνθήκη παράδοσης της Ιαπωνίας, στις 2 Σεπτεμβρίου του 1945. Σήμερα, που η πυρηνική απειλή εκτοξεύεται αλόγιστα από τα χείλη παραφρόνων ηγετών.

Θα εμπνεύσει άραγε και αυτό το φιλί των προσφύγων κάποτε έναν σπουδαίο καλλιτέχνη για να μείνει για πάντα μέσα στον χρόνο η απόδειξη της ελπίδας, η δύναμη του έρωτα μέσα στις σκληρές συνθήκες της προσφυγιάς και του πολέμου; Ακούω να λένε πως ο πόλεμος έχει τελειώσει στη Συρία. Κατάπαυση πυρός.

Ο Ασαντ επισκέφτηκε τον Πούτιν. Ακόμα όμως πνίγονται αβοήθητοι πρόσφυγες. Αψυχα παιδιά μέσα σε έρημες βάρκες που πλέουν στη Μεσόγειο. Θυμάμαι νωρίτερα τον Νοέμβριο, που ο εικοσάχρονος Σεμπάμπ προσπάθησε να κόψει τις φλέβες του στον καταυλισμό της Σάμου. Ο γιατρός τον περιέθαλψε και τον έστειλε πίσω στον καταυλισμό. «Νιώθω απελπισμένος εδώ. Νιώθω πως βιώνω έναν αργό θάνατο», τους λέει εκείνος. Μόνος.

Κλείνω τα μάτια. Σκέφτομαι τα ζευγάρια που κρατιούνται από ένα φιλί για να συνεχίσουν να προχωρούν, να περνούν σύνορα και τελωνειακούς ελέγχους. Το φιλί του ζευγαριού στην Ουγγαρία. Θυμάμαι μια παλιά ελληνική ταινία, τα φιλιά της μετεμφυλιακής Ελλάδας στους σταθμούς των τρένων, και έρχονται στο μυαλό μου οι στίχοι του Δημήτρη Χριστοδούλου στο τραγούδι: «Πάνω στα χείλη σου μεθούν δυο χείλη απελπισμένα, με τα φιλιά ψάχνουν να βρουν τα χρόνια τα χαμένα. Τα φιλιά τι να κρατήσουν και τα χείλη τι να πουν, για τα χρόνια που θα φύγουν σαν πουλιά και θα χαθούν…»