Η διεθνής σοσιαλδημοκρατία -και ιδιαίτερα η γερμανική- έπαιξε έναν σχετικά θετικό ιστορικό ρόλο για το ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα, στον βαθμό που από την εμφάνισή της κι ύστερα μιλούσε τη γλώσσα του μαρξισμού και μέχρι το 1914, που χρεοκόπησε ιστορικά, ψηφίζοντας τις πολεμικές πιστώσεις, προϋπόθεση της πρώτης παγκόσμιας αλληλοσφαγής των λαών και των εργαζομένων, για τα συμφέροντα των καπιταλιστών.
Μετά τον πρώτο ευρωπαϊκό –και παγκόσμιο– ιμπεριαλιστικό πόλεμο, η σοσιαλδημοκρατία, αποτελούμενη από ρεφορμιστικά εργατικά κόμματα, πέρασε πολιτικά στην υπηρεσία του ιμπεριαλιστικού καπιταλισμού και του πιο πλούσιου αφέντη.
Ειδικά, η γερμανική σοσιαλδημοκρατία, πνίγοντας στο αίμα τη μεγάλη γερμανική επανάσταση του 1918-1923 και δολοφονώντας τη Ρόζα Λούξεμπουργκ και τον Καρλ Λίμπκνεχτ, συντέλεσε αποφασιστικά στην αρνητική πολιτική και κοινωνική εξέλιξη στη Γερμανία και παγκόσμια με τις γνωστές συνέπειες. Στη χώρα μας, το ΠΑΣΟΚ θεωρείται από πολλούς σοσιαλδημοκρατία. Ο νυν υπουργός των Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς, ΚΚΕ παλιότερα, έχει γράψει και σχετικό βιβλίο που το υποστηρίζει.
Στην Ελλάδα, για λόγους ιστορικούς και κοινωνικούς –ελάχιστη βιομηχανική ανάπτυξη κατά τον 19ο αιώνα, ελάχιστη ύπαρξη βιομηχανικού προλεταριάτου– δεν υπήρξε σοσιαλδημοκρατία όταν αυτή έπαιξε θετικό ρόλο στο ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα.
Μετά την ιστορική χρεοκοπία της σοσιαλδημοκρατίας το 1914 και τη συρρίκνωση της οργανωτικής της έκφρασης, της 2ης Σοσιαλιστικής Διεθνούς, οι Ρώσοι Μπολσεβίκοι, παίρνοντας το 1917 την εξουσία με τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση, και δημιουργώντας το 1919 την 3η Κομμουνιστική Διεθνή, δώσανε νέα επαναστατική έκφραση στο Παγκόσμιο Εργατικό Κίνημα.
Οι Ελληνες πρωτοσοσιαλιστές, Πλάτωνας Δρακούλης, Σταύρος Καλλέργης, Μαρίνος Αντύπας και άλλοι, είχανε πολύ περισσότερο να κάμουνε με τον ουτοπικό σοσιαλισμό, συντελώντας σε κάποια προλείανση του εδάφους, αν και όχι αποφασιστική.
Το Ελληνικό Εργατικό Κίνημα, λόγω ιστορικής έλλειψης της σοσιαλδημοκρατίας στη χώρα μας οργανώθηκε πολιτικά, οργανωτικά και συνδικαλιστικά, αποκλειστικά και μόνο κάτω από την επίδραση των επαναστατικών ιδεών της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης και είναι από τα γεννοφάσκια του κομμουνιστικό.
Αυτό το πλαισίωσαν στη δεκαετία του ’20 σημαντικοί διανοούμενοι αγωνιστές, που οι περισσότεροί τους έδωσαν και τη ζωή τους για τις ιδέες τους.
Από τα πρώτα θύματά του ο επαναστάτης μαρξιστής Δημοσθένης Λιγδόπουλος, που δολοφονήθηκε από τουρκολαζούς πειρατές, μαζί με τον Ωρίωνα Αλεξάκη, Ελληνα κομμουνιστή από τη Σεβαστούπολη, που ερχόταν μαζί του στην Ελλάδα και τον Βούλγαρο Οϊκίν, τον Οκτώβρη του 1920, επιστρέφοντας από το δεύτερο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς Πετρούπολη-Μόσχα, Ιούλης 1920, που ο πρώτος είχε εκπροσωπήσει το ΣΕΚΕ, μετέπειτα ΚΚΕ. Είναι το πρώτο θύμα του ελληνικού κομμουνισμού.
Η ματωμένη πορεία του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος και του ΚΚΕ είναι γνωστή. Το θέμα είναι πως, αφού δεν υπήρξε στη χώρα μας σοσιαλδημοκρατία, όταν αυτή έπαιξε διεθνώς προοδευτικό ρόλο, οι σχετικές προσπάθειες μετά την αντιδραστικοποίησή της καταλήξανε πάντα σε αποτυχία. Ετσι οι σοσιαλδημοκράτες στη χώρα μας ήταν πάντα κάποια πρόσωπα και μόνο.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου, ως «αριστερά της Ενωσης Κέντρου» και μετά την απελευθέρωσή του από τον Παττακό βγαίνοντας στο εξωτερικό, βρήκε λανσαρισμένη από τους Ελληνες αντιδικτατορικούς την ΠΑΕ (Πανελλήνια Αντιδικτατορική Ενωση), τις Αντιδικτατορικές Επιτροπές, που κυρίως η Γερμανία είχε γεμίσει από αυτές, αλλά και στις περισσότερες χώρες που υπήρχαν Ελληνες υπήρχαν Αντιδικτατορικές Επιτροπές.
Ο Ανδρέας προσπάθησε να τις καπελώσει αλλά δεν το κατάφερε. Οι Επιτροπές εξακολούθησαν να λειτουργούν ανεξάρτητα από αυτόν.
Τότε επινόησε το ΠΑΚ (Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Κίνημα), που διαφέρει μόνο κατά ένα γράμμα από την ΠΑΕ, ενώ παράλληλα διακήρυξε, όπως και το λεγόμενο ΚΚΕ εσωτερικού, πως οι Ελληνικές Κοινότητες δεν παρουσίαζαν αντιδικτατορικό ενδιαφέρον και έπαψαν να μετέχουν σ’ αυτές, θέση που ερχόταν «κουτί» στη χούντα.
Το πώς το ΠΑΚ έγινε ΠΑΣΟΚ και τι συνέβη στις ΗΠΑ, τόσο με τον Α. Παπανδρέου, όσο και με τον Κ. Καραμανλή, ως προς τη Μεταπολίτευση και τους χειρισμούς της, είναι επίσης γνωστά, τα δημοσίευε στην εφημερίδα του ΕΛΛΑΣ ο αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης συνταγματάρχης Θεόδωρος Καλλίνος και κυκλοφορούν και στο διαδίκτυο.
Το θέμα είναι πως θα αποσπαστούν απ’ τον ρεφορμισμό οι εργαζόμενοι, σε εποχές που το «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» της Λούξεμπουργκ μπαίνει με τη μεγαλύτερη έμφαση και ένταση στην ημερησία διάταξη.
Ο Α. Παπανδρέου, τον καιρό της χούντας στο εξωτερικό και μετά στην πρώτη περίοδο του ΠΑΣΟΚ, έκανε διάκριση μεταξύ των «κακών σοσιαλδημοκρατών» και των «καλών σοσιαλιστών», παραβλέποντας σκόπιμα πως στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπως στη Γαλλία κι αλλού, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα λέγονται απλώς σοσιαλιστικά. Και μπαίνει μετά απ’ όλα αυτά το ερώτημα: Είναι το ΠΑΣΟΚ σοσιαλδημοκρατία, με την έννοια του ρεφορμιστικού εργατικού κόμματος και κινήματος;
Μόνο τέτοιο δεν μπορεί να είναι το ΠΑΣΟΚ.
Το ΠΑΣΟΚ είναι καθαρά αστικό και όχι ρεφορμιστικό εργατικό κόμμα, συνέχεια του κόμματος των Φιλελευθέρων και της Ενωσης Κέντρου, κλασικών κομμάτων της ελληνικής μπουρζουαζίας. Και αυτό προκύπτει από την προέλευσή του, τη σύνθεσή του, το πρόγραμμά του, τα συνθήματά του.
Οι κάποιες αρχικές παραχωρήσεις προς τους εργαζόμενους, που μετά περιορίστηκαν μέχρι που διά του άρθρου 4 του υπουργού του των Οικονομικών Κ. Σημίτη, απαγόρευσαν τις αυξήσεις και έβαζαν πρόστιμο στους εργοδότες που έδιναν
. Το ΠΑΣΟΚ το ακολουθούσαν πολλοί εργαζόμενοι. Και τα άλλα αστικά κόμματα τα ακολουθούν και εργαζόμενοι. Και ούτε ο κρατικός και εργατοπατερικός συνδικαλισμός συνιστά κάτι τέτοιο.
Το ΠΑΣΟΚ υπηρέτησε πιστά το κεφάλαιο ως αστικό κόμμα και διαλύθηκε μέσα στη μεγαλύτερη δομική κρίση του συστήματος, που όλα τα αστικά πολιτικά συγκροτήματα διαλύονται και υπάρχει κρίση αστικών κομμάτων και προσώπων παγκόσμια.
Ο γράφων, όταν αυτό ιδρύθηκε, έγραψε ένα άρθρο στην Τεταρτοδιεθνιστική εφημερίδα «ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΑΛΗ» με τον τίτλο: «Ο μικροαστικός ριζοσπαστισμός του ΠΑΣΟΚ», φύλλο 16 – από 23/11/1974, σελίδα 2. Εκεί τα λέω από τότε όλα προκαταβολικά, πριν από 43 χρόνια.
*συγγραφέας και δημοσιογράφος
