Οι πρόσφυγες παίρνουν την κάμερα στα χέρια τους

Μπορεί να μην έχουν πιάσει κάμερα στα χέρια τους, ακόμα και να μην έχουν δει πολύ σινεμά στη ζωή τους. Είναι, όμως, οι ιστορίες τους τα πιο συχνά θέματα των ντοκιμαντέρ σε όλο τον πλανήτη που παίρνουν Οσκαρ και βραβεία σε μεγάλα φεστιβάλ. Γιατί, λοιπόν, να μην τις διηγηθούν οι ίδιοι; Κάτι παραπάνω, ίσως, θα έχουν να πουν, κάτι που και ο πιο ταλαντούχος, έμπειρος και σοφός κινηματογραφιστής να μην μπορεί να τους το εκμαιεύσει.

Αυτή ήταν η ωραία ιδέα που γέννησε πριν από έναν χρόνο το πρότζεκτ Home New Home από το γνωστό και πολύτιμο εδώ και χρόνια Ελληνικό Ινστιτούτο Προώθησης του Ντοκιμαντέρ Story Doc και τον διευθυντή του Κώστα Σπυρόπουλο.

Και από σήμερα, πρώτα στο Ινστιτούτο Γκέτε και το Πνευματικό Κέντρο της Αθήνας, αλλά και γρήγορα σε σχολεία της Αθήνας και όλης της Ελλάδας αρχίζουν να προβάλλονται οι συνολικά 46 ταινιούλες που γύρισαν πρόσφυγες από Συρία, Αφγανιστάν και Ιράκ, αλλά και μετανάστες πρώτης και δεύτερης γενιάς μαζί με νέους Ελληνες εθελοντές σε ΜΚΟ όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και τέσσερις άλλες χώρες (Τουρκία, Ιορδανία, Λίβανο και Παλαιστίνη), πάντα σε χώρους υποδοχής μεταναστών.

Το ενδιαφέρον πρότζεκτ ξεδιπλώθηκε χθες σε όλες του τις λεπτομέρειες στο υπουργείο Ψηφιακής Πολιτικής, που το έχει θέσει υπό την αιγίδα του, αφού, όπως είπε η ειδική γραμματέας Επικοινωνίας και Διαχείρισης Κρίσεων, Φωτεινή Παντιώρα, ένας από τους σκοπούς του υπουργείου είναι η στήριξη πρωτοβουλιών και δράσεων για τους μετανάστες. Oι άνθρωποι του Story Doc, όση πείρα κι αν έχουν στην ανάπτυξη και παραγωγή ντοκιμαντέρ, χρειάστηκαν ένα ευρύ δίκτυο υποστηρικτών και χρηματοδοτών.

Ετσι τον Κώστα Σπυρόπουλο συντρόφευαν στο πάνελ εκπρόσωποι των φορέων-συνοδοιπόρων του: του Ινστιτούτου Γκέτε (ο διευθυντής Ματίας Μακόφσκι), του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (Αννα-Μαρία Κοσμόγλου), που τόσο πολλές δωρεές έχει κάνει σε προγράμματα για πρόσφυγες και μετανάστες (25 εκατ. ευρώ μέχρι σήμερα), του Δήμου της Αθήνας (η αντιδήμαρχος Μαρία Ηλιοπούλου και ο Βλάσης Κωστούρος, του προγράμματος «Ανοιχτά Σχολεία», που φιλοξένησε και διευκόλυνε τη δημιουργία των ντοκιμαντέρ).

Πριν από τα γυρίσματα χρειάστηκε ένα γερό και επαγγελματικότατο σχέδιο κινηματογραφικής επιμόρφωσης των προσφύγων. Αυτοί που δήλωσαν συμμετοχή ξεπέρασαν κάθε προσδοκία, έφτασαν τους 500. Διακόσιοι από αυτούς πήραν μέρος σε ειδικά σεμινάρια (σε Αθήνα και Λέσβο) στα οποία δίδαξαν γνωστοί ντοκιμαντερίστες (Ηλίας Γιαννακάκης, Μαρκ Γκαστίν, Αγγελος Κοβότσος, Βασίλης Λουλές, Γεράσιμος Ρήγας, Μαρία Πεσλή, Γιάννης Σκοπετέας κ.ά.).

Και μετά οι πρόσφυγες, ομάδες ομάδες, γύρισαν τις ταινιούλες τους, κυρίως νέοι, αλλά και κάποιας ηλικίας, όπως η Hend. Είδαμε χθες την ταινία της. Εχει ζήσει έναν χρόνο στον χώρο υποδοχής μεταναστών του ΠΙΚΠΑ στη Λέσβο με την τρίχρονη κόρη της Μαρία και τώρα που, επιτέλους, ετοιμάζεται να ενωθεί στη Γερμανία με τον άνδρα της και τα άλλα της παιδιά, που είχε χάσει περνώντας τα τουρκικά σύνορα, είναι μεν ευτυχισμένη, αλλά και τόσο δεμένη με τους ανθρώπους του ΠΙΚΠΑ που κλαίει, δεν αντέχει να τους αποχωριστεί.

Στο πολύ ωραίο σάιτ homenewhome.gr μπορείτε να μάθετε τα πάντα για όλες τις ταινίες, η μία διαφορετική από την άλλη. Ακόμα και γι’ αυτές που γυρίστηκαν στις άλλες χώρες, με τη βοήθεια φορέων όπως Arab Women Media Center (Ιορδανία), Young Palestinian Filmmakers Society (Παλαιστίνη), Πανεπιστήμιο Γιασάρ (Σμύρνη) και Istanbouli Theater -Tyro Association for Artists (Λίβανος).

Μερικά πολύ ενδιαφέροντα πράγματα για τις ταινίες είπε χτες ο Κώστας Σπυρόπουλος, που δείχνουν πόσο αυτή η πρωτοβουλία μπορεί να αλλάξει, έστω και λίγο, τις βεβαιότητές μας για τους πρόσφυγες. Οι ταινιούλες που γυρίστηκαν στην Παλαιστίνη δείχνουν ότι ακόμα κι εκεί υπάρχει ξενοφοβία.

Σύρες και Αφγανές, που ζουν σε στρατόπεδα στην Τουρκία, μιλάνε για το δικαίωμά τους στη μόρφωση και την ανάγκη τους να είναι ελεύθερες, ακόμα και στο ντύσιμο. Κάποιοι νεαροί πρόσφυγες δηλώνουν ότι δεν έχει νόημα να λένε και να ξαναλένε τις ίδιες ιστορίες (ξεκίνησα από εκεί, μπήκα σε μια βάρκα, έφτασα εδώ), ότι είναι καιρός να δουν πώς θα ζήσουν στις χώρες που τους υποδέχονται, θα ενταχθούν και θα δημιουργήσουν. Το Story Doc σκέφτεται να συνεχίσει το πρότζεκτ. Δεν έχει άδικο.