Με μια αιφνιδιαστική κίνηση υπό το βάρος και των πανεθνικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, ο πρόεδρος της Πολωνίας Αντρέι Ντούντα -στενός σύμμαχος του κυβερνώντος υπερσυντηρητικού, εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS)- έβαλε χθες βέτο σε δύο από τους τρεις νόμους της αντιδημοκρατικής δικαστικής μεταρρύθμισης, που ψηφίστηκε κατακαλόκαιρα με συνοπτικές διαδικασίες από Βουλή και Γερουσία, παρά την κατακραυγή πως διαβρώνει το κράτος δικαίου και την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας.
Αφού αναγνώρισε πως το δικαστικό σύστημα στη χώρα δεν είναι λειτουργικό και απαιτεί όντως μεταρρύθμιση, ο Ντούντα επισήμανε, εμμέσως πλην σαφώς, πως το κυβερνών κόμμα δεν διαβουλεύτηκε μαζί του και παραδέχτηκε πως οι νομοθετικές αλλαγές απειλούν να οδηγήσουν στην εντύπωση πως μια καταπιεστική κυβέρνηση επιβάλλει μέτρα με τα οποία σημαντική μερίδα πολιτών διαφωνεί.
Δεν θέλει διχασμό
«Οι αλλαγές πρέπει να εφαρμοστούν με έναν τρόπο που δεν θα δημιουργεί διχασμό μεταξύ κράτους και κοινωνίας» τόνισε με νόημα, διευκρινίζοντας πως κατέληξε στο βέτο έπειτα από εκτενείς διαβουλεύσεις με νομικούς, κοινωνιολόγους, πολιτικούς, ακόμα και φιλοσόφους.
Ο Πολωνός πρόεδρος αποφάσισε να μπλοκάρει αφενός τον νόμο που εξαναγκάζει σε άμεση παραίτηση όλους τους δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου εκτός απ’ όσους επιλέξει ο ίδιος και αφετέρου τον νόμο, που μεταβιβάζει στη Βουλή τον έλεγχο του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου, αρμόδιου να διορίζει και να παύει τους δικαστές.
Αφησε πάντως να εννοηθεί πως θα προσυπογράψει τον τρίτο επίμαχο νόμο, που δίνει στον υπουργό Δικαιοσύνης την εξουσία να επιλέγει και να απολύει τους προέδρους των κατώτερων δικαστηρίων. Κομβικό ρόλο στις ενστάσεις του έπαιξε το κραταιό πόστο του γενικού εισαγγελέα, το οποίο έχει αναλάβει επίσης ο υπουργός Δικαιοσύνης.
Μπαίνοντας για πρώτη φορά -τουλάχιστον κατά τα φαινόμενα- σε τροχιά σύγκρουσης με τον ισχυρό άνδρα της χώρας και αρχηγό του PiS, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι (στον οποίο χρωστά το προεδρικό του αξίωμα) ο Ντούντα ανακοίνωσε πως εντός διμήνου θα καταθέσει δύο νέα νομοσχέδια προς αντικατάσταση εκείνων που απέρριψε.
Αντιδράσεις
«Ευχαριστούμε!» φώναζε χθες έξω από το προεδρικό μέγαρο στη Βαρσοβία πλήθος διαδηλωτών, που ζητούσαν εβδομάδες τώρα από τον πρόεδρό τους να θέσει βέτο στη μεταρρύθμιση.
Για «δύσκολη και θαρραλέα απόφαση» μίλησε ο ιστορικός πρώην ηγέτης της Πολωνίας Λεχ Βαλέσα. «Εκπληκτος και απογοητευμένος» δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ματέους Μοραβιέτσκι, αν και μένει να αποδειχτεί κατά πόσο η διαφοροποίηση Ντούντα έχει πράγματι ουσία ή γίνεται για να σώσει τα προσχήματα προς όφελος και του PiS και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Παρά τις μεγαλόστομες απειλές για επιβολή κυρώσεων στην Πολωνία αν εφαρμόζονταν οι επίμαχοι νόμοι (ενδεχόμενο που απαιτεί ομοφωνία από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.), η Κομισιόν όλως τυχαίως προσανατολίζεται τώρα στη μετάθεση εξέτασης του θέματος τον Σεπτέμβριο, σκοντάφτοντας πάνω στην αμετακίνητη στήριξη του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Ορμπαν που επανέλαβε πως θα χρησιμοποιήσει κάθε νομικό μέσο για να «δείξει αλληλεγγύη» στους ομοϊδεάτες του, «πατριώτες» Πολωνούς απέναντι στην «επιθετική έρευνα» των Βρυξελλών εναντίον τους.
