Σιώπησε η φωνή του «μαντολίνου»

Με δύο τραγούδια μόνο, η Ζωή Φυτούση θα μπορούσε να είχε μείνει στην ιστορία της ελληνικής μουσικής, πρωταγωνίστρια και σταρ, με αυτή τη θερμή, βαθιά, αισθησιακή αλλά και επιβλητική φωνή της και την έξοχη ερμηνευτική της ικανότητα. Δεν είχε ανάγκη άλλα, κι ας τραγούδησε πάρα πολλά.

Ομως το «Φέρτε μου ένα μαντολίνο», σε στίχους και μουσική Μάνου Χατζιδάκι, και το «Για χατίρι σου ξημερώνει», σε στίχους Βαγγέλη Γκούφα και μουσική Σταύρου Ξαρχάκου, είναι αιώνια και ανεπανάληπτα. Μαζί τους και αυτή η πολυτάλαντη και ζωντανή γυναίκα, ηθοποιός, τραγουδίστρια και συγγραφέας, που πέθανε την Κυριακή στα 83 της χρόνια. Αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας.

Με καταγωγή από τη Χίο, η Ζωή Φυτούση γεννήθηκε το 1933 στην Αθήνα, όπου σπούδασε, δούλεψε και έζησε μέχρι το τέλος της ζωής της. Επαιξε σε πάνω από 70 ταινίες της «χρυσής εποχής» του ελληνικού σινεμά, έκανε θέατρο, σχεδόν όλα τα είδη (κωμωδία, επιθεώρηση, δράμα, τραγωδία), συνεργάστηκε με τους πιο γνωστούς ηθοποιούς (Φωτόπουλος, Αυλωνίτης, Ηλιόπουλος, Χατζηχρήστος, Βουγιουκλάκη, Καρέζη) σε έργα των Ψαθά, Σακελλάριου, Πρετεντέρη, Καμπανέλλη κ.ά.

Μια οντισιόν όμως την ανέβασε πολλές κατηγορίες μαζί, αφού στο θέατρο, κι ας έπαιζε μέχρι μεγάλη ηλικία, δεν είχε ποτέ -δεν τους κυνήγησε κιόλας- μεγάλους ρόλους. Εχει διηγηθεί η ίδια το 2007 στον Γιώργο Βιδάλη στην «Ελευθεροτυπία» το πώς οφείλει στον Χατζιδάκι την καριέρα της στο τραγούδι.

«Πήγα στη σειρά για ακρόαση και με διάλεξε. Το “Φέρτε μου ένα μαντολίνο” μοιάζει να είναι η… ταυτότητά μου. Εχουν μεγαλώσει μ’ αυτό γενιές. Μου το αναφέρουν συχνά και χαίρομαι». Της έλειπε, είχε πει, εκείνη η μουσική εποχή. «Εμείς τότε τραγουδάγαμε ποιητές. Τον Γκάτσο, τον Γκούφα».

Του Νίκου Γκάτσου ήταν οι στίχοι στη μεγάλη της επιτυχία «Κάνε τον πόνο σου χαρά» σε μουσική Χατζιδάκι, που της εμπιστεύτηκε κι άλλα σπουδαία τραγούδια, όπως «Ο ταχυδρόμος πέθανε», και την πήρε στη θρυλική μουσική παράσταση «Οδός Ονείρων» το καλοκαίρι του 1962, μαζί με τους Δημήτρη Χορν, Γιώργο Μαρίνο, Λάκη Παππά, Μάρω Κοντού κ.ά. Εκεί πρωτοτραγούδησε η Φυτούση το άλλο μεγάλο τραγούδι που την καθιέρωσε, το «Πάει, έφυγε το τρένο».

Ενα ακόμα πάθος είχε. Την ελληνική γλώσσα. Εγραφε από μικρή και εξέδωσε πεζά και ποίηση. Αλλά τα σημαντικότερα βιβλία της είναι αφιερωμένα στη διαχρονικότητα και τη σημασία της γλώσσας μας. Κατέγραψε 3.055 λέξεις από την «Οδύσσεια» και την «Ιλιάδα», που τις λέμε και σήμερα, και έκανε μια εργασία πάνω στις κωμωδίες του Μενάνδρου.