Ολοκληρώνουμε σήμερα τη μικρή σειρά πονημάτων, που σκοπό είχαν να πω τον πόνο μου, ότι δηλαδή για τις 2 «αλώσεις» της Κωνσταντινούπολης (1204 και 1453), ε, η Διχόνοια, προαιώνιο ελάττωμά μας, έβαλε κι αυτή το χεράκι της.
Αφού είδαμε πως το μίσος των λαϊκών τάξεων του Βυζαντίου -και ειδικά της Πόλης- εναντίον του Παλατιού, των ευγενών και των αριστοκρατών διευκόλυνε την κατάληψή της απ’ τους Λατίνους το 1204, πήγαμε 2,5 αιώνες μετά, στην αμέσως πριν από τη δεύτερη Αλωση εποχή.
Ο αυτοκράτορας Ιωάννης ο Η’, λοιπόν, αφού υπέγραψε συμφωνία στη Φλωρεντία (1439) για την Ενωση της Δυτικής και Ανατολικής Εκκλησίας υπό τον Πάπα, γύρισε στην Κωνσταντινούπολη ανακουφισμένος και βέβαιος ότι τώρα, με τη βοήθεια της Δύσης, θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τον τουρκικό κίνδυνο.
Εκανε λάθος: Οι 21 απ’ τους 29 κληρικούς που είχαν συνυπογράψει την Ενωση πήραν πίσω την υπογραφή τους και ξεσήκωσαν τον θρησκευόμενο λαό.
Δεν είχαν και πολύ άδικο: Στις βενετοκρατούμενες περιοχές οι ορθόδοξοι αντιμετωπίζονταν με σκληρότητα, σε αντίθεση με τη σχετική ανοχή που απολάμβαναν στις περιοχές που είχαν καταλάβει οι Οθωμανοί Τούρκοι.
Η Ρώμη, όμως, ήθελε οπωσδήποτε αυτή η Ενωση να προχωρήσει. Ετσι, ζήτησε απ’ τον Ούγγρο βασιλιά να επιτεθεί στους Τούρκους για να ενισχυθεί το φιλολατινικό στρατόπεδο στο Βυζάντιο.
Αλλά οι Οθωμανοί, με μια πελώρια στρατιά, κατανίκησαν (Βάρνα, 1444) τους Ούγγρους, στέλνοντας το μήνυμα της απόλυτης κυριαρχίας τους στη Δύση.
Και τα γεγονότα αρχίζουν να τρέχουν:
● Το 1449 πεθαίνει ο αυτοκράτορας και τον διαδέχεται ο αδελφός του Κωνσταντίνος Δραγάτζης (ήταν το όνομα της Σέρβας μητέρας τους).
● Το 1451 πεθαίνει ο Μουράτ Β’ και σουλτάνος γίνεται ο γιος του, Μωάμεθ Β’, 19 ετών.
● Ο Κωνσταντίνος βρίσκεται μπροστά σ’ ένα εσωτερικό χάος: Η άρση του Σχίσματος στη Φλωρεντία είχε δημιουργήσει ένα νέο Σχίσμα μεταξύ ενωτικών – ανθενωτικών. Κορυφαίος αξιωματούχος φώναζε ανοιχτά ότι προτιμούσε «το τούρκικο σαρίκι απ’ την παπική τιάρα» και οι εκκλησίες των οποίων οι ιερείς είχαν ταχθεί υπέρ της Ενωσης ήσαν άδειες.
● Ο Μωάμεθ έδειξε αμέσως τις διαθέσεις του, χτίζοντας ένα φοβερό φρούριο στο στόμιο του Βοσπόρου και συγκεντρώνοντας τεράστιο στόλο και στρατό, σφίγγοντας τη μέγκενη γύρω απ’ την Κωνσταντινούπολη.
● Την 6η Απριλίου 1453 άρχισε επίσημα η πολιορκία και στις 12 του μηνός ξεκίνησαν οι κανονιοβολισμοί. Περίπου 100.000 Τούρκοι απέναντι σε 7.000 υπερασπιστές της Πόλης (5.000 Βυζαντινοί, 2.000 Βενετοί και Γενοβέζοι).
Η Πόλη άντεξε περίπου δύο μήνες, αλλά στις 29 Μαΐου, Τρίτη, έπεσε.
Ισως από προδοσία (Κερκόπορτα). Από προδοσία, άλλωστε, την είχε ανακαταλάβει, το 1261, απ’ τους Λατίνους ο Βυζαντινός στρατηγός Ιωάννης Στρατηγόπουλος…
Η ουσία είναι ότι η Πόλη έπεσε διχασμένη. Μεγάλο τμήμα του λαού δεν στάθηκε στο πλάι του ηρωικού αυτοκράτορα-πολεμιστή.
Λίγο μετά την Αλωση, ο Μωάμεθ έκανε Πατριάρχη τον Γεώργιο Σχολάριο -αυτόν που προτιμούσε το σαρίκι και πήρε το όνομα Γεννάδιος.
Ο οποίος κάλεσε τους χριστιανούς να υπακούουν τον σουλτάνο και να πληρώνουν σ’ αυτόν τους φόρους τους, διότι «αυτό ήταν το θέλημα του Θεού»…
*Θα μου το σκάσετε το Αλλοπαράκι μου: Αθηναίοι – Σπαρτιάτες, Μακεδόνες – Αιτωλοί, ενωτικοί-ανθενωτικοί, Ρουμελιώτες – Πελοποννήσιοι, βασιλικοί – βενιζελικοί, κομμουνιστές – εθνικόφρονες…
Ουφ, πια! Πώς το ‘λεγε ο Σολωμός; «Η Διχόνοια, που βαστάει ένα σκήπτρο, η δολερή…».
