«Είμαστε γιατροί, όχι αστυνομικοί» τόνιζε αυτονόητα στο Γαλλικό Πρακτορείο ο επικεφαλής του ιταλικού παραρτήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF) Τομάζο Φάμπρι, μετά την ολοκλήρωση της κρίσιμης συνάντησης ανάμεσα σε εκπροσώπους ανθρωπιστικών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) και αξιωματούχους του ιταλικού υπουργείου Εσωτερικών στη Ρώμη τη Δευτέρα. Αφορμή, η επιβολή του αμφιλεγόμενου «κώδικα συμπεριφοράς» στις ΜΚΟ που σώζουν καθημερινά τις ζωές προσφύγων και μεταναστών στην κεντρική Μεσόγειο.
Καθώς εντείνεται μια μεθοδευμένη εκστρατεία συκοφάντησής τους μέσω αναπόδεικτων κατηγοριών περί συνεργασίας τους με μαφίες διακινητών κι ενόσω κλιμακώνονται οι (προεκλογικές) εσωτερικές πιέσεις στην κυβέρνηση Τζεντιλόνι να περιορίσει δραστικά τη μεταφορά διασωθέντων στα ιταλικά λιμάνια και να ανακόψει την προσφυγική/μεταναστευτική ροή από τη Λιβύη, ο «κώδικας» συντάχτηκε από τις αρχές της γείτονος με τις ευλογίες της Ε.Ε.
Σκόνταψε όμως στην κατηγορηματική άρνηση υπογραφής του από τουλάχιστον πέντε ΜΚΟ, που έχουν συνολικά φέρει σε πέρας πάνω από το ένα τρίτο των επιχειρήσεων διάσωσης στον θανατηφόρο διάδρομο της κεντρικής Μεσογείου το πρώτο εξάμηνο του 2017, πάντα υπό τον συντονισμό της ιταλικής ακτοφυλακής.
«Κενό ευθύνης»
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οι γερμανικές Sea-Watch, Sea-Eye και Jugend Rettet κι η γαλλική SOS Mediterranee δεν δέχτηκαν να συμμορφωθούν προς τας υποδείξεις, που προβλέπουν μεταξύ άλλων την παρουσία ένοπλων αστυνομικών στα διασωστικά σκάφη τους!
Ουσιαστικά -δε- απαγορεύουν τη μετεπιβίβαση προσφύγων και μεταναστών σε άλλα πλωτά μέσα, καθιστώντας υποχρεωτική τη μεταφορά των διασωθέντων στην ξηρά μόνο από το σκάφος που τους περισυνέλεξε.
«Τα πηγαινέλα των διασωστικών σκαφών στα σημεία αποβίβασης θα οδηγήσουν στη μείωση της παρουσίας τους στις ζώνες έρευνας και διάσωσης, […] καταλήγοντας σε αύξηση των μαζικών πνιγμών […] όταν τα λεπτά μπορούν να κάνουν τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου» καταγγέλλουν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οργάνωση που έχει σώσει μόνο φέτος 16.000 ζωές.
«Η ύπαρξη ένοπλων αστυνομικών εν πλω και η δέσμευση για συλλογή αποδεικτικών στοιχείων [σχετικά με παράνομη διακίνηση ανθρώπων] θα παραβίαζε τις θεμελιώδεις ανθρωπιστικές αρχές της ανεξαρτησίας, της ουδετερότητας και της αμεροληψίας. Αυτό θα υπέτασσε τις οργανώσεις αρωγής στα πολιτικά συμφέροντα ενός κράτους-μέλους της Ε.Ε. και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. […] Η ευθύνη των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα έγκειται στα κράτη-μέλη. Οι διασώσεις από ΜΚΟ, όπως οι MSF, είναι απλώς ένα προσωρινό μέτρο με στόχο να γεμίσει ‘‘το κενό ευθύνης’’ που αφήνουν τα κράτη-μέλη»» καταλήγει η ανακοίνωση.
Μόνο τρεις ΜΚΟ -Save the Children, η μαλτέζικη MOAS και η ισπανική Proactiva Open Arms- δέχτηκαν προσώρας να υπογράψουν τον «κώδικα».
Πηγές στη Ρώμη άφηναν να διαρρεύσει πάντως πως δύσκολα θα επιβληθεί μπλόκο στα ιταλικά λιμάνια, δεδομένου πως καταστρατηγεί το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
«Ο «κώδικας συμπεριφοράς» δεν αποσκοπεί στη διάσωση περισσότερων ζωών, αλλά στον περιορισμό του αριθμού των ανθρώπων που περισυλλέγονται από τις ΜΚΟ» εκτιμά ο Φούλβιο Βασάλο Παλεολόγκο, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο. «Πουλιέται στην κοινή γνώμη σαν κάτι που θα μειώσει τις αφίξεις από τη Λιβύη, πράγμα που δεν θα συμβεί. Δυστυχώς θα μπορούσε να αυξήσει τον αριθμό των θυμάτων στη Μεσόγειο»…
Στρατιωτική επιχείρηση
Ακάθεκτη, η κυβέρνηση Τζεντιλόνι ετοιμάζεται ολοταχώς να στείλει ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις εντός των χωρικών υδάτων της Λιβύης, έπειτα από αίτημα του Λίβυου πρωθυπουργού Αλ Σάραζ για συνδρομή στην καταπολέμηση των συμμοριών διακινητών.
Η αποστολή εγκρίθηκε από το υπουργικό συμβούλιο την Παρασκευή, χθες εξεταζόταν από επιτροπές Βουλής και Γερουσίας, ενώ αναμένεται ακόμη και σήμερα να λάβει κοινοβουλευτική έγκριση.
Η υπουργός Αμυνας Ρομπέρτα Πινότι επέμεινε πως η στρατιωτική επιχείρηση «με κανέναν τρόπο δεν πλήττει την εθνική κυριαρχία της Λιβύης», υποστηρίζοντας πως η ιταλική κυβέρνηση θα παράσχει «τεχνική και επιχειρησιακή υποστήριξη» στη λιβυκή ακτοφυλακή, ακόμη και με κοινές περιπολίες.
