Αντιπολεμικό έπος από τον μετρ Κρίστοφερ Νόλαν

Δουνκέρκη  ★★★★½☆

(Μεγ. Βρετανία, Ολλανδία, Γαλλία, ΗΠΑ, 2017, 106’)

• σκηνοθεσία: Κρίστοφερ Νόλαν
• ηθοποιοί: Φιόν Γουάιτχεντ, Τομ Γκλιν-Κάρνι, Τζακ Λόουντεν, Χάρι Στάιλς, Ανιουρίν Μπάρναρντ, Τζέιμς Ντ’Aρσι, Μπάρι Κέογκαν, Κένεθ Μπράνα, Κίλιαν Μέρφι, Μαρκ Ράιλανς, Τομ Χάρντι

Αν δεν ήταν τόσο νωρίς στη σεζόν, θα μιλούσαμε για την ταινία της χρονιάς. Ο Κρίστοφερ Νόλαν αφήνει για λίγο τη φαντασία και στέκεται στη γη, στην Ιστορία, κάνοντας μια ξεκάθαρα (αντι)πολεμική ταινία, με τη φιλοδοξία του κλασικού σινεμά και την επίτευξη ενός πρωτότυπου, καθηλωτικού, ρεαλιστικού, ευαίσθητου έπους του απλού ανθρώπου.

Τόσο απλά όσο δηλώνει ο τίτλος της, η ταινία παρακολουθεί τη μάχη της Δουνκέρκης: την άνοιξη του ’40, οι συμμαχικές δυνάμεις, 400.000 Βρετανοί, Γάλλοι, Βέλγοι και Καναδοί, εγκλωβίστηκαν από την επέλαση των Γερμανών στη Γαλλία, στην παραλία της παραμεθορίου Δουνκέρκης, μόλις 40 χιλιόμετρα θάλασσας από τη βρετανική ακτή του Ντόβερ, χωρίς τρόπο να περάσουν απέναντι στην (προσωρινή, έστω), σωτηρία.

Η ταινία του Νόλαν είναι, από τη μια πλευρά, μια αδιανόητα ακριβής και άμεση απόδοση των ημερών κι από την άλλη, μια υπερβατική ματιά σε κάθε εχθρική απειλή: ούτε για μια στιγμή δεν αναφέρονται οι λέξεις Γερμανία, ναζί, ούτε ένα έμβλημα δεν εμφανίζεται στη διάρκειά της κι η μόνη ταυτότητα που αληθινά τιμάται, είναι η βρετανική, τότε και τώρα, από τον Αγγλο Νόλαν, δυο στιγμές μετά το Brexit.

Η αφήγηση δεν είναι γραμμική: κινείται σε τρεις χρόνους, ο καθένας από τους οποίους έχει διαφορετική διάρκεια δράσης. Οι στρατιώτες περιμένουν σε τρόμο και αδράνεια για περίπου μία εβδομάδα στην ακτή, οι αεροπόροι της RAF προσπαθούν, για λίγες εφιαλτικές ώρες, ν’ αποτρέψουν τους βομβαρδισμούς των αντιπάλων κι ένα μάτσο βαρκάρηδες από το Ντόβερ διανύουν, μέσα σε μια μέρα, τη Μάγχη για να φορτώσουν στρατιώτες και να τους μεταφέρουν πίσω.

Κι είναι αυτή η εντατική εναλλαγή που προσδίδει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον κι αυξάνει σε πυρετικό σημείο την αίσθηση του χάους – δεν έχει σημασία να προσπαθείς, κάθε στιγμή, να ξεχωρίζεις τι συμβαίνει πότε και πού, αρκεί να παραδοθείς στον από κάθε πλευρά κίνδυνο.

Μακριά από μεγαλόστομους στόχους, ο Νόλαν έχει την οξυδέρκεια να βάλει την κάμερά του χαμηλά, ανάμεσα στα σώματα, τα πόδια, τα μάτια των στρατιωτών, όχι να παρατηρήσει, αλλά να γίνει συμμέτοχος στον εγκλωβισμό και στην αγωνία τους, σ’ αυτή την ιστορία επιμονής για επιβίωση.

Στο φιλμ του δεν υπάρχουν «ήρωες» δραματουργικά, γιατί δεν υπάρχουν ήρωες ιδεολογικά, ούτε και πρωταγωνιστές, παρότι μια σειρά εκπληκτικών ηθοποιών δίνουν μικρές, αριστοτεχνικές ερμηνείες.

Οι πρωταγωνιστές της «Δουνκέρκης» είναι η αίσθηση του πολέμου από απόσταση αναπνοής (όσο αυτή υπάρχει ακόμα) κι η δύναμη του «μικρού» ανθρώπου, αλλά με τον πιο ειλικρινή τρόπο και τη μεγαλύτερη ανάταση, που φέρνει μαζί της και μια εξ ορισμού πίκρα.

Με τα παστέλ, βγαλμένα από τη φύση, γκρίζα χρώματα της χειμωνιάτικης θάλασσας της ανθρωπότητας αποτυπώνει δράση και συναισθήματα ο διευθυντής φωτογραφίας Χόιτε βαν Χόιτεμα («Interstellar», «Spectre», «Her»), ο Χανς Τσίμερ παιδεύει την ηχητική μπάντα και γράφει μουσική με πρωτοτυπία και αυτοσυγκράτηση. Ωστόσο, αυτή είναι μια ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν κι ας μην παραδίνεται παρά λίγο και πετυχημένα στην αγάπη του για την εικαστική πολυπλοκότητα.

Την οραματίστηκε, την έγραψε, τη σκηνοθέτησε, τη διεκδίκησε και τη μοιράστηκε, προσφέροντας αριστουργηματικό ανθρωποκεντρικό σινεμά και βαθιά, ενστικτώδη συγκίνηση.

VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, VILLAGE ΦΑΛΗΡΟ, VILLAGE ΠΑΓΚΡΑΤΙ, VILLAGE ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ODEON STARCITY, ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, NOVACINEMA ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ, ΑΙΓΛΗ ΖΑΠΠΕΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΣ CINEMAX ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ, ΑΘΗΝΑΙΟΝ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ, ΙΝΤΕΑΛ, ΜΙΚΡΟΚΟΣΜΟΣ, CINEPOLIS ΓΛΥΦΑΔΑ, ΛΙΛΑ ΠΑΤΗΣΙΩΝ, ΑΕΛΛΩ CINEMAX, NANA CINEMAX, ΚΗΦΙΣΙΑ CINEMAX, ΜΠΟΜΠΟΝΙΕΡΑ ΚΗΦΙΣΙΑ, ΑΛΙΚΗ ΔΡΟΣΙΑ, ΑΙΓΛΗ ΧΑΛΑΝΔΡΙ, ΑΜΑΡΥΛΛΙΣ ΑΓ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΧΟΛΑΡΓΟΣ, 3 ΑΣΤΕΡΙΑ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΑΛΣΟΣ ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΙΑΣ, ΠΕΡΑΝ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ, ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΧΑΪΔΑΡΙ, ΑΣΤΕΡΙ ΙΛΙΟΝ, ΟΝΑΡ ΑΓ. ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ, ΑΤΤΙΚΟΝ ΑΛΣΟΣ ΓΑΛΑΤΣΙ, ΣΙΝΕ ΓΑΛΑΤΣΙ, ΦΛΟΙΣΒΟΣ, ΣΠΟΡΤΙΝΓΚ Ν. ΣΜΥΡΝΗ, ΦΛΕΡΥ ΚΑΛΛΙΘΕΑ, ΡΙΑ ΒΑΡΚΙΖΑ, ΑΡΚΑΔΙΑ ΒΥΡΩΝΑΣ, ΣΙΝΕ ΠΑΛΛΗΝΗ, ΣΙΝΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗ, ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΓΛΥΦΑΔΑ, ΚΗΠΟΣ ΜΟΣΧΑΤΟ, ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ ΛΑΥΡΙΟ, ΑΣΤΡΟΝ ΛΟΥΤΣΑ, ΣΕΛΗΝΗ ΣΑΛΑΜΙΝΑ, ΑΙΓΛΗ ΣΑΡΩΝΙΔΑ, ΓΑΛΑΖΙΑ ΑΚΤΗ ΛΑΓΟΝΗΣΙ, ΣΙΣΣΥ Ν. ΜΑΚΡΗ, ΦΛΩΡΙΔΑ ΖΟΥΜΠΕΡΙ, ΤΥΜΒΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ, ΜΑΡΙΕΛ ΠΟΡΤΟ ΡΑΦΤΗ, ΣΙΝΕ ΩΡΩΠΟΣ

Ταξίδι στην Ισπανία  ★★★★½☆

(The Trip to Spain, Μεγ. Βρετανία, 2017, 108’)

• σκηνοθεσία: Μάικλ Γουίντερμποτομ
• ηθοποιοί: Στιβ Κούγκαν, Ρομπ Μπράιντον

Μετά το «Ταξίδι στην Ιταλία», η κάμερα του Μάικλ Γουίντερμποτομ παρακολουθεί τον Στιβ Κούγκαν και τον Ρομπ Μπράιντον καθώς, για μία εβδομάδα, διανύουν την Ισπανία κι επισκέπτονται τα αξιοθέατα, τα ωραιότερα ξενοδοχεία και τα καλύτερα εστιατόρια.

Οι δυο κωμικοί δοκιμάζουν τα πάντα αλλά και την υπομονή ο ένας του άλλου, κάνουν απολαυστικές μιμήσεις και τις πιο απρόσμενες συζητήσεις και συνθέτουν ένα πνευματώδες, φλεγματικό και πιπεράτο ταξιδιωτικό και γαστριμαργικό άλμπουμ.

Ο πυρετός της τουλίπας  ★½☆☆☆☆

(Tulip Fever, ΗΠΑ, Μεγ. Βρετανία, 2017, 107’)

• σκηνοθεσία: Τζάστιν Τσάντγουικ
• ηθοποιοί: Αλίσια Βικάντερ, Ντέιν ντεΧάαν, Κριστόφ Βαλτς, Ζακ Γκαλιφιανάκης, Κάρα Ντελεβίν

Ζωγράφος του 17ου αιώνα (Ντέιν ντεΧάαν) ερωτεύεται νεαρή γυναίκα (Βικάντερ) παντρεμένη με έναν μεγαλύτερό της άντρα (Βαλτς) και σκαρώνουν ένα σχέδιο ώστε να βγάλουν αρκετά χρήματα για να δραπετεύσουν μαζί. Είναι σχεδόν μαγικό το ότι αυτή η ταινία βγαίνει επιτέλους στις αίθουσες κι αυτό είναι κάτι που από μόνο του θα έπρεπε να γιορτάζεται.

Από τότε που γυρίστηκε, η Βικάντερ κέρδισε Οσκαρ για άλλη ταινία και οι ΝτεΧάαν/Ντελεβίν γύρισαν μαζί μια μεγάλου μπάτζετ διαστημική όπερα. Γυρισμένη πριν από 3 χρόνια από τον Τζάστιν Τσάντγουικ (του «The Other Boleyn Girl»), ως κάποιο είδος σίγουρου οσκαρικού χαρτιού για τον Χάρβεϊ Γουάινστιν, το φιλμ στη διάρκεια της post-production ζωής του έχει περάσει από μια κόλαση που κάνει το «Suicide Squad» να μοιάζει υγιής δημιουργία.

Το να περάσει φυσικά μια ταινία τόσα χρόνια στο ράφι δεν είναι από μόνο του ένδειξη κακής ποιότητας (βλέπε και την περίπτωση του χαμένου αριστουργήματος του οσκαρούχου Κένεθ Λόνεργκαν, «Margaret»), όμως στο «Tulip Fever» κάθε νέο πέρασμα του χεριού της παραγωγής από πάνω του έχει αφήσει σημάδια.

Πετσοκομμένο πέρα από κάθε αναγνώριση ή νόημα, το φιλμ αποτελεί μια τελικά ανώδυνη περίπτωση ρομάντζου εποχής, που σε πολλά σημεία θα κάνει τον θεατή να αναρωτηθεί για ποιον ακριβώς λόγο συμβαίνει οτιδήποτε συμβαίνει στην οθόνη.

Το εκτός τόνου στόρι του Γκαλιφιανάκη μάς έκανε να γουρλώσουμε τα μάτια, ενώ το κεντρικό ζευγάρι μοιάζει σαν να ερωτεύεται παθιασμένα στη διάρκεια κάποιου άρρυθμου μοντάζ με αφήγηση που προστέθηκε, ποιος ξέρει, ίσως και έναν χρόνο αργότερα.    Θοδωρής Δημητρόπουλος

Σκιές και σιωπή  ★★★★½☆

(To Kill a Mockingbird, ΗΠΑ, 1962, 129’)

• σκηνοθεσία: Ρόμπερτ Μάλιγκαν
• ηθοποιοί: Γκρέγκορι Πεκ, Μέρι Μπάνταμ, Φίλιπ Αλφορντ, Ρουθ Γουάιτ

Στην Αμερική του ’30, του Κραχ και του θεσμικού ρατσισμού, σε μια μικρή κωμόπολη της Αλαμπάμα, ο Ατικους, ένας χήρος πατέρας, δικηγόρος, μεγαλώνει τα δυο του παιδιά, αλλά βρίσκεται υπό κρίση όταν υπερασπίζεται έναν μαύρο εργάτη που κατηγορείται για βιασμό.

Εμβληματική ταινία του κλασικού αμερικανικού σινεμά, διασκευή του μυθιστορήματος της Χάρπερ Λι, τιμήθηκε με τρία Οσκαρ, προσέφερε στον Γκρέγκορι Πεκ την ερμηνεία τής ζωής του και παραμένει ένα γλαφυρό, συγκινητικό και σοφό κομμάτι ιδεαλισμού, τρυφερότητας, δικαιοσύνης και κινηματογραφικής αθωότητας.

Ο περιθωριακός  ★★★☆☆

(Le Marginal, Γαλλία, 1983, 100’)

• σκηνοθεσία: Ζακ Ντερέ
• ηθοποιοί: Ζαν-Πολ Μπελμοντό, Χένρι Σίλβα, Τσέκι Κάριο

Ο επιθεωρητής Ζορντάν, αστυνομικός με δική του, ανορθόδοξη αίσθηση της εφαρμογής του νόμου, φτάνει στη Μασσαλία με αποστολή να εξαρθρώσει το παντοδύναμο τοπικό καρτέλ ναρκωτικών και φέρνει στην πόλη το χάος.

Με το σάουντρακ του Ενιο Μορικόνε να ερεθίζει τη νοσταλγία, ο Ζακ Ντερέ υπέγραψε, πριν από σχεδόν 35 χρόνια, την ταινία που επέβαλε τον 50χρονο, τότε, Μπελμοντό και ως ήρωα δράσης κι έμεινε κλασική για την ιλιγγιώδη σεκάνς καταδίωξης με αυτοκίνητα στην καρδιά του γαλλικού λιμανιού.