Αποκάλυψη τώρα, στον κόσμο των Πιθήκων

Ο νέος «Πλανήτης των Πιθήκων», με τον Ματ Ριβς σταθερά στο σκηνοθετικό τιμόνι κι ένα καστ δεκάδων ψηφιακά χτισμένων πιθήκων, είναι μια κλασική αναφορά στον πόλεμο του Βιετνάμ. Ακόμα  μεταξύ άλλωνστους κινηματογράφους: «Ο κύκλος», ταινία βασισμένη στο μπεστ σέλερ του Ντέιβ Εγκερς, «Το μπαρ» του Ισπανού Αλεξ ντε λα Ιγκλέσια και η γαλλική παραγωγή «Βρε, καλώς τους!».

Ο Πλανήτης των Πιθήκων: Η Σύγκρουση (War for the Planet of the Apes, ΗΠΑ, 2017, 140′) ★★½☆☆

● Σκηνοθεσία: Ματ Ριβς

● Ηθοποιοί: Αντι Σέρκις, Γούντι Χάρελσον, Στιβ Ζαν

Με τη λέξη «πόλεμος» στον πρωτότυπο τίτλο του, το νέο, τρίτο φιλμ στο franchise του «Πλανήτη των Πιθήκων», με τον Ματ Ριβς σταθερά στο σκηνοθετικό τιμόνι, κάνει ακριβώς αυτό: μια στιβαρή, μπαρόκ, παραδοσιακή πολεμική ταινία, υπαρξιακή και σκεπτόμενη – ίσως σκεπτόμενη υπερβολικά, μια και συγκεκριμένες, αξέχαστες σκηνές της συνδέουν μεγάλα κομμάτια αδράνειας, που κάνουν τη μεγάλη διάρκειά της αισθητή και αποδυναμώνουν την ένταση σε σημείο αφηρημάδας.

Αυτή τη φορά, ο Σίζαρ αποφασίζει να μεταφέρει τους Πιθήκους του από το δάσος όπου ζουν, με διαρκή την ανθρώπινη απειλή, σε μια πεδιάδα που φαντάζει σαν γη της επαγγελίας. Δεν θα προλάβει.

Ο «Συνταγματάρχης», ένας πολεμοχαρής άνδρας τραυματισμένος από απώλεια και εκδικητικός μέχρι παράνοιας, παγιδεύει τους Πιθήκους σ’ ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης και ο Σίζαρ με τα πρωτοπαλίκαρά του αναζητά εκδίκηση, για το κοπάδι και για την οικογένειά του. Ταυτόχρονα, η ανθρωπότητα έχει πληγεί από έναν ιό που σταδιακά απομακρύνει τον άνθρωπο από τον λόγο και τον γυρίζει «πίσω», στο στάδιο του ζώου.

Ο νέος «Πλανήτης των Πιθήκων» είναι μια κλασική αναφορά στον πόλεμο του Βιετνάμ, τόσο στιλιστικά όσο και στην καρδιά της ανθρώπινης βίας χωρίς λόγο, απέναντι στο ανοίκειο.

Μέσα σ’ αυτόν, η α λα Μπράντο φιγούρα του Γούντι Χάρελσον βρίσκει την ιδανική της μετενσάρκωση για έναν συλλογισμό στην εξέλιξη του ανθρώπου και στη σοφία των ζώων και της φύσης, του πασιφισμού και της εσωτερικής ειρήνης.

Μ’ ένα καστ δεκάδων ψηφιακά χτισμένων πιθήκων τόσο τέλειων που αναπτύσσουν στο stop-motion animation τους προσωπικότητες και ερμηνείες, ο Αντι Σέρκις, για πολλοστή φορά, ντύνει τον ήρωά του με βάρος και ψυχή, με συναισθηματική κλιμάκωση και νοημοσύνη.

Αξιοποιώντας αυτά τα μαγικά ψηφιακά εφέ, ο Ματ Ριβς κάνει το μεγαλύτερο τόλμημα της ταινίας, που δεν έχει σχέση ούτε με τον εντυπωσιασμό ούτε με την τελική, πολύπλευρη κι ομολογουμένως αυτόματα κλασική πολεμική αναμέτρηση. Εχει να κάνει με το θάρρος ενός blockbuster να καλλιεργήσει σκηνές χωρίς διαλόγους -τουλάχιστον ανθρώπινους διαλόγους-, με κοντινά πλάνα στους αληθινούς ήρωες του φιλμ, τους πιθήκους, με ολόκληρες σεκάνς χωρίς ανθρώπινο στοιχείο, κάνοντας πράξη την ιδεολογία που πρεσβεύει, ότι ο πνευματικός μινιμαλισμός της φύσης κρύβει μεγαλύτερη λογική, καθαρότερο συναίσθημα και δυνατότερη ακεραιότητα από του ανθρώπου.

Μόνο που αυτά, τα συναρπαστικά στοιχεία της, η ταινία τα απλώνει σε μια διάρκεια 140 λεπτών, με επαναλαμβανόμενους κενούς χρόνους, πλοκή που κυλά αργά και μια απουσία εκτόνωσης, που κάνει το σύνολο να μοιάζει άνευρο και επίπεδο. Κι όπου ο μεν πρόθυμος θεατής θ’ απομονώσει και θα εκτιμήσει τα ατού, ο λίγο όμως πιο απρόθυμος θα βαρεθεί με την ησυχία του.

ΕΚΡΑΝ, ΑΕΛΛΩ CINEMAX, ΣΙΝΕ ΓΑΛΑΤΣΙ, ΑΜΙΚΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙ, 3 ΑΣΤΕΡΙΑ Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΣΙΝΕ ΚΗΠΟΣ ΜΟΣΧΑΤΟ, ΒΑΡΚΙΖΑ, ΣΙΝΕ ΣΙΣΣΥ Ν. ΜΑΚΡΗ, ΣΙΝΕ ΟΡΦΕΥΣ ΣΑΡΩΝΙΔΑ, ΣΙΝΕ ΤΥΜΒΟΣ ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ, NOVACINEMA ODEON ΓΛΥΦΑΔΑ, NOVACINEMA ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ, ODEON STARCITY, ODEON ESCAPE ΙΛΙΟΝ, VILLAGE MALL, VILLAGE PARK ΡΕΝΤΗ, VILLAGE ΦΑΛΗΡΟ, VILLAGE ΠΑΓΚΡΑΤΙ, VILLAGE ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Ο κύκλος (The Circle, ΗΠΑ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, 2017, 110′) ★½☆☆☆

● Σκηνοθεσία: Τζέιμς Πόνσολντ

● Ηθοποιοί: Εμα Γουότσον, Τομ Χανκς, Μπιλ Πάξτον, Ελαρ Κόλτρεϊν

Με την τεχνολογία και τη σημασία των social media να προχωρούν με τόσο ταχύ ρυθμό, δεν είναι δύσκολο το μπεστ σέλερ του Ντέιβ Εγκερς (ο οποίος υπογράφει και το σενάριο), του 2013 να είναι ήδη σήμερα ξεπερασμένο – και ο Τζέιμς Πόνσολντ, του «The Spectacular Now» και του «The End of the Tour», δεν κάνει τίποτα για να του δώσει ζωή και μια δυνατή δομή.

Η νεαρή και αθώα Μέι πιάνει δουλειά στον διαδικτυακό κολοσσό Circle, του οποίου το μεγαλύτερο χαρτί, το πρόγραμμα TruYou, δίνει στους χρήστες (που είναι σχεδόν ολόκληρος ο πλανήτης) τη δυνατότητα με ένα password να συνδέουν οτιδήποτε κάνουν στο διαδίκτυο σε μόνο μία ταυτότητα.

Κι έτσι η ζωή τους γίνεται τόσο πιο εύκολη αλλά και τόσο πολύ ορατή από τον καθένα, ανά πάσα στιγμή.

Η Μέι γίνεται σταδιακά η μασκότ του Circle, αλλά όχι πριν ανακαλύψει ότι η εταιρεία είναι πολύ κακή γιατί α) κάνει πλύση εγκεφάλου στους χρήστες, β) μπορεί να διαχειρίζεται τα στοιχεία τους και να κερδίζει σταδιακά τον έλεγχο του κόσμου και γ) η έλλειψη ιδιωτικότητας μπορεί να φέρει τραγικά αποτελέσματα.

Κι αν όλα αυτά είναι απολύτως αληθινά, η ταινία τα διατυπώνει με τέτοια ηθικοπλαστική πρόθεση και τέτοιο διδακτισμό που καταφέρνει απλώς να προκαλέσει το αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα, ειδικά σε μια εποχή όπου τα social media έχουν ξεπεράσει το αφήγημα της ταινίας. Ακόμα χειρότερα, το φιλμ οδηγείται σε μια αφελή, κακοδουλεμένη κατάληξη, λιγότερο πειστική κι από το συνεχές συνοφρυωμένο ύφος πληγωμένης απορίας της Εμα Γουότσον.

Το μπαρ (El Bar, Ισπανία, Αργεντινή, 2017, 102′) ★½☆☆☆

● Σκηνοθεσία: Αλεξ ντε λα Ιγκλέσια

● Ηθοποιοί: Μπλάνκα Σουάρεζ, Μάριο Κασάς, Κάρμεν Μάκι, Σεκού ντε λα Ρόζα

Ο Αλεξ ντε λα Ιγκλέσια, ένας από τους πιο «στεντόρειους» εκπροσώπους της ισπανικής μαύρης κωμωδίας, συμπυκνώνει στη νέα του ταινία -με επίσημη πρεμιέρα στη φετινή Μπερλινάλε- τα βασικά συστατικά του σινεμά του.

Την αισθητική του γκροτέσκου, την αποθέωση της μιζέριας, τη λατρεία της υπερβολής και τους διαλόγους σε ανεβασμένα ντεσιμπέλ, γράφοντας και σκηνοθετώντας ένα κοινωνικού σχολιασμού κωμικό θρίλερ που θα ικανοποιήσει τους φανατικούς θαυμαστές του, αλλά θ’ αποδειχτεί εξαιρετικά αντιπαθητικό για τους υπόλοιπους.

Σ’ ένα μπαρ-χαμαιτυπείο-καφέ στην καρδιά της Μαδρίτης εγκλωβίζονται ένα μάτσο αταίριαστοι ήρωες, όταν έξω από την πόρτα γίνονται κάποιες ξαφνικές κι ανεξήγητες δολοφονίες.

Ποιος είναι ιδεολογικά ή κοινωνικά «βρόμικος» ή «καθαρός», ποιος περιφέρεται με μεγαλύτερο νόημα στη ζωή, ο χίπστερ ή ο απέθαντος;

Οι καταχρηστικοί θαμώνες του μπαρ θα προσπαθήσουν να το ανακαλύψουν, πρώτα μέσα στο μαγαζί και μετά στον βρομερό υπόνομο απ’ όπου ελπίζουν να διαφύγουν.

Με τη σκηνοθεσία, τον ήχο κι έναν παράξενο διδακτισμό στη διαπασών, το «Μπαρ» χρησιμοποιεί την ισπανική ερμηνεία του b-movie για να εξηγήσει ότι η κοινωνία μας είναι βουτηγμένη στα σκατά.

Κι ο Ντε λα Ιγκλέσια φροντίζει αυτό να το εικονογραφήσει, με κάθε λεπτομέρεια.

Βρε, καλώς τους! (bras ouverts, Γαλλία, 2017, 92′) ½☆☆☆☆

● Σκηνοθεσία: Φιλίπ ντε Σοβερόν

● Ηθοποιοί: Κριστιάν Κλαβιέ, Αρί Αμπιτάν, Ελζά Ζίλμπερσταϊν

Ενας Γάλλος συγγραφέας, ο Ζαν-Ετιέν Φουζερόλ, διάσημος αριστερός διανοούμενος, ένας πλούσιος μεγαλοαστός με καλλιτεχνικό άλλοθι, αναγκάζεται σε μια συνέντευξη, με πίεση του δημοσιογράφου, να κάνει μια ακούσια παραδοχή: τα λόγια του σημαίνουν και πράξη, είναι ανθρωπιστής, πιστεύει στην προσφορά ασύλου σε όσους έχουν ανάγκη κι εάν κάποιοι Ρομά χρειάζονται τη βοήθειά του, το σπίτι του είναι ανοιχτό.

Φυσικά, το ίδιο βράδυ, την πόρτα της μονοκατοικίας-με-κήπο-και-πισίνα του χτυπά ένα σόι Τσιγγάνων, έτοιμων να εγκατασταθούν και ν’ απολαύσουν τις παροχές τού Ζαν-Ετιέν και της φαντασμένης φιλανθρώπου-γλύπτριας συζύγου του.

Ο σκηνοθέτης και η δημιουργική ομάδα τού «Θεέ μου, τι σου κάναμε;» επαναλαμβάνουν τον κανόνα της προηγούμενης ταινίας τους.

Και αυτή εδώ η κωμωδία βγάζει γέλιο: το ανακουφισμένο γέλιο του λαϊκού ρατσισμού, με το σενάριο που για να είναι δίκαιο κατακρίνει και τις δύο πλευρές, μόνο που οι Γάλλοι πλούσιοι διανοούμενοι δεν αντιμετωπίζουν αληθινά κοινωνικά προβλήματα, ενώ οι Ρομά ναι.

Και με τη θαυμάσια δικαιολογία τού γελάσαμε λίγο για να ξεσκάσουμε, παρατείνοντας μια ρατσιστική θεώρηση που προχωρά από την προηγούμενη γενιά μέσα από τη δική μας και στην επόμενη, εύπεπτη και νόστιμη σαν κινηματογραφική καραμέλα. Οχι καλοδεχούμενη.