Κρυφτό τρόμου με αλύτρωτο τέλος

«Οικογενειακή Γιορτή» ( Festen), το έργο των Τόμας Βίντερμπεργκ, Μόγκενς Ρούκοφ, Μπο Χρ. Χάνσεν, που παίχτηκε με επιτυχία τον χειμώνα στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία Γιάννη Παρασκευόπουλου, παρουσιάζει το Φεστιβάλ Αθηνών από την Πέμπτη μέχρι τις 9 Ιουλίου στο Εθνικό Θέατρο. 

Το έργο είναι διασκευή του Ντέιβιντ Ελντριτζ πάνω στο σενάριο μιας σπουδαίας ταινίας.

Το «Festen» ήταν το φιλμ που εγκαινίασε το περίφημο Δόγμα 95, την κινηματογραφική σχολή που δημιούργησε ο Λαρς φον Τρίερ με άλλους Δανούς σκηνοθέτες: ταινίες χωρίς την τεχνολογική υποστήριξη οπτικών, ακουστικών μέσων και εφέ («η κάμερα στο χέρι»), που κεντράρουν στην αλήθεια των χαρακτήρων και στον σκηνικό χώρο. Ενας κινηματογράφος δηλαδή που συνδιαλέγεται ουσιαστικά με την τέχνη του θεάτρου. 

Ο χώρος δράσης δεν προσδιορίζεται. Μια αίθουσα δεξιώσεων γεμάτη καρέκλες όπου επικρατεί εντύπωση αναμονής.

Ενα πάρτι προς τιμήν του πατέρα, του επιτυχημένου επιχειρηματία που απόψε γιορτάζει τα εξηκοστά του γενέθλια περιστοιχισμένος από μέλη της οικογένειας και στενούς φίλους.

Μια οικογενειακή γιορτή που θα μετατραπεί σε κόλαση όταν ξαφνικά θα ακουστούν τρομερά πράγματα, κρυμμένες αλήθειες που η αποκάλυψή τους θα έπρεπε κανονικά να γκρεμίσει ό,τι στηρίζει τόσα χρόνια αυτή την απατηλά δεμένη μεγαλοαστική οικογένεια. 

Ο Γιάννης Παρασκευόπουλος, παρόλο που εκείνος πρότεινε το έργο στο ΚΘΒΕ, όταν ανέλαβε την σκηνοθεσία τρόμαξε.

«Ηθελα εδώ και καιρό να το δουλέψω, όμως άρχισα να αναρωτιέμαι: γιατί πάλι ένα σκοτεινό, δύσκολο έργο; Το αντέχω; Είναι φορές που ούτε να το διαβάσω δεν μπορώ…

Στις πρόβες ήθελα να μην ξέρουμε το έργο και το βάρος που κουβαλάει. Ηθελα να το ξεχάσουμε.

Η παράσταση να σκοτεινιάζει σταδιακά. Μέχρι που θα φτάσει στο απόλυτο λευκό του τέλους. Το τέλος είναι αλύτρωτο.

Από την ανάγνωση αποκαλύπτονται στοιχεία που αφορούν τη βαθιά αποδοχή της ύπαρξης: δεν ντρέπομαι γι’ αυτό που είμαι, δεν αρνούμαι τον χαρακτήρα μου, δεν κρύβομαι.

Ηθελα να οδηγήσω τους ηθοποιούς σ’ ένα δρόμο όπου δεν θα έχουν ανάγκη να κρυφτούν. Θα είναι ελεύθεροι να παίξουν τους ρόλους τους χωρίς να χρειάζεται να κρυφτούν πίσω από υποκριτικά και σκηνοθετικά τερτίπια.

Δεν με ενδιέφερε το πρόβλημα της σεξουαλικής κακοποίησης, φυσικά είναι πρωτεύον, κινητήριο. Δεν είναι όμως αυτό.

Υπάρχει κάτι πιο βαθύ που το κάνει ακόμα πιο σημαντικό: ο φόβος μας να δούμε ο ένας τον άλλον, η αδυναμία να κοιτάξουμε βαθιά μέσα στον άλλον και να δούμε ποιος είναι.

Η συνήθειά μας είναι να κρυβόμαστε πίσω από βιαστικά, επιδερμικά βλέμματα.

Νιώθουμε ασφαλείς παίζοντας αυτό το υπέροχο παιδικό παιχνίδι. Ενα παιχνίδι που έχει στοιχειώσει την ενήλικη ζωή μας. Το υπέροχο κρυφτό!

Ξεχνάμε όμως ότι το κρυφτό τελειώνει με φτύσιμο». 

● Ενώ αποκαλύπτονται οι τρομερές πράξεις του πατέρα κανένας από τους καλεσμένους δεν συγκλονίζεται. Κανείς δεν θέλει να θυμηθεί, ν’ ακούσει, να ομολογήσει. 

Ενα ακίνητο σύμπαν. Εγκλωβισμένοι στις επιλογές, πιασμένοι στην παγίδα, ανίκανοι να μετακινηθούν. Η μόνη μετακίνησή τους είναι όταν δεν μπορούν να ακούσουν. Οταν επιλέγουν να αρνηθούν να ακούσουν. Ανθρωποι-βουνά, άνθρωποι- ελέφαντες. Ακόμα κι αν έχουμε πάρει την απόφαση ν’ αλλάξουμε, περνάμε μια μεγάλη περίοδο στασιμότητας. Ξέρουμε ποιοι είμαστε, ξέρουμε πού θέλουμε να πάμε, είμαστε έτοιμοι να τρέξουμε κι όμως επιλέγουμε να μένουμε στο ίδιο σημείο. Και το χειρότερο δεν είναι ότι παραμένουμε στάσιμοι, άλλα σε μια θέση σημειωτόν. Κάνουμε σημειωτόν μέσα μας…» 

● Ο Κρίστιαν όμως τολμάει να κινηθεί. 

Πώς ένας άνθρωπος στα τριάντα πέντε του αποφασίζει ν’ αλλάξει ζωή; Μήπως πρέπει να μάθει να περπατάει από την αρχή; Ο Κρίστιαν τολμάει να κινηθεί σε έναν κόσμο ασφυκτικά ακίνητο. Σπάει την παγίδα και ελευθερώνεται, αποφασίζει να σεβαστεί τον εαυτό του, την ύπαρξή του κι έχει τη γενναιότητα να δώσει και στους άλλους χαρακτήρες του έργου την ευκαιρία να το κάνουν. Ο καθένας επιλέγει τη ζωή που θέλει για τον εαυτό του. Ισως ο πόνος να είναι το τίμημα της αλλαγής. Αυτός ο πόνος που φοβόμαστε μήπως προκαλέσουμε στους άλλους. Μήπως τον προκαλέσουμε και στον ίδιο μας τον εαυτό. Και επιλέγουμε να μείνουμε στην παγίδα μας εγκλωβισμένοι και ήσυχοι για πάντα. Είναι γενναιότητα να ασχολούμαστε με αυτά τα έργα, όχι γιατί είναι δύσκολα τα θέματά τους, αλλά γιατί μας φέρνουν αντιμέτωπους με την ύπαρξή μας. 

 Info:

Φεστβάλ Αθηνών/ Αίθουσα Εκδηλώσεων- Κτίριο Τσίλερ, Εθνικό Θέατρο. «Οικογενειακή γιορτή/Festen» των Τόμας Βίντερμπεργκ, Μόγκενς Ρούκοφ, Μπο Χρ. Χάνσεν.

Μετάφραση: Αλίκη Δανέζη-Κνούτσεν, Μανώλης Ουνίας. Ελεύθερη απόδοση στίχων: Μαγδαληνή Μπεκρή.

Σκηνοθεσία: Γιάννης Παρασκευόπουλος. Σκηνικά-Κοστούμια: Σοφία Παπαδοπούλου. Μουσική: Μάνος Μυλωνάκης.

Κίνηση: Αλέξης Τσιάμογλου. Φωτισμοί: Στράτος Κουτράκης.

Ερμηνεύουν: Χρίστος Στυλιανού, Στεφανία Ζώρα, Κωνσταντίνος Χατζησάββας, Σταυρούλα Αραμπατζόγλου, Κωνσταντίνος Λιάρος, Ιωάννα Παγιατάκη, Γιολάντα Μπαλαούρα, Βασίλης Σπυρόπουλος, Κλειώ-Δανάη Οθωναίου , Νίκος Καπέλιος, Αλέξανδρος Τσακίρης, Νεφέλη Ανθοπούλου, Γιάννης Παρασκευόπουλος, Βασίλης Παπαγεωργίου.

Πέμπτη 6 Ιουλίου, Παρασκευή 7 Ιουλίου, Σάββατο 8 Ιουλίου, Κυριακή 9 Ιουλίου, στις 21.00.