Περιδιαβαίνοντας και σεργιανώντας αργά μέσα στην παλιά πόλη της Λευκωσίας, ο επισκέπτης βρίσκεται μπροστά σε πραγματικό αρχιτεκτονικό πλούτο. Είναι τα παλιά αρχοντικά πετρόχτιστα σπίτια της κυπριακής πρωτεύουσας. Κάποια προσφάτως ανακαινισμένα, λίγα ετοιμόρροπα, τα περισσότερα σε ενδιάμεση κατάσταση, πραγματικά συγκινούν.
Αρκετά απ’ αυτά τα σπίτια, τελευταία αγοράστηκαν και επιδιορθώθηκαν από κυπριακές τεχνικές εταιρείες οι οποίες δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο θέμα επιτελώντας σημαντικό μέρος μιας επιχείρησης που αδυνατεί ή καθυστερεί αισθητά να κάνει το επίσημο κράτος, και χρησιμοποιούνται για κατοικίες, καταστήματα, εστιατόρια, κουρεία, κομμωτήρια και μικρές βιοτεχνίες, όπως για παράδειγμα ξυλουργεία.
Αλλά δεν είναι η μόνη προσπάθεια. Ολόκληρη η παλιά και υποβαθμισμένη, για μεγάλο χρονικό διάστημα, πόλη της Λευκωσίας φαίνεται πως αρχίζει να ξεφεύγει από το πολύχρονο σταθερό παρελθόν της, εκείνο της αποτελμάτωσης, και αρχίζει να αναδεικνύει τις μοναδικές αισθητικές της ομορφιές.
Ταυτόχρονα, δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός μιας τάσης συγκέντρωσης πολλών μεταναστών από τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Μέσης Ανατολής, σε συγκεκριμένες συνοικίες της Λευκωσίας, οι οποίοι ζουν, δημιουργούν και λειτουργούν μικρές επιχειρήσεις, όπου πραγματικά έχεις την εντύπωση πως βρίσκεσαι κάπου αλλού, κυριολεκτικά, κι όχι σε κυπριακή πόλη.
Πάντως, παρά τα όποια κοινωνικά και άλλα προβλήματα που αναπόφευκτα δημιουργεί η άναρχη συγκέντρωση, η συγκατοίκηση πολλών μαζί, και επαγγελματική δραστηριότητα χιλιάδων αλλοδαπών και μεταναστών, είναι παρήγορο το φαινόμενο αρκετοί νέοι κύπριοι πολίτες, ζευγάρια, καλλιτέχνες, μικροί ή μεγαλύτεροι επιχειρηματίες, αρχιτεκτονικά γραφεία, σχεδιαστές και άνθρωποι της μόδας, να ενοικιάζουν στην παλιά πόλη ανακαινισμένα διαμερίσματα και ολόκληρα σπίτια, κάποιες φορές, για κατοίκηση, ή παραδοσιακά εργαστήρια, μικρά καταστήματα και πολυποίκιλες επιχειρήσεις για επαγγελματική δραστηριότητα.
Πολλοί πιστεύουν ακράδαντα, ότι αν αυτή η τάση συνεχιστεί και αν γίνουν οι σωστές κινήσεις αναβάθμισης από το Δήμο Λευκωσίας και το κράτος γενικότερα, η σημερινή κακή εικόνα της παλιάς πόλης της Λευκωσίας θα ανατραπεί και η περιοχή θα γνωρίσει μια νέα περίοδο εκσεσημασμένης αισθητικής, κοινωνικής και οικονομικής ανάκαμψης.
Το εύκολο είναι, τονίζουν οι αρχιτέκτονες που δραστηριοποιούνται στο θέμα, να αποδώσει κάποιος την ευθύνη για τη σημερινή κατάντια της εντός των τειχών πόλης, ειδικά σε μερικές περιοχές, στους μετανάστες, αλλά τι θα μπορούσε, λένε πάλι, να απαντήσει ο Δήμος της Λευκωσίας όταν υπάρχουν για καιρό σκουπίδια αμάζευτα καθώς και εγκαταλειμμένα και χορταριασμένα χαλάσματα, απεριποίητοι εσωτερικοί κήποι, ακίνητες περιουσίες εγκαταλειμμένες, αφού οι ιδιοκτήτες τους μετανάστευσαν και εγκατέλειψαν τα οικήματά τους κλεισμένα με ορατό τον κίνδυνο και αυτής ακόμα της πλήρους κατάρρευσης.
Παρ’ όλα αυτά, σε μεγάλο βαθμό εφαρμόζεται ο νόμος περί διατηρητέων κτιρίων. Πρόβλημα σοβαρό εντοπίζεται στις βασικές υπηρεσίες της παλιάς πόλης, όπως ηλεκτρικό ρεύμα, συστήματα σύγχρονου κλιματισμού, τηλεπικοινωνίες, διαδίκτυο και υδροδότηση, με την έννοια της έκδηλης καθυστέρησης παροχής στους ενδιαφερόμενους.
Παρά πάντως τις γραφειοκρατικές δυσκολίες, οι επιδιορθώσεις του εσωτερικού και της πρόσοψης των σπιτιών αυτών, προχωρεί έστω και με μικρά βήματα. Κάποιοι ιδιοκτήτες βολεύονται με μικρές επιδοτήσεις, άλλοι με δάνεια από τράπεζες, αλλά σίγουρα λένε ότι αν υπήρχε κάπως περισσότερη ευελιξία, αρκετοί θα ήταν εκείνοι που θα γύριζαν στα πανέμορφα σοκάκια της παλιάς πόλης της Λευκωσίας να ανακαινίσουν τα πατρικά πέτρινα σπίτια τους. Σε μερικά από αυτά βρίσκονται πινακίδες πάνω στις οποίες γράφουν τα παράπονά τους απέναντι στο Δήμο, τις τράπεζες που θα τους πάρουν στο τέλος τα σπίτια κ.ο.κ.
Σεβαστός αριθμός περιουσιών στην εντός των τειχών πόλη ανήκει στην Εκκλησία, το Κράτος και σε Τουρκοκύπριους τα οποία παραμένουν, βεβαίως, κλειστά. Σε μερικές περιοχές, στεγάζονται ενοχλητικές και επικίνδυνες βιοτεχνίες, όπως σιδηρουργεία, ξυλάδικα και χυτήρια, χωρίς οι βασικές αρχιτεκτονικές υποδομές τους να υποβληθούν σε συντήρηση και ανακαίνιση για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο Δήμος εδώ είναι πολύ διστακτικός στην επιβολή χρηματικών προστίμων στους ιδιοκτήτες, αλλά και σε κάποιους αλλοδαπούς που διαχειρίζονται καταστήματα, μικρομάγαζα κατά βάση, χωρίς άδεια λειτουργίας, χωρίς έλεγχο, και το βασικότερο χωρίς τήρηση των στοιχειωδών κανόνων υγιεινής.
Η ακαταστασία και το χάος επιτείνονται από τον μεγάλο αριθμό αυτοκινήτων που κυκλοφορούν στους στενούς δρόμους της πόλης, κι ακόμα από την εμφανή έλλειψη χώρων στάθμευσης. Ευτυχώς, εδώ κι εκεί, βρίσκονται διαθέσιμα κάποια άδεια οικόπεδα, και σώζουν κάπως την δύσκολη κατάσταση.
