Αναμέτρηση με τον απόλυτο ρόλο

Φόβος, βία, αιμοδιψείς πρωταγωνιστές, μάχη για εξουσία, στυγερά εγκλήματα, αυτοκαταστροφικοί ήρωες που αναπόφευκτα οδηγούνται στην κατάρρευση, συγκλονιστική μουσική και σκηνές μεγάλης θεατρικότητας.

Ο «Μάκβεθ», η όπερα με την οποία ο Τζουζέπε Βέρντι ήρθε σε έμμεση ρήξη με την παράδοση της ιταλικής λυρικής τέχνης. Το έργο για το οποίο άφησε στην άκρη τα τυπικά γνωρίσματα της όπερας του 19ου αιώνα και υποκλίθηκε στη δραματουργία του Σέξπιρ θα παρουσιαστεί στη δοκιμαστική περίοδο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος στις 23, 25, 27, 29 Απριλίου και 3 Μαΐου.

Τη συναρπαστική όπερα (παραγωγή που πρωτοπαρουσιάστηκε το 2014), θα διευθύνουν οι Λουκάς Καρυτινός (23, 25, 27/4) και Ηλίας Βουδούρης (29/4 & 3/5). Το no man’s land σκηνικό μοιάζει με «απεικόνιση» των σκοτεινών σημείων του μυαλού μας, ενώ η σκηνοθεσία του Ιταλού Λορέντσο Μαριάνι εστιάζει στον τρόπο σκέψης των δύο ηρώων και αναδεικνύει ιδιαιτέρως το συναίσθημα του φόβου.

Οι δύο κεντρικοί ρόλοι του έργου είναι εξαιρετικά απαιτητικοί. Ο δε Μάκβεθ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στο ρεπερτόριο ενός βαρύτονου. Αυτή τη φορά με τον σατανικό πρωταγωνιστή θα αναμετρηθεί ο διεθνώς αναγνωρισμένος τραγουδιστής Τάσης Χριστογιαννόπουλος, ενώ η Δήμητρα Θεοδοσίου, που επίσης έχει διαπρέψει στο βερντιανό ρεπερτόριο, ερμηνεύει τη Λαίδη Μάκβεθ.

Στον «Μάκβεθ» ο Βέρντι υπερβαίνει το συμβατικό πλαίσιο και συνθέτει ένα έργο με θεατρική δύναμη και χαρακτήρες που διαθέτουν πρωτόγνωρο ψυχολογικό βάθος και ένταση, ενώ με τη δεξιοτεχνική ενορχήστρωση επιτυγχάνει να σκιαγραφήσει τη βία, τη συνωμοσία, τον θάνατο.

Ανάμεσα στους τραγουδιστές που άφησαν εποχή στον ρόλο υπήρξε ο σπουδαίος Ελληνας βαρύτονος Κώστας Πασχάλης, που τον ερμήνευσε στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου.

«Δεν ξέρω αν υπάρχει μόνο ένα κυρίαρχο συναίσθημα, εγώ για παράδειγμα επιμένω πως εκτός από τον φόβο σε ίσες δόσεις συνυπάρχουν φιλοδοξία, βία, αίμα, μάχη για εξουσία. Ο σκηνοθέτης λοιπόν προσπαθεί να δημιουργήσει ένα οπτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εκφραστούν όλες αυτές οι διακυμάνσεις.

Για μένα το συναίσθημα είναι το πρώτο ζητούμενο σε μια παράσταση» λέει ο Τ. Χριστογιαννόπουλος. «Ο Μάκβεθ μού ξυπνά βαθιά συναισθήματα: τον αγαπώ, τον θαυμάζω, υπήρξε ένας από τους λόγους που έγινα τραγουδιστής.

Ο πρώτος που είδα να τον ερμηνεύει ήταν ο δάσκαλός μου Κώστας Πασχάλης. Ηταν πραγματικά από τα συναρπαστικότερα πράγματα που έχω παρακολουθήσει. Συγχρόνως υπήρξε μια πολύ υψηλή απόδοση με την οποία έπρεπε στη συνέχεια να αναμετρηθώ. Να σκεφτείτε πως ο ίδιος με είχε αποτρέψει από τον Μάκβεθ.

Την εποχή που κάναμε μαθήματα ήμουν πολύ νέος κι ανώριμος και τον θυμάμαι να με προσγειώνει λέγοντας: «Καλά, δεν θα χρειαστεί και ποτέ να τον ερμηνεύσεις».

Με πήρε τόσο από κάτω που αποφάσισα να σταματήσω, αλλά έπειτα από λίγο καιρό ανακάλεσα. Οταν ύστερα από χρόνια ο Πασχάλης ήρθε να με ακούσει να ερμηνεύω τον Μάκβεθ, με έπιασε στα καμαρίνια και μου είπε: «Ευτυχώς που δεν με άκουσες». Φαντάζεστε λοιπόν πόσο συγκινούμαι όταν πια το κοινό μού λέει: «Ο δάσκαλος θα χαιρόταν πολύ να σε ακούει»».

Βασισμένη στην ομότιτλη «καταραμένη» τραγωδία του Σέξπιρ, η σημαντικότερη νεανική όπερα του Βέρντι με την έντονα δραματική μουσική προσφέρει σπάνια ψυχογραφήματα των βασικών ρόλων.

Η υπόθεση αφορά την αναρρίχηση του στρατηγού Μάκβεθ στον θρόνο της Σκοτίας, αφού φονεύσει τον βασιλιά Ντάνκαν και τον στρατηγό Μπάνκο. Συνεργός και υποκινητής των εγκληματικών ενεργειών είναι η σύζυγός του. Στο τέλος εκείνη αυτοκτονεί υπό το βάρος των τύψεων κι εκείνος εκτελείται από τον ευγενή Μακντάφ.

Ο σκηνοθέτης από τη μεριά του επιμένει πως όλα αυτά τα ακραία συναισθήματα καθόλου μακρινά μας δεν είναι. «Ενα κομμάτι του Μάκβεθ και της Λαίδης υπάρχει μέσα σε όλους μας. Είμαστε λεία των άγνωστων περιοχών της ψυχής μας, ικανοί για πράγματα που ποτέ δεν ονειρευτήκαμε, εξαρτημένοι από δυνάμεις που δεν καταλαβαίνουμε. Οπως αυτοί, έτσι κι εμείς δεν γνωρίζουμε τους εαυτούς μας.

Και παρότι κανένας μας -ας ελπίσουμε- δεν είναι πιθανός δολοφόνος, είμαστε ικανοί να γίνουμε θύματα του φόβου που καραδοκεί μέσα μας. Ο φόβος είναι ένα αρπακτικό, ύπουλα κρυμμένο στην ψυχή μας. Ο Μάκβεθ είναι θύμα του. Είναι θύμα της εξάρτησής του από μάγισσες, από το άγνωστο, από τη γυναίκα του».

Τι λέει όμως ο ίδιος ο… Μάκβεθ για τη σχέση του με τη Λαίδη; «Για μένα αυτοί οι δύο άνθρωποι είναι το ίδιο πρόσωπο με διαφορετική μορφή. Είναι δύο εκδοχές του ίδιου διαβόλου.

Κανείς δεν είναι θύμα του άλλου: μαζί συγκροτούν μια σατανική μηχανή. Αν λειτουργούσαν χωριστά, απλά το μέγεθος και η σφοδρότητα των συναισθημάτων θα ήταν πολύ μικρότερα» σχολιάζει ο Τ. Χριστογιαννόπουλος, που κινείται διαρκώς μεταξύ Ελλάδας και διεθνών λυρικών θεάτρων (από την Οπερα των Παρισίων στο Θέατρο La Monnaie των Βρυξελλών κι από την Κρατική Οπερα της Βιέννης στο βρετανικό Glyndebourne festival) και για άλλη μία φορά έχει μπροστά του ένα εξαιρετικά δημιουργικό πρόγραμμα.

Σε λίγες μέρες ετοιμάζεται να πρωταγωνιστήσει στην παράσταση «O ήχος του χρήματος» του Σεν Σανς στην παρισινή Opéra Comique, έχει έτοιμη μια διεθνή κυκλοφορία (ένα άλμπουμ με γαλλικές μελωδίες του Φερνάρ ντε λα Τομπέλ), το καλοκαίρι συμμετέχει στην «Ειρήνη» του Εθνικού Θεάτρου κι από Σεπτέμβριο ακολουθεί ακόμα ένα διεθνές cd με συνθέσεις του Γκουνό.

Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος. 23, 25, 27, 29/4, 3/5 στις 20.00. Σκηνικά: Μαουρίτσιο Μπαλό. Κοστούμια: Σίλβια Αϋμονίνο. Χορογραφία: Ρενάτο Τζανέλλα. Ερμηνευτές: Μπάνκο – Πέτρος Μαγουλάς. Ακόλουθος Λαίδης Μάκβεθ – Αντωνία Καλογήρου. Μακντάφ – Δημήτρης Πακσόγλου. Μάλκολμ – Φίλιππος Δελλατόλας. Γιατρός, υπηρέτης του Μάκβεθ – Παύλος Σαμψάκης.