«Ημασταν αποφασισμένοι να αντέξουμε μέχρι να βγάλει ο ήλιος κέρατα». Με τη φράση αυτή έδιναν κουράγιο ο ένας στον άλλον οι εξόριστοι της Γυάρου που αποκαλούνταν «το νησί του διαβόλου» ή το «νησί των αέρηδων», στο οποίο τώρα αντηχούν μόνο οι φωνές των γλάρων και τα μοιρολόγια της φώκιας που κατοικεί τις θαλασσινές σπηλιές.
Τόπος εξορίας και βασανιστηρίων κάποτε, το ακατοίκητο κυκλαδονήσι, με μοναδική ανάμνηση των συντελεσθεισών αγριοτήτων το κτίριο της φυλακής και το ρημαγμένο νεκροταφείο των εξόριστων, αποτελεί σήμερα σημείο προβληματισμού για ένα διαφορετικό μέλλον, αφού βρίσκεται στο στόχαστρο και επιχειρηματικών συμφερόντων.
Η ιστορία του αλλά ταυτόχρονα το περιβάλλον και το οικοσύστημά του αποτυπώνονται στην έκθεση φωτογραφίας, σκίτσων και χαρακτικών που εγκαινιάστηκε πριν από λίγες μέρες και θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Μαρτίου στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Την έκθεση φωτογραφίας, που έχει επιμεληθεί ο Θανάσης Κοττάς, συνδιοργανώνουν ο Σύλλογος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974, το WWF Ελλάς και το Βαφοπούλειο.
Είκοσι δύο χιλιάδες εξόριστοι βασανίστηκαν για τις αριστερές τους πεποιθήσεις και το μέλος της διοίκησης του ΣΦΕΑ, Βασίλης Δεμουρτζίδης, μιλάει στην «Εφ.Συν.»:
«Την αγαπάω τη Γυάρο, έμεινα ενάμιση χρόνο εκεί, πάνω απ’ όλα είναι τα μνήματα των συντρόφων μας, αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης και του Εμφυλίου, κάποιοι είχαν κάνει φυλακή μέχρι το 1965, βγήκαν δύο χρόνια κι ύστερα με τη δικτατορία ξανά στην εξορία». Οσο για την έκθεση, όπως σημειώνει, «την είχα προτείνει και μερίμνησε ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης, οπότε ευτυχώς έρχεται στη Θεσσαλονίκη».
Η έκθεση έχει όμως αναφορές και στο σήμερα που η άγρια ομορφιά του νησιού έχει κινητοποιήσει τοπική αυτοδιοίκηση και περιβαλλοντικές ομάδες κι έτσι από το 2013 η Γυάρος αποτελεί επίσης την καρδιά του περιβαλλοντικού προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE.
Παράλληλα έχει ενταχθεί από το 2011 στο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Νatura 2000, αφού στις παραλίες και τις σπηλιές της ζει και αναπαράγεται περίπου το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού της απειλούμενης με εξαφάνιση μεσογειακής φώκιας.
To πρόγραμμα υλοποιείται από το WWF Ελλάς μαζί με το υπουργείο Περιβάλλοντος, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, την Αναπτυξιακή Εταιρία Κυκλάδων, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, τη ΜΟm / Εταιρία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας και το ιταλικό ινστιτούτο Tethys.
