«Εάν ανησυχείτε για τις συνέπειες της αλόγιστης χρήσης φυτοφαρμάκων, εάν αναζητάτε οικολογικούς τρόπους φροντίδας των φυτών σας, ασφαλείς για εσάς και τα κατοικίδιά σας, η απάντηση βρίσκεται στο βιβλίο που κρατάτε».
Αν έχετε τέτοιες αναζητήσεις, τα λόγια στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του Ανδρέα Ι. Μπαρμπούτση «Οικολογική φροντίδα των φυτών», των εκδόσεων Αθ. Σταμούλης, δεν γίνεται να μη σας τραβήξουν την προσοχή.
Η επισήμανση «με υλικά που έχουμε στην κουζίνα μας» το κάνει ακόμη ελκυστικότερο, αφού για ό,τι προτείνεται δεν θα χρειαστεί να ξοδέψουμε ένα σωρό λεφτά.
Και το κυριότερο; Ξεφυλλίζοντάς το, αντιλαμβανόμαστε ότι το βιβλίο αυτό είναι αποτέλεσμα γνώσης επιστημόνων και συνεργασίας με ακόμη δύο γεωπόνους, τον Ηλία Κάνταρο και τον Ταξιάρχη Ανδριτσόπουλο.
Με συνταγές και δοσολογίες δοκιμασμένες και εφαρμοσμένες από τους ίδιους σε κήπους και αγρούς και τον τρόπο χρήσης των ιδιοσκευασμάτων που προτείνονται.
Ποιους αφορά; Αφορά τους ερασιτέχνες κηπουρούς αλλά και όσους θέλουν να αντιμετωπίσουν τις ασθένειες των φυτών της βεράντας, του κήπου ή ακόμη και εσωτερικού χώρου με ήπιους τρόπους.
Τι βρήκαμε στις σελίδες του; Εναλλακτικής προσέγγισης λύσεις για την αντιμετώπιση των περισσότερων ασθενειών που ταλανίζουν τα φυτά μας, κάνοντας χρήση υλικών που βρίσκουμε εν αφθονία στα ντουλάπια της κουζίνας αλλά και του μπάνιου μας.
Σκόρδο, μπίρα, αλεύρι, γάλα, ξίδι, πράσινο σαπούνι είναι μερικά από τα βασικά συστατικά για την παραγωγή ιδιοσκευασμάτων που προτείνονται. Αλλά και μέντα, πιπέρι καγιέν, δυόσμος, λεβάντα, φρέσκο κρεμμύδι.
Και μέχρις εδώ, καλά. Τίποτα το περίεργο.
Θα πιστεύαμε όμως ποτέ ότι το παιδικό σαμπουάν, τα στοματικά διαλύματα, το μαύρο τσάι μπορούν να ενισχύσουν την υγεία και τη βλάστηση των βολβών;
Ή ότι μπορούμε να απαλλαγούμε από τρωκτικά χρησιμοποιώντας μουστάρδα, τσίλι, ταμπάσκο ή καυτερή σάλτσα;
Ή ότι μπορούμε να ενισχύσουμε την άμυνα των φυτών με λεκιθίνη σόγιας, λευκό οινόπνευμα, τσουκνίδα ή τριμμένη πρόπολη;
Ολες αυτές τις πληροφορίες τις βρήκαμε στο εκτενές ευρετήριο που βρίσκεται στο τέλος του βιβλίου και μας καθοδηγεί για το σε ποια προβλήματα απαιτούνται ποια υλικά αλλά και με τον αριθμό της σελίδας όπου παρατίθενται οι οδηγίες.
Μπορούν όμως τέτοιου είδους σκευάσματα, πράγματι, να δώσουν ίαση στα φυτά μας από τις όποιες ασθένειες προσβληθούν;
Ή μέσα στην όλη μόδα με τα οικολογικά, βότανα κ.ά. ήρθαν να προστεθούν και κάποιες ακόμη πληροφορίες αμφιβόλου αποτελέσματος;
Την απάντηση παίρνουμε από τον πρόλογο που συνοδεύει το βιβλίο του γεωπόνου-συμβούλου βιολογικής γεωργίας και αειφόρου ανάπτυξης, Ηλία Κάνταρου:
«Πολλοί ίσως αμφισβητήσουν την αποτελεσματικότητα αυτών των ιδιοσκευασμάτων και πρακτικών, ενώ κάποιοι άλλοι μπορεί να δέχονται ότι λειτουργούν, αλλά θα προτιμήσουν την εύκολη λύση των έτοιμων “χημικών”.
Στους πρώτους έχω να πω ότι η μακρόχρονη εμπειρία της βιολογικής γεωργίας σε χώρες του εξωτερικού (πάντα σε χώρες με ίδιες κλιματικές συνθήκες με την Ελλάδα) αλλά και στη χώρα μας αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο.
Η επιτυχία είναι σίγουρη εφόσον οι επεμβάσεις γίνουν την κατάλληλη στιγμή.
Σε αυτούς δε που προτιμούν την εύκολη λύση των έτοιμων χημικών σκευασμάτων, εφόσον δεν σκέφτονται τους ίδιους, θα ήθελα να σκεφτούν τα παιδιά και τα κατοικίδιά τους που ζουν και κινούνται στους ψεκασμένους χώρους αλλά και ότι το κόστος της επέμβασης συχνά υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος των παραγόμενων προϊόντων ή την αξία των καλλωπιστικών φυτών».
Αλιεύουμε, λοιπόν, ότι η λέξη-κλειδί για την αντιμετώπιση και απαλλαγή από κάθε προσβολή είναι η «κατάλληλη στιγμή».
Κάτι που τονίζει στον πρόλογό του και ο ίδιος ο συγγραφέας:
«Σε όλα ανεξαιρέτως τα προβλήματα του κήπου, η παρέμβαση με ιδιοσκευάσματα πρέπει να γίνεται στην αρχή της προσβολής. Για να γίνει αυτό, τα φυτά μας χρειάζονται συχνή παρακολούθηση».
Σχολιάζοντας δε και την αποτελεσματικότητά τους, διαβάζουμε ότι «πριν από την εφαρμογή κάποιου υλικού ή σκευάσματος σε όλα τα φυτά του κήπου ή της βεράντας, πρέπει να γίνεται δοκιμαστική εφαρμογή σε μικρή έκταση και μόνον όταν βεβαιωθούμε ότι δεν προκαλείται κανένα πρόβλημα (π.χ. έγκαυμα), τότε να το εφαρμόζουμε σε όλα τα φυτά».
Το ίδιο όπως και στους ανθρώπους δηλαδή. Για να δούμε όμως τι λύσεις βρήκαμε στις σελίδες του που θα μας «λύσουν» τα χέρια.
Παρ’ όλο το πλέγμα, αυτή η γάτα όλο εκεί πάει
Πικάντικο αλλά και αποτελεσματικό το απωθητικό σκεύασμα που θα οδηγήσει τις γατούλες σε άλλα μέρη για τις ανάγκες τους, μακριά π.χ. από τον λαχανόκηπό μας.
Θα χρειαστούμε:
● 5 κουτ. του γλυκού αλεύρι
● 4 κουτ. του γλυκού σκόνη μουστάρδα
● 3 κουτ. του γλυκού πιπέρι καγιέν
● 2 λίτρα χλιαρό νερό
Αναμιγνύουμε τα υλικά και τα βάζουμε στον ψεκαστήρα.
Ψεκάζουμε γύρω από φυτά που βρίσκονται στο χώμα, σε γλάστρες ή σε ζαρντινιέρες.
Ο πόνος του ερασιτέχνη κηπουρού
Μελίγκρα στις τριανταφυλλιές
Αν δούμε μπουμπούκια και νεαρά φύλλα της τριανταφυλλιάς μας να μαυρίζουν και να ξεραίνονται, κοιτάζουμε λίγο πιο προσεκτικά. Ισως τα δούμε σκεπασμένα από μικρά έντομα, τις γνωστές μελίγκρες.
Θα πρέπει αμέσως να κόψουμε και να κάψουμε όλα τα προσβληθέντα τμήματα του φυτού και να παρασκευάσουμε το ελιξίριο που τις απωθεί και έχει ως εξής:
● ψιλοκομμένη φλούδα από 1 λεμόνι ή πορτοκάλι
● 1 κουταλάκι γλυκού διαλυμένο πράσινο σαπούνι
● 2 φλιτζάνια νερό
Ρίχνουμε τα υλικά στο μπλέντερ και τα χτυπάμε μέχρι να πολτοποιηθούν.
Σουρώνουμε τον πολτό χρησιμοποιώντας χάρτινο φίλτρο του καφέ και ρίχνουμε το υγρό σε έναν ψεκαστήρα.
Βρέχουμε τους τρυφερούς βλαστούς που έχουν προσβληθεί και επαναλαμβάνουμε έπειτα από 5 ημέρες.
Επαναλαμβάνουμε την εφαρμογή εάν παρατηρήσουμε νέα προσβολή.
Σκυλί και γκαζόν δεν ταιριάζουν
Στον χλοοτάπητα οι συνηθισμένες ζημιές από σκύλους είναι το κιτρινισμένο χορτάρι από τις ακαθαρσίες και οι τρύπες που σκάβουν.
Εάν η «ρύπανση» είναι πρόσφατη, ξεπλένουμε την περιοχή με άφθονο νερό. Αφήνουμε να περάσει μια μέρα και κατόπιν ακολουθούμε τα εξής βήματα:
Βήμα 1: Σκορπίζουμε ελαφρά γύψο πάνω και γύρω από κάθε κηλίδα, ώστε να διαλύσουμε τα συσσωρευμένα άλατα.
Βήμα 2: Διαλύουμε ½ φλιτζάνι του τσαγιού παιδικό σαμπουάν αναμεμειγμένο με ένα λίτρο νερό και ψεκάζουμε την περιοχή του γκαζόν που επισκέφθηκε το σκυλί μας, με αρκετή ποσότητα διαλύματος.
Βήμα 3: Μία εβδομάδα αργότερα ψεκάζουμε το γκαζόν με αρκετή ποσότητα από το ακόλουθο διάλυμα:
● 1 κουταλάκι μπίρα
● 1 κουταλάκι Coca Cola (όχι διαίτης)
● 1 κουταλάκι αμμωνία ζαχαροπλαστικής
Αναμιγνύουμε όλα τα υλικά σε 1 λίτρο νερό και το βάζουμε σε ψεκαστήρα.
Γέμισε πάλι ο κήπος αγριόχορτα
Αμάν, βαρέθηκα το ξεβοτάνισμα
Από τους πιο δύσκολα ελεγχόμενους απρόσκλητους επισκέπτες του κήπου είναι τα αγριόχορτα ή αλλιώς ζιζάνια.
Ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισής τους είναι το ξεβοτάνισμα.
Αν όμως μεγαλώσουν πολύ ή είναι πάρα πολλά σε αριθμό, θα πρέπει να πάρουμε πιο δραστικά μέτρα.
Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι στον αστικό ή εξοχικό κήπο του ερασιτέχνη καλλιεργητή τα ζιζανιοκτόνα (χημικά σκευάσματα που εξοντώνουν τα αγριόχορτα) αποτελούν την τελευταία επιλογή και θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο με τις συμβουλές ειδικού.
Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε είδους ζιζάνιο εύκολα, φτηνά και κυρίως οικολογικά.
Μια λύση είναι να ρίξουμε βραστό νερό πάνω τους. Σ’ αυτήν την περίπτωση το νερό πρέπει να πέσει αργά πάνω στο φύλλωμα.
Η καλύτερη ώρα γι’ αυτήν τη διαδικασία είναι το μεσημέρι, με ήλιο και ζέστη, με κάποιο κατάλληλο σκεύος προσέχοντας φυσικά να μην πέσει επάνω μας και φορώντας κατάλληλα παπούτσια και ρούχα.
Μια άλλη λύση είναι το ακόλουθο διάλυμα:
● 1 κουτάλι σούπας Gin
● 1 κουτάλι σούπας ξίδι, όσο πιο δυνατό (πυκνό) μπορούμε να βρούμε
● 1 κουτάλι σούπας διαλυμένο πράσινο σαπούνι
● 1 λίτρο καυτό νερό
Αναμιγνύουμε τα υλικά σε μια λεκάνη, ανακατεύουμε και τα αδειάζουμε στον ψεκαστήρα.
Ψεκάζουμε τα αγριόχορτα μέχρι απορροής, με καλό καιρό, κατά προτίμηση μεσημεριανές ώρες, με ήλιο προσέχοντας να μην ψεκάσουμε γειτονικά φυτά.
Το μείγμα θα καταστρέψει μόνο υπέργειο τμήμα του φυτού.
Εάν λοιπόν ξαναβλαστήσουν, θα πρέπει να επαναλάβουμε.
Σήμερα έχουμε κοχλιούς με μπίρα
Τον χειμώνα, όσο διαρκούν οι βροχές, τα σαλιγκάρια και οι γυμνοσάλιαγκες γιορτάζουν.
Κανένα φυτό δεν είναι ασφαλές στο πέρασμά τους, από τα καλλωπιστικά ανθοφόρα μέχρι τα φυλλώδη χειμωνιάτικα λαχανικά.
Συνηθισμένη λύση είναι ο «χημικός πόλεμος» με τη μεταλδεΰδη (σαλιγκαροκτόνο).
Πρόκειται όμως για δηλητήριο όχι μόνο για τα σαλιγκάρια, αλλά και για τον άνθρωπο καθώς και για τα κατοικίδια.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι για οικολογική αντιμετώπισή τους.
Με υπολείμματα καφέ, χαλκό, αλάτι αλλά και φτιάχνοντας παγίδες με ξηρά τροφή σκύλων ή γάτας και άλλη μία με… γεύση μπίρας.
Η μυρωδιά της μπίρας ή ένα μείγμα ζύμης και μελιού είναι ιδανικά για να προσελκύσουμε τα σαλιγκάρια και τους γυμνοσάλιαγκες.
Χρησιμοποιούμε για παγίδα ένα κεσεδάκι γιαουρτιού ή κάποιο άλλο βαθύ δοχείο, ώστε από τη στιγμή που οι ανεπιθύμητοι επισκέπτες βουτήξουν στο μείγμα να μην μπορέσουν να βγουν και στο τέλος να πνιγούν.
Σκάβουμε στο χώμα και τοποθετούμε εκεί το δοχείο έτσι ώστε τα χείλη του να είναι στην επιφάνεια του εδάφους.
Ο πόλεμος των μυρμηγκιών
Αν και δεν προκαλούν προβλήματα στα φυτά, τα μυρμήγκια μπορεί να γίνουν ενοχλητικά.
Ο πιο συνηθισμένος λόγος που θα τα δούμε πάνω στα φυτά είναι το έκκριμα, σαν μέλι, που αφήνουν οι μελίγκρες και αποτελεί αγαπημένο τους έδεσμα.
Βάζουμε 2 φλιτζάνια φλούδες από εσπεριδοειδή σε ένα δοχείο με 1 λίτρο νερό και αφήνουμε να σιγοβράσει για περίπου 10 λεπτά.
Αφήνουμε το μείγμα να κρυώσει, σουρώνουμε και ρίχνουμε το διάλυμα στις φωλιές.
Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία κάθε δύο ή τρεις ημέρες, μέχρι να εξαφανιστεί κάθε σημάδι… ανεπιθύμητης ζωής.
Ολο μέσα μέσα, έσκασα πια!
Μπορούμε να βοηθήσουμε τα φυτά εσωτερικού χώρου να έχουν μεγάλα, ζωηρά, στιλπνά, πράσινα φύλλα, με το ακόλουθο σκεύασμα:
● 1 κουταλάκι γλυκού μπίρα
● 1 κουταλάκι γλυκού υγρό λίπασμα από φύκια
● ½ κουταλάκι γλυκού αμμωνία ζαχαροπλαστικής
● 1 κουταλάκι γλυκού μελάσα
● 1 κουτάλι σούπας μαύρο τσάι
Αναμιγνύουμε τα υλικά σε 1 λίτρο νερό. Γεμίζουμε τον ψεκαστήρα και ψεκάζουμε μέχρι του σημείου απορροής.
Προσέχουμε όμως να μην ψεκάσουμε πάνω σε άνθη, αν υπάρχουν.
Eχω ένα μυστικό…
Σσς, έχω ένα μυστικό για την υγεία του κήπου, θα μπορούσε να είναι ένας άλλος τίτλος γι’ αυτό το τόσο απαραίτητο και πρακτικό βιβλίο.
Ταιριάζει όμως σε ένα κεφάλαιό του, όπου δίνεται η απάντηση για την υγεία του κήπου.
Και δεν είναι άλλη από την προσέλκυση άγριας ζωής. Αυτός ο τρόπος ενδείκνυται ως ο καλύτερος για την αντιμετώπιση των εχθρών των φυτών μας.
«Είναι ο τρόπος που χρησιμοποιεί η ίδια η φύση για να διατηρεί την ισορροπία της, εξασφαλίζοντας την πολύτιμη βιοποικιλότητα» διαβάζουμε. «Αλλωστε, στο δάσος δεν θα βρούμε συχνά εχθρούς και ασθένειες σε ποσοστό τέτοιο που να επηρεάζουν τη ζωή των δέντρων ή των θάμνων».
Και δίνονται ένα ένα αναλυτικά τα βήματα, από την εισαγωγή αρπακτικών εντόμων, όπως η πασχαλίτσα στο περιβάλλον του κήπου, που τρέφονται με τα βλαβερά των φυτών, μέχρι το τι φυτά μπορούμε να φυτέψουμε στον κήπο μας για να προσελκύσουμε αυτά τα είδη ζωής που τρώνε αυτά που μας τρώνε τα φυτά μας.
Και επειδή ήδη γιορτάσαμε την Παγκόσμια Ημέρα Νερού που είχε ως μήνυμα την επαναχρησιμοποίηση των απόνερων κάθε σπιτικού και επειδή κοντοζυγώνει καλοκαίρι, που όλοι το παρακάνουμε με το πότισμα, θα χρησιμοποιήσω μια προτροπή του Ανδρέα Μπαρμπούτση για το πώς και πότε πρέπει να ποτίζουμε, και πάλι από τις σελίδες του βιβλίου του.
«Είναι λάθος να ποτίζουμε συχνά με πολύ νερό. Η υπερβολική υγρασία είναι από τους χειρότερους εχθρούς των φυτών του κήπου και της βεράντας. Η γλάστρα δεν πρέπει ποτέ να κολυμπάει στα “απόνερα” του πιάτου της. Οταν βγει λίγο νερό από τις τρύπες της γλάστρας, το πότισμα είναι αρκετό».
Κλείνοντας το βιβλίο, ξανακοίταξα τον τίτλο «Οικολογική φροντίδα των φυτών» και θυμήθηκα τη γιαγιά μου, σκυφτή πάνω από τους κατάλευκους τενεκέδες βαμμένους με ασβέστη, κατάφορτους με λογής λογής λουλούδια, να τα «καθαρίζει», να τους γλυκομιλά και ταυτόχρονα να απειλεί ό,τι της τα χάλαγε με τη χειρότερη της τιμωρίας.
«Τώρα θα φέρω τη στάχτη από το τζάκι και θα σε φτιάξω εγώ».
Απλά, οικολογικά και αποτελεσματικά.
Καλές κηπουρικές σε όλους.
