Η πραγματικότητα χωρίς όρια και ταμπέλες

Δεν πρόλαβε να ανακοινώσει οκτώ ταινίες το 19ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (3-12 Μαρτίου θα γίνει άλλωστε, έχουμε καιρό) και ήδη φούντωσαν οι προσδοκίες για την πρώτη διοργάνωση που θα φέρει την καλλιτεχνική σφραγίδα του Ορέστη Ανδρεαδάκη.

Τα οκτώ αυτά ντοκιμαντέρ είναι μερικά από τα πιο δυνατά του φετινού φεστιβάλ και εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους. Αποδεικνύουν ότι το είδος σήμερα δεν αναπτύσσεται απλώς διεθνώς, αλλά σπάει τις ταμπέλες και τα όρια, ανακαλύπτει νέες γλώσσες, μπερδεύει, προκαλεί αλλά και ενθουσιάζει. Ενώ, όπως γράφει και στην ανακοίνωσή του το φεστιβάλ, η απάντηση στην ερώτηση «τι είναι ντοκιμαντέρ;» συνεχώς αλλάζει. Και εξαρτάται από την ίδια την ταινία.

Πολιτικά ή δημοσιογραφικά, καλλιτεχνικά ή εθνογραφικά, ιστορικά ή ανθρωποκεντρικά, ιδού τα πρώτα ντοκιμαντέρ του 19ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης:

■ Στο «Transitioning: Transgender Children» των Ροσέρ Ολιβέρ και Λουίς Μοντσεράτ (Ισπανία) ο 6χρονος Ντέιβιντ λέει: «Οταν γεννήθηκα, νόμιζαν ότι είμαι κορίτσι, αλλά οι γιατροί έκαναν λάθος, ήμουν αγόρι». Διεμφυλικά παιδιά, έφηβοι και νέοι καταλαμβάνουν την οθόνη, διηγούνται την ιστορία τους και διεκδικούν την ταυτότητά τους.

■ Στην παιδική δουλεία στην Αφρική, πάνω στην οποία στηρίζεται η παγκόσμια σοκολατοβιομηχανία για τη συγκομιδή των κακαόδεντρων, ρίχνει φως το ολλανδικό ντοκιμαντέρ «Τhe Chocolate Case» της Μπένθε Φόρερ.

■ Δύο διάσημοι από τη μυθοπλασία τους σκηνοθέτες συναντώνται στο φεστιβάλ. Ο σπουδαίος Ουκρανός Σεργκέι Λοζνίτσα στο γερμανικής παραγωγής «Austerlitz» στήνει την κάμερά του στο πρώην ναζιστικό στρατόπεδο για να στηλιτεύσει τη μετατροπή ενός χώρου θανάτου σε τουριστικό αξιοθέατο.

Ενώ ο πάντα σκληρός Αυστριακός Ούλριχ Ζάιντλ ταξιδεύει για το «Safari» στη Ναμίμπια βάζοντας στον στόχο του καλοζωισμένους Δυτικούς, που ψυχαγωγούνται σκοτώνοντας άγρια ζώα και γυρνάνε σπίτι τους για να τα κρεμάσουν πάνω από το τζάκι.

■ Ενα ντοκιμαντέρ που εναλλάσσει τα κινούμενα σχέδια με τα ντοκουμέντα για να αναπαραστήσει μια μαζική δολοφονία στις ΗΠΑ, Αύγουστο του 1966 στο Οστιν, είναι το «Τower» του Κιθ Μέιτλαντ. Εμπνευσμένη χρήση αρχειακού υλικού κάνει και ο Μπιλ Μόρισον στο «Dawson City: Frozen Time». Συνδέει δύο εκ πρώτης όψεως άσχετες ιστορίες (τη χρυσοθηρία στην Αλάσκα και μία ανασκαφή που έφερε στο φως έναν θησαυρό από ταινίες του 1910-20) και διηγείται μια συναρπαστική, αληθινή ιστορία.

■ Το γεμάτο ζωντάνια, χιούμορ, μουσική και έρωτα «Sacred Water» του Βέλγου Ολιβιέ Ζουρντέν κάνει πρωταγωνιστή τον γυναικείο οργασμό («ιερό νερό» τον λένε) στη στιγματισμένη από τη γενοκτονία και τον εμφύλιο πόλεμο Ρουάντα.

■ Τέλος, το «Santoalla» των Αντριου Μπέκερ και Ντάνιελ Μέρερ (ΗΠΑ) ξετυλίγει μια αστυνομική ιστορία γεμάτη σασπένς σε απομακρυσμένο χωριό της Γαλικίας, στην Ισπανία. Μια γυναίκα αναζητά να βρει τι συνέβη στον σύντροφό της.