Είναι, αν όχι ο σπουδαιότερος, σίγουρα από τους μεγαλύτερους ερευνητές παλαιοντολόγους.
Και έρχεται στην Ελλάδα. Θα μιλήσει για την προέλευση και την ιστορία του ανθρώπινου γένους.
Ο Γάλλος καθηγητής Μισέλ Μπρινέ (Μichel Brunet), εξαιρετικά ευγενής και φιλικός, αυτοχαρακτηρίζεται «νομάς» και «οστεοθήρας» – και όχι άδικα.
Εχει διασχίσει τον κόσμο αναζητώντας τους προγόνους μας και έχει κάνει δύο από τις μεγαλύτερες ανθρωπολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων δεκαετιών σχετικά με την προέλευση του ανθρώπου: αφενός, των πρώτων αυστραλοπιθήκων στο Τσαντ (των αρχαιότερων γνωστών μέχρι σήμερα Ανθρωπίδων της αφρικανικής ηπείρου – οι επονομαζόμενοι «Toumaï») και, αφετέρου, των άνω των 500 τοποθεσιών με απολιθωμένα σπονδυλωτά της μειόκαινου, πλειόκαινου και τεταρτογενούς περιόδου.
Και αν όλα αυτά ακούγονται «δυσνόητα», τα εξηγεί αναλυτικά στο τελευταίο του -βαθιά ανθρωπιστικό- βιβλίο: «Είμαστε όλοι Αφρικανοί: αναζητώντας τον πρώτο άνθρωπο».
• «Είμαστε όλοι Αφρικανοί». Πόσο πολιτικό είναι αυτό ως σύνθημα;
Καταλαβαίνω πως κάποιος μπορεί να το συνδέσει με παρόμοια ακούσματα, όπως «είμαστε όλοι Σαρλί Εμπντό» κ.λπ.
Υπό αυτή την έννοια, ναι, ενέχει και πολιτική χροιά.
Κατά βάση, όμως, ο τίτλο αυτός (ή σύνθημα αν προτιμάτε) είναι επιστημονικός και ανθρωπιστικός.
Ωστόσο, θέλει συμπλήρωμα: Είμαστε όλοι Αφρικανοί και… μετανάστες!
• Από την πείρα σας, γιατί πιστεύετε πως ακόμη μέχρι σήμερα ο άνθρωπος δεν μπορεί να αποδεχθεί ούτε το νέο που αποδεικνύεται (επιστήμη) ούτε το διαφορετικό που πιστεύεται (θρησκεία);
Κατά ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας του ανθρώπου πάνω στη Γη, δεν είναι λίγοι όσοι πιστεύουν πως… δεν έχει ιστορία.
Είναι οπαδοί του «δημιουργισμού» (θεωρία του Δημιουργού).
Είναι αρκετοί που δεν πιστεύουν στην Εξέλιξη, και μάλιστα έως σήμερα! Αυτοί πιστεύουν σε έναν έξυπνο, λευκό μέγα πρόγονο… που μοιάζει με τον Θεό!
Η Εξέλιξη και η δυνατότητα αναγνώρισης απολιθωμάτων των προγόνων μας είναι σχετικά πρόσφατη ιστορία (για το Νεάντερταλ μιλήσαμε στα μέσα του 14ου αι.).
Πρέπει να το διδάξουμε και να το διδαχθούμε πως η πίστη με την επιστήμη δεν σχετίζονται.
Είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Οπότε η απάντηση στο «γιατί;» που με ρωτάτε είναι: Η πίστη δεν είναι επιστήμη!
• Η παλαιοντολογική έρευνα έχει «σκάψει» πολύ βαθιά στο παρελθόν. Ηδη έχουμε ανακαλύψεις όσον αφορά την ανθρώπινη εξέλιξη 6 και 7 εκατομμύρια χρόνια πίσω. Ποιες είναι οι βασικές δυσκολίες στη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης των ευρημάτων;
Τα ανθρώπινα απολιθώματα είναι εξαιρετικά σπάνια.
Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι όλοι θέλουν να μάθουν την ιστορία του ανθρώπου, τη στιγμή που δεν υπάρχουν ακόμη αρκετά ευρήματα για να συμπληρωθεί όλο το παζλ.
Οπότε, παρά τις σπουδαίες ανακαλύψεις μας, πρέπει να κάνουμε κι άλλες, να «σκάψουμε» ακόμη πιο βαθιά στο παρελθόν.
Γι’ αυτό χρειαζόμαστε ένα ήρεμο γεωπολιτικό πλαίσιο και, φυσικά, περισσότερη χρηματοδότηση. Την παρούσα στιγμή, τίποτε από τα δύο δεν είναι όπως θα έπρεπε.
• Μιλώντας για «ήρεμο γεωπολιτικό πλαίσιο» εννοείται τις εθνικές ή διεθνικές διαμάχες στα πεδία/χώρους των ερευνών;
Οπως ξέρετε, η Αφρική είναι διάσπαρτη από πολέμους, συρράξεις, εμφυλίους. Εκεί γίνονται πολλές έρευνες.
Αλλά και στα υπόλοιπα μέρη… γενικά όλη η υφήλιος μαστίζεται από τρομοκρατία και βία.
Το «περίεργο» είναι πως οι αρχές στις χώρες των οποίων θέλουμε να ερευνήσουμε το υπέδαφος θεωρούν πως τους ανήκει η Ιστορία μας (ως ανθρώπινο είδος).
Και αυτό το εκμεταλλεύονται ανάλογα.
Αν είναι κάτι να πω, λοιπόν, είναι πως η Αφρική (που δεν είναι διόλου ήμερη γεωπολιτικά) είναι το λίκνο της ανθρωπότητας.
Αν το καταλάβουμε, όλοι, ειδικά εμείς οι δυτικοί που καθόμαστε και κοιτάζουμε, αν δεν προκαλούμε τις συρράξεις αυτές, τότε ίσως οι επιστήμονες μπορέσουν να κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους.
Θα το ξαναπώ: η Αφρική είναι το λίκνο της ανθρωπότητας!
• Μπορείτε, με απλά λόγια, να μας αναλύσετε το κυρίαρχο επιστημονικό Παράδειγμα της προέλευσης του ανθρώπου;
Η ιστορία μας δεν διαφέρει αυτής των άλλων θηλαστικών. Ολα τα θηλαστικά (και εμείς φυσικά) μοιραζόμαστε τον ίδιο προγονικό πληθυσμό – που είναι αφρικανικός.
Η εξέλιξή μας δεν είναι γραμμική, μα περισσότερο προσομοιάζει με ένα δένδρο με πολλά κλαδιά.
Αυτό σημαίνει πως σε ορισμένες περιόδους, προ-ανθρώπινα και ανθρώπινα είδη συνυπήρχαν, την ίδια χρονική στιγμή.
Για παράδειγμα, τρία ή τέσσερα είδη αυστραλοπίθηκου (σ.σ. γένος ανθρωποειδών) ζούσαν στην Αφρική την ίδια εποχή. Εμείς (Homo sapiens) βρεθήκαμε μόνοι πολύ πρόσφατα: όταν ο Homo floresiensis εξαφανίστηκε πριν από 15.000 χρόνια μόλις και ο Homo neandertalensis, πριν από 30.000.
• Πώς πιστεύετε ότι μπορεί η πρόοδος της παλαιοντολογικής έρευνας να επηρεάσει άλλες επιστήμες ή ακόμα και ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα… ακόμα και την ίδια τη δημοκρατία;
Θα πω τούτο: καταρχήν, πρέπει να καταλάβουμε -πολύ καλά όμως και γρήγορα- πως εμείς είμαστε οι προστάτες του πλανήτη μας.
Επειτα, πως για να φτιάξουμε ένα καλύτερο μέλλον πρέπει να γνωρίσουμε βαθύτερα το παρελθόν, καθώς είναι το μόνο σημείο σύγκρισης που διαθέτουμε.
Μόνο μελετώντας το παρελθόν μπορούμε να ξέρουμε τι καλύτερο μπορούμε να κάνουμε στο μέλλον, αλλά και πώς!
• Η άκρα Δεξιά με νεοναζιστικές τάσεις επεκτείνει την επιρροή της στην Ευρώπη (και στη δική σας Γαλλία) και όχι μόνο. Πώς νιώθετε γι’ αυτό; Και τι θα λέγατε, αν μπορούσατε, στον νέο πρόεδρο Τραμπ;
«Κύριε πρόεδρε (και προς όλους τους ρατσιστές, εθνικιστές κ.λπ.): όλοι μας προερχόμαστε από έναν κοινό πρόγονο, από την Αφρική.
Που σημαίνει πως όλοι είμαστε αδέρφια, στην κυριολεξία (“αδελφοσύνη”).
Μείναμε στην Αφρική για χρόνια… Είχαμε όλοι μας μαύρο δέρμα και η πρώτη φορά που πατήσαμε το πόδι μας στην Ευρασία ήταν πολύ πρόσφατα (με παλαιοντολογικούς όρους πάντα – πριν από κάποια εκατ. χρόνια).
Προς το παρόν, ο μόνος άνθρωπος εκτός Αφρικής είναι ο Homo erectus του Ντμανίσι (στη Γεωργία).
Το αν θα έχουμε λευκό ή μαύρο δέρμα είναι απλά ζήτημα κλίματος (αν θα είναι θερμό ή ψυχρό). Τίποτε άλλο! Απλά, θέμα κλίματος! Είμαστε όλοι αδέρφια!…
Στην Ιστορία μας, ως ανθρώπινο είδος, όλοι έχουμε κληρονομήσει τις ίδιες αξίες: αδελφοσύνη – ισότητα – ελευθερία. Είστε/είμαστε εδώ, όχι μόνο για να διατηρούμε αυτές τις αξίες, αλλά κυρίως για να τις προάγουμε όλο και περισσότερο!»
Info:
Ο σπουδαίος ερευνητής θα μιλήσει στο Μέγαρο Μουσικής, Τρίτη, 7/02, στις 19.00.
Είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας (από τις 17.30).
Σε συνεργασία με το CNRS (Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Ερευνας της Γαλλίας).
