Ο «μεγάλος τζόγος» με τα τοξικά απόβλητα

Πρόστιμα, παραοικονομία και αθέμιτο ανταγωνισμό, σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία φέρνει η ανεξέλεγκτη απόρριψη επικίνδυνων και τοξικών αποβλήτων.

Οι φορολογούμενοι έχουν ήδη πληρώσει το κατ΄ αποκοπήν τίμημα των 10 εκατ. ευρώ που επέβαλε στη χώρα μας το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ενώ ανά εξάμηνο και για όσο διάστημα δεν λαμβάνουμε μέτρα θα πληρώνουμε ημερήσιο πρόστιμο 30.000 ευρώ.

Το εξαμηνιαίο πρόστιμο ανέρχεται σε 5,5 εκατ. ευρώ, από το οποίο το 45% έχει επιβληθεί για τα αποθηκευμένα επικίνδυνα που ξεπερνούν τους 545.000 τόνους, με βάση στοιχεία του 2014.

Είναι οι τοξικές βόμβες που «σκάνε» κάθε τόσο για διάφορους λόγους, όπως έγινε σε λατομείο στο Μαρκόπουλο ή σε ακάλυπτο χώρο στον Ασπρόπυργο.

Οι ποσότητες αυξάνονται κατά 200.000 τόνους τον χρόνο, αλλά οι επιχειρηματίες αξιοποιούν το «παραθυράκι» της προσωρινής αποθήκευσης για να αποφύγουν να τα διαθέσουν σε συστήματα ανακύκλωσης ή να τα διοχετεύσουν σε τρίτες χώρες που έχουν υποδομές για να τα επεξεργαστούν.

Χωρίς ελέγχους

Οι άδειες έχουν τριετή ισχύ, αλλά κανένας φορέας δεν κάνει έλεγχο, με δεδομένη την υποστελέχωση των υπηρεσιών του υπουργείου Περιβάλλοντος και των περιφερειών.

Υπολογίζεται ότι το κόστος εξαγωγής φθάνει έως και τα 400 ευρώ τον τόνο και είναι πολύ λίγες οι επιχειρήσεις που αντέχουν να το πληρώσουν.

Οι περισσότερες καταφεύγουν σε προσωρινές λύσεις και εκτιμάται ότι το ένα τρίτο των επικίνδυνων αποβλήτων απορρίπτεται χωρίς καμία επεξεργασία σε παράνομες χωματερές.

«Τον Δεκέμβριο θεσμοθετήσαμε το εθνικό σχέδιο διαχείρισης επικίνδυνων αποβλήτων», ενημέρωσε χθες τους δημοσιογράφους ο αναπληρωτής υπουργός Σωκράτης Φάμελλος.

Τις τελευταίες ημέρες οργανώθηκαν συναντήσεις με εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης και επιχειρηματίες στο πλαίσιο του διαλόγου για τη χωροθέτηση χώρων υποδοχής αποβλήτων αυτής της κατηγορίας.

Το υπουργείο έχει εξασφαλίσει τα πρώτα 150 εκατ. ευρώ από το νέο ΕΣΠΑ και αναζητά πρόσθετους πόρους για τη χρηματοδότηση των εγκαταστάσεων.

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν ιδιώτες, σύνδεσμοι διαχείρισης κλασικών σκουπιδιών και δήμοι, ενώ υπάρχουν σκέψεις για τοπικές μονάδες σε Αττική, Βοιωτία και Κεντρική Μακεδονία, όπου λειτουργούν οι περισσότερες επιχειρήσεις.

Με αυτές τις πρωτοβουλίες, αναμένεται ότι στην επιθεώρηση του Μαρτίου από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες θα έρθει το πρώτο μικρό «κούρεμα» του εξαμηνιαίου προστίμου κατά 500.000 ευρώ.

Το υπουργείο στηρίζει πολλά στη λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αποβλήτων, στο οποίο πρέπει να υποβληθούν στοιχεία από τις επιχειρήσεις που παράγουν τοξικά απόβλητα. Εως τώρα έχουν καταγραφεί 15 μεγάλες μονάδες, που αντιπροσωπεύουν το 90% των αποβλήτων αυτής της κατηγορίας.

Ο Σ. Φάμελλος παραδέχθηκε πάντως ότι το υπουργείο διαθέτει μόνο 15 επιθεωρητές για να κάνει ελέγχους και έδωσε έμφαση στη διασταύρωση στοιχείων, που όμως δεν αρκεί για να αντιμετωπίσει τα «υπόγεια» συστήματα.

Το σπουδαιότερο κίνητρο είναι τα οφέλη που θα προκύψουν για πρωτοβουλίες που θα αναπτυχθούν σε αυτόν τον τομέα.

Η πλήρης συλλογή, ανάκτηση και διαχείριση των αποβλήτων δημιουργεί πολλές θέσεις εργασίας.

Υπολογίζεται ότι αναλογούν 20 θέσεις σε κάθε 1.000 τόνους τοξικών, ενώ για τα αστικά σκουπίδια η αναλογία είναι μόλις 0,1 θέσεις για την ίδια ποσότητα.

Ανοιχτή «πληγή» παραμένουν τα αστικά σκουπίδια, για τα οποία παρά τα τσουχτερά πρόστιμα, που έχουν φθάσει τα 37,5 εκατ. ευρώ, εξακολουθούν να λειτουργούν περίπου 20 χωματερές.

Από αυτές οι 13 βρίσκονται σε μικρά νησιά και υπάρχει προοπτική να κλείσουν, καθώς ετοιμάζονται οι ΧΥΤΑ Νάξου και Σίφνου. Οι υπόλοιπες βρίσκονται στην Πελοπόννησο, κυρίως στη Μεσσηνία.