H διαχρονική γοητεία των Ατρειδών

«Killing In The Name Of», μια παράσταση βασισμένη στον μύθο των Ατρειδών, που συνθέτουν κείμενα από έξι τραγωδίες («Ιφιγένεια εν Αυλίδι», «Τρωάδες», «Αγαμέμνων», «Ευμενίδες», «Ηλέκτρα», «Ελένη»), ανεβαίνει στις 21 Νοεμβρίου στο Bios από την ομάδα Attact, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κουρκουμέλη.

Ξεκινώντας από την Κοσμογονία, παρουσιάζεται σταδιακά η ιστορία της δυναστείας που κυριάρχησε από τον 16o έως τον 11o π.Χ. αιώνα στον ελλαδικό χώρο και που η «τυχερή» τελευταία γενιά της έγινε διαχρονικό σημείο αναφοράς και πρώτη ύλη για την ανάπτυξη και την παραγωγή του αρχαίου δράματος.

Στην παράσταση συναντιούνται τέσσερις μορφές τέχνης -θέατρο, μουσική, video, σκίτσα- σε μια ζωντανή σκηνική διάδραση, με αφετηρία τη γυναικεία παρουσία, εστιάζοντας στην ύβρη όταν εκείνη εκδηλώνεται με δολοφονίες αθώων παιδιών.

Η φιλοδοξία, τα πάθη, οι επιθυμίες, η έννοια του καθήκοντος όπως εκφράζονταν αιώνες πριν αλλά και διαχρονικά σε κάθε ανθρώπινη δράση.

• Πόσες αφηγήσεις χωράνε σε έναν μύθο; Πόσες ιστορίες αντιστοιχούν σε μια οικογένεια;

«Εβρισκα ενδιαφέρουσες πάντα τις αναφορές των τραγικών ηρώων στους προγόνους τους, γι’ αυτό και ξεκινώ την παράσταση με αυτούς» λέει ο σκηνοθέτης Γιάννης Κουρκουμέλης. «Δημιούργησα ένα είδος γενεαλογικού δέντρου που καταδεικνύει πως οι πράξεις των ηρώων του αρχαίου δράματος προέρχονται-προετοιμάζονται από το πριν.

»Καθιστούν σαφέστερη τη διαχρονική ομοιότητα στις πράξεις του Ανθρώπου. Συνέχισα με μία σύνθεση μονολόγων αρχαίου δράματος του κύκλου των Ατρειδών που εξιστορούν το πριν και μετά του Τρωικού Πολέμου.

»Σ’ αυτούς η Ιφιγένεια παρακαλά τον πατέρα της να μην τη σκοτώσει, ο Φρουρός στο Αργος περιμένει το σημάδι της νίκης από τις φρυκτωρίες, η Ανδρομάχη θρηνεί τη βάρβαρη απόφαση των Αχαιών να σκοτώσουν το μικρό παιδί της, η Κλυταιμήστρα καλωσορίζει και δολοφονεί, ο Αίγισθος δικαιώνεται, η Ηλέκτρα εμμένει στην καταγγελία της δολοφονίας του πατέρα της και τελικά θριαμβεύει, ενώ στον τελευταίο η Ελένη στην Αίγυπτο δεν ξέρει τίποτα για όλο αυτό που συνέβη».

• Τι φωτίζει δραματουργικά η συγκεκριμένη σύνθεση των κειμένων;

«Μέσα από τη σύνθεση αυτών των κειμένων αναδεικνύονται το ήθος της εποχής, οι κοινωνικές συνθήκες και οι ανθρώπινες σχέσεις. Οικογένεια, εξουσία, πολιτική. Ο άνθρωπος που ποθεί, ο άνθρωπος που εκπληρώνει, η ύβρις, η εμμονή, η εκδίκηση, ο νικητής, ο ηττημένος.

»Οι στιγμές του μύθου εγγράφονται στη μνήμη μας ασυνείδητα. Στιγμές που μεταφέρουμε αυθόρμητα στην επόμενη γενιά γιατί σκιαγραφούν διαχρονικά το ανθρώπινο DNA.

»Στο “Killing In The Name Of” δίνεται σημασία στο απόσπασμα, γιατί αυτή η επιλογή, με μέτρο τον χρόνο μιας θεατρικής παράστασης, μας βοηθάει να προσεγγίσουμε ευκολότερα ολόκληρο τον μύθο.

»Η αποσπασματική σειρά των μονολόγων, που είναι σαν περπάτημα σε κορυφογραμμή, δημιουργεί την ικανή και αναγκαία συνθήκη έτσι ώστε ο μύθος να επιδράσει με αποτελεσματικότητα στον σύγχρονο θεατή, ο οποίος ζει επίσης μια αποσπασματική και κατακερματισμένη ζωή. Υποβοηθά την προσπάθεια του ανθρώπου να βρει απαντήσεις στα βασικά ερωτήματά του: “Ποιος είναι; Από πού ήρθε;

»Πού θα πάει;” Πρόθεσή μου είναι η ανάδειξη της ανθρώπινης διάστασης των ηρώων και η διαχρονική φύση του μύθου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ανθρωπος απογυμνωμένος από φυλετικούς, εθνικούς και κοινωνικούς προσδιορισμούς».

Τα κείμενα ερμηνεύονται στη σκηνή από μια ηθοποιό, την Ελλη Δαδήρα, ως μονόλογος, ενώ το σκηνικό περιβάλλον επειδή έπρεπε να εξυπηρετεί πολλές ανάγκες, να αλλάζει γρήγορα, να είναι ορατό και να γίνεται αόρατο, δημιουργήθηκε μέσω προβολών καταστάσεων και αισθήσεων.

«Η εξιστόρηση κάθε σειράς γεγονότων δέχεται τις παρεμβολές του ήθους των εποχών που τη συντηρούν» λέει ο Γ. Κουρκουμέλης. «Ο μύθος έφτασε σε μας μετά από παρεμβολές αιώνων. Οι εποχές που μεσολάβησαν επιμελήθηκαν της εκδοχής που ξέρουμε.

»Παρεμβολή στην εξιστόρησή του κάνουμε κι εμείς με την αφήγησή μας. Προσπαθούμε να πούμε αυτά που όλοι ξέρουμε με έναν ασυνήθιστο τρόπο. Ενώνουμε κλασικό κείμενο (αρχαίο δράμα) με την επικρατέστερη εκδοχή της μυθολογίας (λαϊκή αφήγηση).

»Ο αγώνας που δίνουμε γίνεται στο γήπεδο του θεάτρου αλλά η ερμηνεύτριά μας είναι περισσότερο μια χαρισματική οικοδέσποινα που ενδιαφέρεται για τη μίξη των τεχνών, παρά μεγάλη τραγική ηθοποιός. Χρησιμοποιούμε μουσικές επεμβάσεις με έντονα χαρακτηριστικά για μεγάλα -κατά καιρούς- χρονικά διαστήματα.

»Μας χρειάζεται αυτή η μίξη για να βγάλουμε ένα άλλο είδος συγκίνησης, περισσότερο υποσυνείδητης θα έλεγα και λιγότερο αναμενόμενης και σχηματικής. Θέλουμε μαζί μας τη μυθολογία αλλά όχι με την προφορική αφηγηματική της μορφή, προτιμάμε να την απολαμβάνουμε σαν ευρηματική εικόνα αφημένη από πρωτόγονο χέρι σε τοίχο σπηλιάς».

Bios (Πειραιώς 84, τηλ. 210 3425335). «Killing In The Name Of». Σκηνοθεσία-επιλογή κειμένων: Γιάννης Κουρκουμέλης. Ερμηνεία: Ελλη Δαδήρα. Μουσική: Γιάννης Αναστασάκης. Video: Θωμαΐς Τριανταφυλλίδου. Σκίτσα: Κώστας Βλαχόπουλος. Φωτισμοί: Μιχάλης Μπουρής. Κάθε Δευτέρα και Τρίτη από τις 21 Νοεμβρίου.