Σία Αναγνωστοπούλου*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Η τελευταία αντίδραση του Αρχιεπισκόπου κ. Ιερώνυμου για το περιεχόμενο του μαθήματος των Θρησκευτικών φέρνει στην επιφάνεια ένα μείζον θέμα που έχει τις ρίζες του στον μακρινό πλέον 19ο αιώνα και που μετέφερε με εθνικούς όρους τη μεγάλη διαμάχη που κάποτε δόθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο ανάμεσα σε Διαφωτιστές και Αντιδιαφωτιστές.

Η νίκη του Διαφωτισμού επισφραγίστηκε τον 19ο αιώνα όταν τα έθνη-κράτη αναλάμβαναν την εκπαίδευση ως εθνικό-δημόσιο αγαθό για το οποίο την ευθύνη έχει η Πολιτεία και μόνο αυτή.

Στην ελληνική περίπτωση, λόγω ιστορικών ιδιομορφιών, που εντοπίζονται κυρίως στην οθωμανική εποχή αλλά και στη Μεγάλη Ιδέα, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν τόσο ομαλά.

Από τη μια μεριά, η οθωμανική αυτοκρατορική αντίληψη περί εκπαίδευσης – προνόμιο που έδινε ο σουλτάνος στους ηγέτες των μιλετιών (θρησκευτικούς αρχηγούς), από την άλλη μεριά η μεγαλοϊδεατική αντίληψη περί Γένους (μιλέτι) των Ρωμιών αντί του έθνους των Ελλήνων, δημιούργησαν μια «γκρίζα ζώνη» περί ιερότητας της Παιδείας (αφού ιερό είναι το Γένος), κυρίως περί ιερότητας κάποιων μαθημάτων (Θρησκευτικά, Ιστορία).

Το κρίσιμο όμως είναι ότι τους όρους αυτής της «γκρίζας ζώνης» τούς όριζε κυρίως το κράτος –ειδικά σε περιόδους αυταρχισμού– όταν το ίδιο ήθελε να ιεροποιήσει την αυταρχική πολιτική του.

Πολλές φορές η Εκκλησία υποχρεώθηκε να δώσει την ευλογία της στην πολιτική εξουσία και να ιεροποιήσει επιλογές της προκειμένου να επιβιώσει.

Πολλές φορές αυτή η γκρίζα ζώνη δημιούργησε σχέσεις υπόγειων διαδρομών ανάμεσα σε πρόσωπα της Ιεραρχίας και της πολιτικής, μέσα από τις οποίες επωφελούνταν αμοιβαίως.

Ο ιστορικός ρόλος της Εκκλησίας (του Οικουμενικού Πατριαρχείου επίσης επί οθωμανικής εποχής) είναι δεδομένος και εμπεδωμένος.

Ο κοινωνικός ρόλος της Εκκλησίας σε αυτή την περίοδο της κρίσης βιώνεται και είναι αδιαμφισβήτητος. Ο ρόλος της ορθοδοξίας και της Εκκλησίας ως πρωταγωνιστικών στοιχείων συγκρότησης του έθνους και της εθνικής ταυτότητας είναι εξίσου αδιαμφισβήτητος.

Ομως αυτή η «γκρίζα ζώνη» περί του ποιος έχει την ευθύνη για θέματα υλικά (επιστημονικά) όπως είναι η Παιδεία, πρέπει να φωτιστεί προς όφελος και της Εκκλησίας και της Πολιτείας.

Δεν κινδυνεύει η Εκκλησία, όταν η Πολιτεία αποφασίζει να επιτελέσει κατόπιν εισηγήσεων των αρμόδιων επιστημονικών οργάνων την αποστολή της.

Οπως δεν κινδυνεύει η Πολιτεία όταν η Εκκλησία ορίζει τη δική της αποστολή στο πλαίσιο του θεσμικού της ρόλου.

Σε μια εποχή όπου η ελληνική κοινωνία είναι πολυπολιτισμική, το υπουργείο είναι υποχρεωμένο να γίνει φορέας μιας εκπαίδευσης εθνικής μεν αλλά που εντάσσει και δεν αποκλείει.

Σε μια εποχή όπου η βία και τα θρησκευτικά μίση οξύνονται στην περιοχή μας, η Πολιτεία οφείλει να επαναπροσδιορίσει το περιεχόμενο των Θρησκευτικών και να τα καταστήσει πεδίο εξοικείωσης όλων των μαθητών/ιών με τον Αλλο.

Αντί λοιπόν για το «γκρίζο ημίμετρο» (απαλλαγή από τα Θρησκευτικά), το υπουργείο αποφάσισε να αποδώσει σε αυτό το μάθημα τη σημασία του, την υλικότητά του: ένα μάθημα που κατ’ εξοχήν μπορεί να οξύνει την κρίση των νέων ανθρώπων και να τους εκπαιδεύσει στην ανοχή, τον σεβασμό και τη γνωριμία των άλλων θρησκειών. Και η ορθοδοξία έχει κέρδος από αυτό.

* Αναπληρώτρια υπουργός Παιδείας