Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε χθες το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για το παγκόσμιο χρέος που έχει εκτιναχθεί στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών και απειλεί να μπλοκάρει την εύθραυστη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της τελευταίας έκθεσης του Ταμείου Fiscal Monitor, που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα, το παγκόσμιο χρέος τού μη χρηματοπιστωτικού τομέα -δηλαδή των κυβερνήσεων, των νοικοκυριών και των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων του κόσμου- διπλασιάστηκε από τις αρχές αυτού του αιώνα φτάνοντας το εκρηκτικό ποσό των 152 τρισ. δολαρίων πέρσι.
Το επίπεδο αυτό χρέους είναι το υψηλότερο στην ανθρώπινη ιστορία και ούτε λίγο ούτε πολύ ισοδυναμεί με το 225% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Τα 2/3 αυτού του ποσού, περίπου 100 τρισ. δολάρια, είναι το χρέος του ιδιωτικού τομέα, δηλαδή νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Τα τρομακτικά στοιχεία δείχνουν ότι, αντίθετα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς, το συνολικό χρέος του πλανήτη δεν μειώθηκε μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση της περιόδου 2007-09 και την ύφεση που ακολούθησε, παρότι η βασική αιτία αυτής ήταν ο αλόγιστος δανεισμός.
Η έκθεση επισημαίνει ότι η κατανομή του χρέους παρουσιάζει έντονες διαφοροποιήσεις ανά χώρα. Τα υψηλότερα επίπεδα ιδιωτικού χρέους παρατηρήθηκαν, όπως τονίζει, στις αναπτυγμένες οικονομίες και μερικές μεγάλες αναπτυσσόμενες. Στις αναπτυγμένες οικονομίες -που ήταν και το επίκεντρο της κρίσης- η απομόχλευση που σημειώθηκε στη συνέχεια ήταν άνιση. Σε μερικές εξ αυτών των χωρών μάλιστα το χρέος αυξήθηκε.
Σε αυτήν την εξέλιξη καθοριστική ήταν η αύξηση του δημοσίου χρέους -εν μέρει λόγω της διάσωσης των ιδιωτικών τραπεζών- από τις κυβερνήσεις.
Από την άλλη πλευρά αιτία της αργής μείωσης του χρέους που παρατηρήθηκε στις αναπτυγμένες οικονομίες ήταν το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον, δηλαδή η χαμηλή ανάπτυξη και ο χαμηλός πληθωρισμός.
Για την εκτόξευση του χρέους στις αναπτυσσόμενες χώρες κλειδί ήταν η εύκολη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, που με τη σειρά τις οδήγησε σε έκρηξη δανεισμού, ιδίως στην Κίνα.
Το Ταμείο προειδοποιεί η μείωση του τεράστιου χρέους είναι αναγκαία. Το τεράστιο μέγεθος χρέους, σημειώνει, ενισχύει τους κινδύνους μιας άνευ προηγουμένου διαδικασία απομόχλευσης, η οποία μπορεί να τελματώσει την οικονομική ανάπτυξη της υφηλίου.
Ομως η διαδικασία απομόχλευσης δεν είναι μια εύκολη υπόθεση στο σημερινό οικονομικό περιβάλλον.
Μπορεί να επιδεινώσει την οικονομική δραστηριότητα και να επιβραδύνει την ανάπτυξη.
Η αναγκαία μείωση του χρέους θα απαιτήσει δημοσιονομικές πολιτικές που να υποστηρίζουν οικονομική δραστηριότητα, να διευκολύνουν την αναδιάρθρωση του ιδιωτικού χρέους και να επιλύουν το πρόβλημα των «κόκκινων» δανείων.
Η δημοσιονομική πολιτική δεν μπορεί να τα κάνει όλα μόνη της, θα χρειαστεί να στηριχτεί και από νομισματικές και διαρθρωτικές πολιτικές, αναφέρει ακόμη η έκθεση.
Σημαντική τέλος είναι η υιοθέτηση μέτρων που θα εμποδίζουν την ανάπτυξη υπερβάλλοντος ιδιωτικού χρέους. Μεταξύ άλλων το Ταμείο προτείνει γι’ αυτόν τον σκοπό:
1. κανονιστικές και εποπτικές πολιτικές που θα διασφαλίζουν ότι τα επίπεδα ιδιωτικού χρέους είναι υπό έλεγχο και βιώσιμα,
2. αντικυκλική δημοσιονομική πολιτική στις καλές περιόδους για τη δημιουργία αναχωμάτων στις κακές,
3. κατάργηση φορολογικών κινήτρων χρέωσης.
