«Θαυμάσια θα ήταν αν ήμουν ικανός –έστω και με σημάδια λάθους– να έγραφα μόνο οχτώ σειρές – για τις ιδιότητες του πάθους. Για τις παρανομίες, τις αμαρτίες, τις κούρσες, το κυνηγητό… Για την απρέπεια στη βιασύνη. Και της πληγής το βογκητό».
Αυτό, αγαπητοί μου, ονομάζεται φουτουριστική ποίηση.
Επέλεξα ένα υψηλό δείγμα γραφής αυτής, καθώς οι στίχοι ανήκουν στον νομπελίστα Ρώσο συγγραφέα Μπορίς Παστερνάκ.
Μπορεί οι περισσότεροι να τον μάθαμε μέσα από τα εκφραστικά μάτια –τι μάτια όμως!– του Ομαρ Σαρίφ, που ενσάρκωνε τον πρωταγωνιστή στο αριστούργημα του Παστερνάκ «Δόκτωρ Ζιβάγκο», ωστόσο ο ιδιαίτερος αυτός συγγραφέας ξεκίνησε την καριέρα του ως φουτουριστής ποιητής.
Οι παραπάνω στίχοι δικαιώνουν τον χαρακτηρισμό: ενώ γράφτηκαν αρχές του 20ού αιώνα, είναι σαν να μιλούν για ό,τι συμβαίνει αρχές του 21ου!
Τα ‘χουμε ξαναπεί αυτά: περίεργο πράγμα ο χρόνος.
Σβουρίζει σαν τη μύγα πάνω απ’ το γάλα σου, σου τρώει όλο το πρωινό να την πιάσεις και κει που την έχεις καλοζαλίσει, μπαίνει ένας άσχετος και τη βγάζει από το παράθυρο.
Αυτή η μύγα έχει κάτσει από το πρωί στο μυαλό μου, τριγυρνοβολάει μες στο κεφάλι μου και περιμένω τον άσχετο που θα την πετάξει έξω… αλλά αντί για «άσχετο», τα κατάφερε ο «πιο σχετικός δεν γίνεται».
Ο άνθρωπος που ξεπέρασε (ή έστω στάθηκε επάξια) ακόμη κι αυτόν που ανακάλυψε την ίδια τη θεωρία της σχετικότητας.
…Ο Στίβεν Χόκινγκ είναι θεωρητικός φυσικός, κοσμολόγος, διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Θεωρητικής Κοσμολογίας του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ και έχει κάνει σημαντικότατες προβλέψεις (έτσι είναι αυτή η υπέροχη επιστήμη.
Στη Φυσική προηγείται η θεωρία της επιβεβαίωσής της.
Οχι σαν κάτι άλλους που ξέρω –βλέπε ΔΝΤ– που πρώτα κάνουν το πείραμα και μετά καταλαβαίνουν πως έχουν λάθος θεωρία και παρ’ όλα αυτά, δεν την αλλάζουν).
Ο Χόκινγκ, το λοιπόν, ήταν ο πρώτος που εξέθεσε μια κοσμολογία ως ένωση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας και της κβαντικής μηχανικής.
Τουτέστιν, έπαιζε τον Αϊνστάιν στα δάχτυλα.
Η αλήθεια είναι, βέβαια, πως ούτε καν αυτά (τα δάχτυλα) δεν μπορεί να παίξει.
Πάσχει από μία νόσο που τον έχει καταστήσει σχεδόν ολοκληρωτικά παράλυτο. Μπορεί, όμως, να χαμογελά, να επικοινωνεί μέσω συσκευής ομιλίας και να σκέφτεται.
Πέρα από όλα αυτά τα θαυμάσια μα και θλιβερά, ο Χόκινγκ είναι και κάτι ακόμη. Βρετανός. Και πλέον, εκτός Ευρώπης.
Και από κει, μακριά που βρίσκεται (μεταφορικά και κυριολεκτικά) προειδοποιεί: «Το ανθρώπινο είδος θα χαθεί αν συνεχιστεί η προ Brexit στάση των ανθρώπων για τα χρήματα και τον πλούτο».
Να τα πάλι τα φουτουριστικά.
Πόσα και πόσα γράφτηκαν γι’ αυτό το ρημάδι το δημοψήφισμα, που ακόμη δεν λέμε να το χωνέψουμε αριστεροί και δεξιοί, ντόπιοι και ξένοι.
Κι όμως, ο σπουδαίος αυτός επιστήμων το έθεσε σε νέα βάση: εκτίμησε πως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος επηρεάστηκε από τον τρόπο με τον οποίο ιεραρχεί η σύγχρονη κοινωνία τα υλικά αγαθά.
Η πρόταση αυτή, όπως και κάθε λογική πρόταση, επιβεβαιώνεται από τις ίδιες τις εγγενείς δυνατότητες αυτοαναίρεσής της: αν δεν τρέχουμε να προλάβουμε, αντί τον χρόνο και τις σκέψεις μας, τον πλούτο, τότε μπορεί και να επιβιώσουμε.
Ο Χόκινγκ, βέβαια, το έκανε ακόμη πιο συγκεκριμένο (αλλιώς δεν θα ‘ταν φυσικός, θα ‘ταν Μπαρόζο στην Γκόλντμαν Σακς): «Εχω μιλήσει στο παρελθόν για την ανησυχία μου ότι οι περικοπές των κρατικών δαπανών στη Βρετανία θα επηρεάσουν αρνητικά τις επιχορηγήσεις σε μαθητές με αναπηρία. Αυτή η χρηματική υποστήριξη ήταν που με κράτησε κυριολεκτικά ζωντανό!» έγραψε. «Για μένα τα χρήματα είναι απλά ένα μέσο για να λειτουργώ σωματικά, γι’ αυτό και ποτέ μου δεν μπόρεσα να καταλάβω όλους αυτούς τους δισεκατομμυριούχους που έχω γνωρίσει. Τι ακριβώς ψάχνουν; Αν συνεχίσουμε με την απληστία του παρελθόντος, το παρόν θα μεταβληθεί σε ένα δυσοίωνο μέλλον».
Ετσι είναι. Με τα επιστημονικά του ο ένας, με τα φουτουριστικά του ο άλλος, έχουν και οι δύο μία τάση να μπαινοβγαίνουν στους αιώνες.
Ισως γι’ αυτό ο Παστερνάκ συχνά μονολογούσε μια ερώτηση, που μιλά στην καρδιά μου: «Τι αιώνα κάνει έξω;».
