Μεσοκαλόκαιρο. Η θάλασσα λάδι. Στον Πειραιά τα πλοία φεύγουν για τα νησιά φορτωμένα βαλίτσες και κόσμο.
Κάποτε, όταν η λέξη βαλίτσα για τον Αμερικάνο ήταν διακοπές, για τον Ελληνα ήταν ξενιτιά. Αργότερα η βαλίτσα έγινε και για μας διακοπές. Γιατί οι διακοπές και η θάλασσα έγιναν μέγα αγαθό και δικαίωμα μετά τη σκληρή δουλειά και την πνιγηρή καθημερινότητα. Η υπερβολή, βέβαια, έφερε τα διακοποδάνεια. Και από τα διακοποδάνεια περάσαμε στο λίγο ή καθόλου διακοπές. Η βαλίτσα μας ξαναπήρε τον δρόμο της ξενιτιάς, αυτή τη φορά απ’ τη στεριά.
Τον δρόμο της θάλασσας, μέσα από χίλια μύρια κύματα, πήραν άλλες βαλίτσες ή μάλλον αδιάβροχοι σάκοι πλάτης. Μαλακές αποσκευές με λίγα πράγματα, τα πολύ βασικά. Χειμώνα-καλοκαίρι, πρόσφυγες προσπαθούν να περάσουν απέναντι, στην Ελλάδα ή στην Ιταλία. Αλλοι τα καταφέρνουν και άλλοι όχι. Η θάλασσα έπαψε να σημαίνει πια και για μας μόνο διακοπές.
Σκληρός ο δρόμος. Οι εποχές αλλάζουν και μαζί αλλάζουν και οι λέξεις νόημα. Παλιά, σε δύσκολα χρόνια, θάλασσα για τους Ελληνες ήταν το μπάρκο για τα λιμάνια της Δύσης και της Ανατολής. Ο «Σταυρός του Νότου», ο Καββαδίας και τα εξωτικά ενθύμια που έφερναν οι ναυτικοί στις οικογένειές τους.
Μετά, θάλασσα έγινε το ειδυλλιακό ελληνικό καλοκαίρι. Μύκονος και Σαντορίνη, Παροναξία και άλλες Κυκλάδες, Ιόνια και Δωδεκάνησα, «ερωτευμένοι πιγκουίνοι» και σλίπιν μπαγκ στο κατάστρωμα ή χλιδή σε πεντάστερα για άλλους. Πάντως οι διακοπές μπήκαν στο ετήσιο πρόγραμμα μιας Ελλάδας που ευημερούσε ανέμελη και ανενημέρωτη για πολλά. Για πολλά, για τα οποία δυστυχώς ενημερώθηκε και αντιμετωπίζει εδώ και κάποια χρόνια.
Βαλίτσα και θάλασσα, όλο τον χρόνο που πέρασε, έγιναν για μας εικόνα ανθρώπων που αγωνίζονταν να επιζήσουν στα κύματα για να μην πεθάνουν στη χώρα τους από τον πόλεμο και την πείνα. Είδαμε εικόνες φρίκης αλλά και εικόνες απίστευτου ανθρώπινου μεγαλείου. Κυρίως από τους νησιώτες. Από ανθρώπους που η θάλασσα αλλά και η ξενιτιά κυλάει στο αίμα τους. Καταπληκτικές γιαγιάδες, ηρωικούς ψαράδες, γενναίους λιμενικούς και άλλες μοναδικές φιγούρες ανθρώπων.
Ο δρόμος της θάλασσας ήταν και θα είναι πάντα ανοιχτός κι ας είναι πολλές φορές επικίνδυνος. Κι ας έχει χίλια μύρια κύματα.
