Έτοιμη να προχωρήσει σε ευθεία παρέμβαση στη σύνθεση των Επιτροπών Προσφυγών εμφανίζει την κυβέρνηση δημοσίευμα της Wall Street Journal, καθώς η ανεξαρτησία των επιτροπών στέκεται εμπόδιο στις μαζικές απελάσεις Σύρων προσφύγων στην Τουρκία κατ’εφαρμογή της αμφισβητούμενης διακήρυξης ΕΕ και Τουρκίας.
Το δημοσίευμα της συντηρητικής οικονομικής εφημερίδας, που επικαλείται κυβερνητικούς αξιωματούχους, επιβεβαιώνει πλήρως το πρόσφατο αναλυτικό ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.» (Κινήσεις με στόχο την ανεξαρτησία των επιτροπών, 31/5/2016) και αναδεικνύει το μέγεθος του πανικού στον οποίο βρίσκονται ορισμένοι στην κυβέρνηση, οι οποίοι έχουν αναγκαστεί να οικειοποιηθούν πλήρως μια διακήρυξη που συνοδεύεται από αυθαίρετες αποφάσεις και κατάφωρες παραβιάσεις του δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κάθε στάδιο της εφαρμογής της, όπως επισημαίνουν διεθνείς οργανισμοί και σχεδόν το σύνολο των οργανώσεων δικαιωμάτων.
Προκειμένου να εφαρμοστεί πάση θυσία η διακήρυξη, κυβερνητικοί αξιωματούχοι φαίνεται πως ετοιμάζονται τώρα να καταστρατηγήσουν ακόμα και αυτό το «λεπτό πέπλο νομιμότητας» της ίδιας της διακήρυξης, όπως το ονόμασε ο Επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Νιλς Μουίζνιεκς, ένα πέπλο νομιμότητας που εγγυάται ότι η εξέταση των αιτημάτων ασύλου θα γίνει σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, όπως το ορίζουν φυσικά τα αρμόδια δικαιοδοτικά όργανα, για παράδειγμα η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, και όχι η αναρμόδια Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αποτελεί εμπλεκόμενο μέρος της διακήρυξης.
Σύμφωνα με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, το οποίο ενσωματώνει ο τελευταίος νόμος του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, για να μπορεί να χαρακτηριστεί «ασφαλής τρίτη χώρα» η Τουρκία και να μπορούν ν’απελαθούν σ’αυτήν πρόσφυγες, πρέπει να ισχύουν σωρευτικά έξι προϋποθέσεις.
Μεταξύ αυτών, να παρέχει μια χώρα το καθεστώς διεθνούς προστασίας που προβλέπει η Σύμβαση της Γενεύης και να ισχύει στην πράξη η πρόσβαση των προσφύγων στην αγορά εργασίας, στην υγεία και την εκπαίδευση. Καμιά από αυτές τις προϋποθέσεις δεν ισχύει σήμερα στην Τουρκία, όπως έχουν αναδείξει με εκθέσεις τους τόσο η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης και ειδικοί εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ, όσο και οργανώσεις του κύρους της Διεθνούς Αμνηστίας και της Human Rights Watch.
Ακολουθώντας αυτό το σκεπτικό, οι Επιτροπές Προσφυγών έχουν βγάλει, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Wall Street Journal, 30 αποφάσεις, που, έπειτα από ισάριθμες προσφυγές ατόμων ή οικογενειών, απορρίπτουν την πρωτοβάθμια απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, που έκρινε «απαράδεκτο» το αίτημα ασύλου στην Ελλάδα και ζητά να εξεταστεί στην Τουρκία, με το σκεπτικό πως αποτελεί τάχα γι’αυτούς «ασφαλή τρίτη χώρα» η Τουρκία.
Την μέχρι τώρα τήρηση του διεθνούς δικαίου την εγγυάται η σύνθεση των Επιτροπών, που αποτελείται από ένα δημόσιο υπάλληλο, ένα μέλος που υποδεικνύει η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της πολιτείας, και ένα μέλος που υποδεικνύει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ, ύστερα από αυστηρές διαδικασίες αξιολόγησης ως προς τη νομική κατάρτισή του στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (οι Επιτροπές Προσφυγών είχαν θεσπιστεί για να εξετάσουν τις χιλιάδες αιτήσεις που είχαν συσσωρευτεί με το παλιό σύστημα ασύλου της αστυνομίας, πριν λειτουργήσει η Υπηρεσία Ασύλου το 2013, ωστόσο με τον τελευταίο νόμο του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής αναλαμβάνουν να εξετάσουν σε δεύτερο βαθμό τα αιτήματα ασύλου όσων ήρθαν στην Ελλάδα μετά τις 20 Μαρτίου, ημερομηνία ισχύος της διακήρυξης, μέχρι να συγκροτηθεί η αρμόδια υπηρεσία, η Αρχή Προσφυγών).
Καθώς όμως η τήρηση του διεθνούς δικαίου εμποδίζει την εφαρμογή της διακήρυξης, φαίνεται ότι ορισμένοι στην κυβέρνηση αποφασίζουν να θυσιάσουν το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα των προσφύγων.
Σύμφωνα με την Wall Street Journal, «η ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζει τώρα νομοθεσία που θα αντικαταστήσει [σσ. με δικαστές χωρίς απαραίτητη εξειδίκευση και αξιολόγηση ως προς το προσφυγικό δίκαιο] μερικά ή όλα τα μέλη των Επιτροπών Προσφυγών, όπως είπαν οι αξιωματούχοι. […] Η αλλαγή της σύνθεση των Επιτροπών θεωρείται από την Αθήνα λιγότερο επικίνδυνη πολιτικά λύση σε σχέση με τη νομική αναγνώριση της Τουρκίας σαν ασφαλούς τρίτης χώρας. Η απόφαση είναι πιθανό να αμφισβητηθεί από ορισμένους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά κυβερνητικοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι δεν περιμένουν εξέγερση στο κοινοβούλιο, διότι οι περισσότεροι βουλευτές καταλαβαίνουν την έλλειψη εναλλακτικών. Χωρίς αυτό το βήμα, λένε, ο υπερπληθυσμός και η σύγχυση στους καταυλισμούς προσφύγων στα ελληνικά νησιά του Αιγαίόυ θα μπορούσε να οδηγήσει σε βίαιες αναταραχές».
Οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν εξέτασαν το ενδεχόμενο να προξενούνται οι βίαιες αναταραχές στα κέντρα ταυτοποίησης στα νησιά ακριβώς εξαιτίας της εφαρμογής της διακήρυξης ΕΕ και Τουρκίας, που οδηγεί σε αναγκαστικές απελάσεις προσφύγων πίσω στην Τουρκία και παραβιάζει τα δικαιώματά τους, σε συνδυασμό με το κλείσιμο των ευρωπαϊκών συνόρων που αποτελεί κατάφωρη παραβίαση της Σύμβασης της Γενεύης.
Σε κάθε περίπτωση, μένει να φανεί αν στην κυβέρνηση και στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν ακόμη μέλη που θεωρούν πως τα ανθρώπινα δικαιώματα και το δίκαιο αποτελούν την έσχατη εγγύηση για την προστασία των αδυνάμων ή αν υπάρχουν απλώς σαν διακοσμητικά στοιχεία που επιτρέπεται να παραβιάζονται προκειμένου να εφαρμοστούν οι όποιες αυθαίρετες πολιτικές αποφάσεις, που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και την ασφάλεια των ανθρώπων.
