Τελευταίο πρόταγμα… η TTIP

«Στόχος μου μέχρι να φτάσει η ώρα της αποχώρησής μου είναι να διασφαλίσω, όταν παραδώσω τα κλειδιά του γραφείου μου, αυτό να είναι καθαρό [από υποχρεώσεις] και ο κόσμος να είναι, εάν όχι σε πλήρη τάξη, τουλάχιστον σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι τον βρήκα», διακήρυξε ο Αμερικανός απερχόμενος πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα από τον Ανόβερο, τελευταίο σταθμό της εξαήμερης περιοδείας του στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.

Το τι ακριβώς οραματίζεται για τους τυπικά εννέα μήνες που του απομένουν μέχρι την ολοκλήρωση της δεύτερης και τελευταίας θητείας στο αξίωμα, το κατέστησε σαφές στην προχθεσινή άτυπη συνάντηση των G5, με ομοτράπεζους τους ηγέτες εκ των στενότερων συμμάχων των ΗΠΑ στην Ευρώπη: τους πρωθυπουργούς Βρετανίας και Ιταλίας, Κάμερον και Ρέντσι, τον Γάλλο πρόεδρο Ολάντ και, φυσικά, την «οικοδέσποινα» Γερμανίδα καγκελάριο Μέρκελ -η οποία παρεμπιπτόντως χαρακτήρισε αυτό το σχήμα ιδανικό για την ανταλλαγή απόψεων σε μείζονα θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας…

Σε αυτή την κλειστή συνάντηση, λοιπόν, επί γερμανικού εδάφους (έπεται η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ, τον Ιούλιο, στην Πολωνία), τέθηκαν επί τάπητος μείζονα ζητήματα, που παραμένουν ανοιχτά στην ατζέντα του Αμερικανού απερχόμενου προέδρου.

Εξετάστηκε η επιτακτική ανάγκη αντιμετώπισης της ισλαμικής τρομοκρατίας -με βασικές εστίες σήμερα τα συριακά, τα ιρακινά και τα λιβυκά εδάφη- με τον Μπαράκ Ομπάμα να ανακοινώνει την αποστολή επιπλέον 250 ανδρών των ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ στη μάχη κατά του «Ισλαμικού κράτους» στη Συρία, και να καλεί εκ νέου τους Ευρωπαίους και συνάμα ΝΑΤΟϊκούς συμμάχους του να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο, ενισχύοντας μεταξύ άλλων τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους.

Υπογραμμίστηκε επίσης η ανάγκη διατήρησης της συνοχής της Ε.Ε., υπό την απειλή του Brexit -στο οποίο ο Ομπάμα τάχθηκε αναφανδόν κατά, στη διάρκεια της διήμερης επίσκεψής του στο Λονδίνο- και στη «σκιά» του προσφυγικού, που πρακτικά αποτελεί συνέπεια της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή και τώρα δοκιμάζει τις πολιτικές αντοχές της έτερης καίριας Ευρωπαίας εταίρου της Ουάσινγκτον: της Μέρκελ.

Παρέχοντας πολύτιμη υποστήριξη στους μέχρι σήμερα χειρισμούς της, ο Ομπάμα τόνισε ότι η Γερμανίδα καγκελάριος «βρίσκεται στη σωστή πλευρά της Ιστορίας».

Σε χθεσινή συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο CBS έδωσε περαιτέρω εξηγήσεις. Αυτό -είπε- που τόνισε στους Ευρωπαίους συμμάχους του είναι ότι, απουσία κοινής πολιτικής, το προσφυγικό θέτει υπό δοκιμασία την πολιτική και τις αξίες της Ε.Ε., ενισχύοντας τον «ακροδεξιό εθνικισμό» και τις τάσεις διάλυσής της, που «σε ορισμένες περιπτώσεις γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από κάποιους σαν τον κ. Πούτιν».

Ο φόβος του Πούτιν

Κι αυτό γιατί ο Ρώσος πρόεδρος -πρόσθεσε στο CBS ο Ομπάμα- βλέπει ως συνδυασμένη απειλή το ΝΑΤΟ, την Ε.Ε. και τη διατλαντική συνεργασία, φτάνοντας έτσι και στο προκείμενο της αποχαιρετιστήριας περιοδείας του σε Βρετανία και Γερμανία, όπου το μότο ήταν πως «η Ενωμένη Ευρώπη, που κάποτε ήταν το όνειρο λίγων, σήμερα είναι ελπίδα για πολλούς και αναγκαιότητα για όλους» και κεντρική ιδέα της η προώθηση της περιώνυμης TTIP, ελληνιστί «Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων», η οποία επίσης διχάζει την Ευρώπη.

Οχι τυχαία, στα εγκαίνια της Διεθνούς Εκθεσης στο Ανόβερο ο Ομπάμα έγινε δεκτός με διαδηλώσεις κατά της συμφωνίας η οποία συζητείται εν κρυπτώ, παρά το γεγονός ότι θα αλλάξει πολλά στην καθημερινότητά μας: εργασιακά δικαιώματα, προστασία προσωπικών δεδομένων, χρηματοπιστωτικός τομέας, προστασία του περιβάλλοντος, διατροφική ασφάλεια κ.ά.

«Πριν από το τέλος της θητείας του», γράφει το πρακτορείο Reuters, «ο Ομπάμα θα ήθελε να έχει ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε. για την ΤΤΙΡ», που μαζί με την αντίστοιχη TPP για το ελεύθερο εμπόριο στην περιοχή του Ειρηνικού αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους στην προσπάθεια της Ουάσινγκτον για να διατηρήσει την πρωτοκαθεδρία της στην παγκόσμια οικονομία.

«Ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας», παραδέχτηκε από το Ανόβερο ο Ομπάμα, εν αναμονή της έγκρισης της TPP από το αμερικανικό Κογκρέσο κι εν όψει των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ, τον προσεχή Νοέμβριο.

«Εάν δεν ολοκληρώσουμε τις διαπραγματεύσεις εντός του έτους, τότε αυτές θα συνεχιστούν επί μακρόν», υπογράμμισε, «δεδομένων των επερχόμενων πολιτικών ανακατατάξεων στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη».

Γαλλικές αντιδράσεις

Ηδη με το βλέμμα στραμμένο ακριβώς σ’ αυτές -και στη δημοσκοπική βύθιση των κυβερνώντων Σοσιαλιστών-, η Γαλλία (που έχει προεδρικές εκλογές το 2017) διαχώρισε χθες ακόμη πιο ξεκάθαρα τη θέση της ως προς την TTIP από τη Γερμανία (που του χρόνου θα εκλέγει νέα κυβέρνηση), διαμηνύοντας διά του πρωθυπουργού Μανουέλ Βαλς ότι οι διαπραγματεύσεις θα καταλήξουν σε ναυάγιο εάν δεν διασφαλιστούν τα ευρωπαϊκά κριτήρια στους τομείς της υγείας και του περιβάλλοντος.

«Η Ευρώπη θα πρέπει να κάνει τη φωνή της να ακουστεί», τόνισε σε ανάλογο ύψος χθες και ο Γάλλος υπ. Εξωτερικού Εμπορίου κι επικεφαλής της γαλλικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις για την TTIP, Ματιάς Φεκί. «Δεν βλέπω τον λόγο», κατέληξε, «που θα πρέπει να ακολουθήσουμε τις ΗΠΑ».