Σιωπηλή κραυγή αγάπης

Με μεγάλη χαρά έμαθα ότι η «Καιομένη» του Γιον Φόσε επέστρεψε στο «Σημείο» για δεύτερη χρονιά. Μέσα στον θόρυβο της αθηναϊκής σκηνής, μια χαμηλόφωνη πρόταση, λυρική σουρντίνα, όπως αυτή, είναι δύσκολο να ακουστεί.

Η παράσταση είναι μια σύνθετη μεταγραφή ξεχωριστών έργων του Φόσε σε μετάφραση Αντώνη Γαλαίου. Του θεατρικού έργου «Μια μέρα του καλοκαιριού» (1999), του διηγήματός του «Η Αλίκη στις φλόγες» (2004), όπως και σε ένα ποίημα δικό του, που κλείνει την παράσταση.

Σαν κάθε άλλο όμως Φόσε που έχουμε μέχρι σήμερα δει, το θέμα είναι κοινό: βρίσκεται ριζωμένο στη γλώσσα, που επιμένει να δομείται στη σιωπή, να χτίζει πάνω στην άμμο, να δοκιμάζει τη μνήμη και τη λησμονιά μας.

Εδώ, η Σίγκνα αναζητά τις ευτυχισμένες μέρες της με την αγάπη της ζωής της, με την ίδια τη ζωή της, τον σύντροφό της Ασλε. Πρώτα οι λέξεις, ύστερα το πρόσωπο, τελευταίο το σώμα. Πρόκειται στην ουσία για μια πνευματιστική διαδικασία που γεννά η απελπισία και τρέφει η μοναξιά. Η Σίγκνα επιστρέφει στο τελευταίο βράδυ, πριν από είκοσι χρόνια, όταν έχασε στα νορβηγικά φιόρδ τον αγαπημένο της.

Είναι μια απώλεια διαρκείας, πένθος που γίνεται μανία. Η γυναίκα πιάνεται από την ανάμνηση των μικρών στιγμών ευτυχίας για να καταλάβει αυτή την απώλεια. Το «γιατί» πίσω από μια απόφαση που της στέρησε αδόκητα την ευτυχία. Είκοσι χρόνια τώρα προχωρά στο σκοτάδι του πένθους της, με τον φακό της γλώσσας.

Ο Νίκος Διαμαντής σκηνοθέτησε το έργο και, στην κυριολεξία, το κατοίκησε. Ο χώρος του είναι ένας πνευματικός χώρος ανάκλησης των πνευμάτων, είναι ένας χώρος του συμβολικού θεάτρου με τα φαντάσματα και φωνές αγαπημένες. Το θέατρο γίνεται ομιλών χώρος, τα σκηνικά είναι ζωντανά και κινούμενα, οι τοίχοι αποκτούν το σώμα των ανθρώπων και θερμαίνονται από την ανάσα τους (σημαντικοί βοηθοί σε αυτό οι Σταύρος Γιαννακόπουλος και Γεωργία Μαυροειδοπούλου). Πιο πίσω το σώμα του Περικλή Ασημακόπουλου θέλει να γίνει από ύλη, μια συμπύκνωση στον χώρο της μνήμης.

Δεν είναι η τρέλα που τα κάνει αυτά. Είναι η αγάπη. Που επιμένει μέχρι τα όρια της γης. Η Ιωάννα Μακρή είναι η γυναίκα που φλέγεται στη μέση της προσωπικής της κόλασης. Εκεί που όλα έχουν χάσει το νόημα και το σχήμα, τον λόγο και τη φωνή τους. Η σωτηρία είναι να μιλήσεις γι’ αυτά, να απευθυνθείς σε κάποιον, να ανοίξεις την καρδιά σου…

Το πιο σημαντικό ίσως σε αυτή την ερμηνεία είναι ο τρόπος που η ηθοποιός αποκαλύπτει την πρώτη αιτία της μαρτυρίας της πάνω στη σκηνή: το θέατρο με αυτή γίνεται ο τρόπος επιστροφής στους αγαπημένους και χαμένους, η ακριβή κιβωτός, η λύτρωσή μας από την απώλεια. Η Σίγκνα της Μακρή είναι η σιωπηλή κραυγή των μαρτύρων της αγάπης που μένουν πίσω. Μια ερμηνεία που καίγεται από μέσα προς τα έξω. Στο τέλος μένουμε με την αίσθηση της στάχτης στα χέρια.