Φίλε Νίκο,
Σου γράφω για την παράστασή σου «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα», βασισμένη στο μυθιστόρημα του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ. Αριστούργημα που γνώρισε πολλές θεατρικές διασκευές και που αποτελεί ένα από τα ορόσημα της σημερινής Ρωσίας.
Μέρες που είναι, ξύπνησες μέσα μας την αγάπη για τη Ρωσία και τη μνήμη του σπιτιού του συγγραφέα στη Μόσχα, με τις ζωγραφιές και τα γκράφιτι στους τοίχους, στα σκαλιά, στα δωμάτια, που δηλώνουν τη λατρεία των συμπατριωτών του για τον βασανισμένο δημιουργό της «Λευκής φρουράς», της «Σκυλίσιας καρδιάς», της «Διαβολιάδας» και τόσων άλλων.
Η πλοκή: Βρισκόμαστε στη Ρωσία στα πρώτα χρόνια του σοβιετικού πειράματος. Ο μπολσεβικισμός έχει κιόλας διακηρύξει πως η θρησκεία είναι το όπιο του λαού. Τώρα η αθεΐα είναι το επίσημο κρατικό δόγμα, ο Μπαλζάκ ή ο Καστοριάδης θα έλεγαν η νέα θρησκεία.
Ο καθηγητής Βόλαντ, τρομακτική και μαζί κωμική ενσάρκωση του διαβόλου, δεν ρισκάρει να τα βάλει με τις κυρίαρχες ιδέες. «Λοιπόν, κύριοι», λέει στους δυο συνομιλητές του, «δεν μπορώ να σας πείσω ότι υπάρχει θεός. Αλλά, σας διαβεβαιώ: Υπάρχει ο διάβολος».
Το κακό υπάρχει, μας ξαναλές σήμερα, Νίκο, κολυμπάμε σε αυτό: πλάι μας στον δρόμο, παραμονεύοντας να μπουκάρει σπίτι μας, μέσα μας. Στα think tanks της Ουάσινγκτον και στα άντρα της τζιχάντ. Αλλά και στην Ελλάδα των μνημονίων, του εξευτελισμού και της απόγνωσης που φέρνει τη βία που συνήθως πλήττει τους ευγενέστερους.
Ο διάβολος λοιπόν υπάρχει. Αλλά το θύμα του; Ο Ναζωραίος; Μήπως εμείς οι προοδευτικοί άνθρωποι δεν ξέρουμε ότι η Ανάσταση, η Σταύρωση και όλα τα άλλα είναι παραμύθια; Οι συνομιλητές του το λένε στον Βόλαντ, τον διάβολο συν-σκηνοθέτη. Για απάντηση σκηνοθετεί τον διάλογο Ναζωραίου – Πιλάτου. Η πραότητα και η γαλήνη του θύματος ερεθίζουν τον θύτη.
Παρακολουθούμε τη βέβαιη πορεία προς την άδικη καταδίκη. Αν ο Βόλαντ αφήνει πίσω του μια μυρωδιά θειαφιού, η ιστορία του Ναζωραίου μυρίζει αλήθεια. Εντελώς ρεαλιστικά. Ετσι, από τη Σταύρωση στον Κρανίου Τόπον καταλήγουμε φυσιολογικά στη Μόσχα, σε ένα φρενοκομείο, όπου οι ύποπτοι ως αντιφρονούντες, ο δάσκαλος και ο μεταλλαγμένος Ιησούς, θεραπεύονται ριζικά. Ιδιαίτερα σημαντικό όταν γράφει κάποιος που γνώρισε αντίστοιχες θεραπείες στο Μακρονήσι.
Στερνή μας καταφυγή το θαύμα. Ο έρωτας ψυχής και κορμιού. Η Μαργαρίτα. Γυμνή μέσα στην αλήθεια του απόλυτου έρωτά της για τον Δάσκαλο. Ικανή να τον σώσει, να υπακούσει, αλλά χωρίς ποτέ να υποκύψει στις εντολές του Βόλαντ/διαβόλου.
Υπόσχεση ανταπόδοσης για έναν έρωτα που, μας λες, έχει απόλυτη ανάγκη ακόμα και αυτός που δεν μπορεί να τον ανταποδώσει, όπως ο άθεος έχει απόλυτη ανάγκη το θαύμα. Αυτή η εξομολόγηση του άθεου, στη γραμμή όχι των ρηχών ρασιοναλιστών, αλλά των ηρωικών άθεων του Μπαλζάκ και του Ουγκό, είναι το κρυφό νήμα που συνέχει την ωραία δουλειά σου.
Φίλε Νίκο. Βλεπόμαστε ελάχιστα, συνήθως όταν τα πράγματα για τον καημένο μας τόπο φτάνουν στο απροχώρητο. Πριν χρόνια είχες την ευγένεια να επικοινωνήσεις μαζί μου για να μου πεις δυο καλά λόγια για μια τηλεοπτική δουλειά που είχα παρουσιάσει με τίτλο «Ο Χριστός ως κινηματογραφικός ήρωας». Η δουλειά όλων σας μου θύμισε τη φράση-κλειδί που είχα διαλέξει. «Να μιλάμε τίμια και καθαρά σε πιστούς και άθεους».
Αλλά, όπως είπα στα παρασκήνια στους συνεργάτες σου, η δουλειά σας αστράφτει αισθητικά και πολιτικά, τίμια και πεντακάθαρη, σε μια εποχή όπου το «τάχα μου», παιδί και αυτό του κάθε ανθυπο-Βόλαντ, σαρώνει τόσο πολύ στη σκηνή – και όχι μόνο.
Καλό Πάσχα
Γιάγκος Ανδρεάδης
-320x213.jpg)
