Τα χαρακτικά που ενέπνευσαν τον Ζαπάτα

Μόλις ξεκίνησε στην πόλη η γιορτή της χαρακτικής, αυτού του ξεχωριστού είδους που λάτρεψαν σπουδαίοι καλλιτέχνες του παρελθόντος, κάτι που ακολούθως συμβαίνει και με τους σύγχρονους. Με γενικό τίτλο «Abracadabra» το «Athens Print Fest/Third Edition», το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Χαρακτικής και Εκτυπώσεων, στο οποίο παρουσιάζονται περισσότερα από 700 έργα καλλιτεχνών, άνοιξε τις πόρτες του με την έκθεση που θα μας ξετρελάνει, «100 χρόνια Χοσέ Γουαδαλούπε Ποσάδα (1852 – 1913)».

Φόρος τιμής στον Μεξικανό καλλιτέχνη, που όχι μόνο ανανέωσε τις τεχνικές της χαρακτικής, ξεπέρασε την εποχή του, έγινε σημείο αναφοράς, αλλά το έργο του προετοίμασε κατά έναν τρόπο τη Μεξικανική Επανάσταση και επηρέασε την κοινωνία και την τέχνη. Ο δημιουργός της λαϊκής μεξικανικής εικονογραφίας και, κατά τον Κάρλος Φουέντες, «ο καλύτερος χαράκτης της ισπανόφωνης Αμερικής».

Η έκθεση φιλοξενείται στη Δημοτική Πινακοθήκη στο Μεταξουργείο (Λεωνίδου και Μυλλέρου), στο κτίριο που λειτούργησε ως εργοστάσιο μεταξιού έως το 1875 και είναι από τα παλαιότερα νεοκλασικά της Αθήνας, έργο του Δανού αρχιτέκτονα Χανς Κρίστιαν Χάνσεν. Βρίσκεται, δε, σε μία από τις ωραιότερες πλατείες της πόλης. Σε συνδυασμό με την εξαιρετική έκθεση, η επίσκεψη θα ανταμείψει και τους πιο απαιτητικούς.

«Ο Ποσάδα επινοεί μια καινούργια εικαστική γλώσσα, όπου συνθέτει με τεράστια πρωτοτυπία και τόλμη γραφές και εικόνες που ονομάζει σκελετούς.

»Με το καινούργιο αυτό εικαστικό ιδίωμα ανασκαλεύει στο έργο του κριτικά λαϊκές εικονογραφήσεις, θρύλους, οικογενειακές τραγωδίες, θρησκευτικά τελετουργικά, εμπορικές διαφημίσεις, λαϊκές παραστάσεις, εγκλήματα του αστυνομικού δελτίου και γεγονότα από την πολιτική ιστορία της εποχής του.

»Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πολιτική και κοινωνική κριτική του έργου του, προετοιμάζοντας τη Μεξικανική Επανάσταση, μέσα από τη σχέση του με τον Αιμιλιάνο Ζαπάτα και το κίνημα των Ζαπατίστας κατά των ντόπιων τσιφλικάδων και της πλουτοκρατίας», γράφει ο επιμελητής της έκθεσης Ντένης Ζαχαρόπουλος.

«Ο Ποσάδα κατόρθωσε να επινοήσει μια προσωπική μυθολογία με πρωταγωνιστές την κοινωνική κριτική και τα πιο βαθιά ανθρώπινα συναισθήματα, ανανεώνοντας ριζοσπαστικά τις τεχνικές και τις μεθόδους της χαρακτικής και της τέχνης γενικότερα.

Η διεθνής επιρροή του έργου του υπήρξε άμεση και καταλυτική πρώτα ως εικονογράφου, μέσα από τον περιοδικό Τύπο, τα σατιρικά περιοδικά και τις καρικατούρες που κυκλοφόρησαν διεθνώς στο τέλος του 19ου αιώνα και σε συνέχεια διαμόρφωσαν τις νεότερες τάσεις, ανάγοντας την προσωπικότητά του σε σύγχρονο καλλιτέχνη, όπως μαρτυρά ο θαυμασμός με τον οποίον τον τιμούν από τον Ντιέγκο Ριβέρα ώς τον Αντρέ Μπρετόν.

Σήμερα πια η μορφή του Ποσάδα, σαν χαράκτης και σαν καλλιτέχνης, στέκεται δίπλα στον Χόγκαρθ, τον Γκόγια, τον Ντομιέ και τον Χοκουσάι» καταλήγει.

Το 2013, γιορτάστηκε η εκατοστή επέτειος από τον θάνατο του Χοσέ Γουαδαλούπε Ποσάδα. Με την υποστήριξη της μεξικανικής κυβέρνησης και την αρωγή διάφορων χωρών, οργανώθηκε η περιοδεύουσα έκθεση που συγκεντρώνει αντιπροσωπευτικά έργα της μεγάλης εικαστικής παραγωγής του και παρουσιάστηκε σε πολλές χώρες πριν έρθει στην Αθήνα.

Διοργανώνεται από τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων, την Ενωση Ελλήνων Χαρακτών (οι οποίοι διοργανώνουν και όλο το Φεστιβάλ), σε συνεργασία με την Πρεσβεία του Μεξικού, με την υποστήριξη του υπουργείου Εξωτερικών του Μεξικού, της Μεξικανικής Υπηρεσίας Διεθνούς Συνεργασίας για την Ανάπτυξη και του Ιδρύματος Posada.

Στο πλαίσιο της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν δύο ξεναγήσεις–συζητήσεις για το έργο του Ποσάδα (8 & 22/3, στις 19.00).

Το Athens Print Fest είναι διεθνές φεστιβάλ με επίκεντρο τη χαρακτική τέχνη και τις εξελίξεις σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Είναι το μοναδικό στην Ελλάδα και πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια.

Οι δράσεις του εκτείνονται σε πολλά σημεία της Αθήνας (από το metamatic:taf μέχρι το Λουτρό των Αέρηδων, μουσεία, ιδρύματα, ινστιτούτα, εργαστήρια χαρακτικής, καφέ, βιβλιοπωλεία κ.α.), όπου φιλοξενούνται εκθέσεις χαρακτικής και εκτυπώσεων, ομιλίες, σεμινάρια για τους καλλιτέχνες και για το κοινό, εργαστήρια, πλήθος εκδηλώσεων και ειδικές ξεναγήσεις για ενηλίκους και σχολεία με ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα.

Διάρκεια έως τις 31/3/16. Το πρόγραμμα του φεστιβάλ και οι δράσεις του αναλυτικά στο www.athensprintfest.gr και www.opanda.gr.