Ενας ολότελα «Ξένος»

…Αυτό που θα διαβάσει ο αναγνώστης στον “Ξένο” είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που, δίχως τίποτα το ηρωικό στη συμπεριφορά του, δέχεται να πεθάνει για την αλήθεια.

Ενιωσα εξάλλου την ανάγκη να πω, κι ας μοιάζει παράδοξο, πως προσπάθησα να αποδώσω με τον ήρωά μου τον μόνο Χριστό που μας αξίζει.

Είναι φανερό λοιπόν, μετά τις εξηγήσεις μου, ότι το είπα χωρίς πρόθεση βλασφημίας, απλώς και μόνο με την κάπως ειρωνική τρυφερότητα που δικαιούται να νιώθει ένας καλλιτέχνης για τα πρόσωπα που δημιουργεί

Η ομάδα Abnormal παρουσιάζει σε διασκευή και σκηνοθεσία της Πηνελόπης Φλουρή στο Bios τον «Ξένο» του Αλμπέρ Καμί, το μυθιστόρημα που συζητήθηκε και προκάλεσε τους πνευματικούς κύκλους όταν δημοσιεύτηκε το 1942, καταμεσής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Μερσό, ο παράξενος ήρωας του Γάλλου φιλοσόφου και λογοτέχνη, έγινε αφορμή για πλήθος λογοτεχνικών, φιλοσοφικών και ψυχολογικών αναλύσεων. Πρόκειται για έναν μέσο υπάλληλο γραφείου στο Αλγέρι. Μια μέτρια ύπαρξη, ένας άνθρωπος που ζει μέσα σε μια εξωκόσμια τερατώδη αδιαφορία για ό,τι συμβαίνει γύρω του, για ό,τι πρόκειται να κάνει ή να μην κάνει, παθητικός για κάθε τι που μπορεί να αλλάξει ή να βελτιώσει τη ζωή του…

Το βιβλίο ξεκινάει με την αναγγελία ενός θανάτου. «Η μητέρα σου πέθανε. Αύριο θα γίνει η κηδεία της. Τα θερμά μας συλλυπητήρια». Ο ήρωας του Καμί, ο Μερσό, αναγκάζεται να επισκεφτεί για πρώτη φορά το άσυλο όπου ζούσε η μητέρα του τα τρία τελευταία χρόνια, στο Μαρέγκο, ογδόντα χιλιόμετρα έξω απ’ το Αλγέρι, για να παραστεί στην κηδεία της. Ο Μερσό θα υποστεί την αγρυπνία και τη νεκρώσιμη ακολουθία με κάθε θρησκευτικό τύπο.

Θα συμμετάσχει χωρίς κανένα ίχνος συναισθήματος, το μυαλό του ταξιδεύει σ’ ένα σωρό άσχετα πράγματα. Ανίκανος να ανταποκριθεί στις κουβέντες συμπάθειας των άλλων, ανακουφίζεται όταν τελειώνει η τελετή. Την επόμενη μέρα γνωρίζει στην παραλία τη Μαρί.

Εκείνη τον ερωτεύεται, εκείνος εξακολουθεί να είναι αδιάφορος. Δέχεται την πρότασή της να παντρευτούν κι ας μην την αγαπάει, «δεν έχει καμιά σημασία» γι’ αυτόν είτε είναι εκείνη είτε οποιαδήποτε άλλη. Κι ύστερα, υποκύπτοντας σε μια αβέβαιη απειλή που δημιουργεί μια παρεξήγηση, σκοτώνει έναν άγνωστό του Αραβα στην παραλία. Συλλαμβάνεται, φυλακίζεται, δικάζεται και καταδικάζεται σε θάνατο.

Ο Μερσό δεν μετανοεί, δεν ζητάει χάρη, δεν αμφισβητεί την ποινή του θανάτου. Η απάθειά του σοκάρει τον δικηγόρο του, τον δικαστή, τον ιερέα. Κι όμως, θέλει να ζήσει την κάθε μέρα χωρίς όμως να επενδύει σε τίποτα, χωρίς να έχει την παραμικρή ψευδαίσθηση ή σύνδεση με τις κοινωνικές νόρμες, απολαμβάνοντας την αίσθηση της ματαιότητας για τα πάντα.

Ενας ολότελα ξένος με τον κόσμο, τη λογική και την ηθική του. Με απόλυτη συνείδηση του αμείλικτου εφήμερου, κινείται με τη σιγουριά που του δίνει κάθε στιγμή η ίδια του η ύπαρξη, οι ανάγκες του σώματός του. Τίποτα άλλο.

Οπως σημειώνει ο Ρολάν Μπαρτ, «Ως λέξη-μάνα στο έργο του Καμί θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η λέξη θάνατος. Ο θάνατος διατρέχει όλο το έργο, άλλοτε κυριολεκτικά και άλλοτε ανιχνεύεται με διαφορετικά προσωπεία: είναι ο θάνατος-ήλιος, ο θάνατος-τραγωδία, ο θάνατος-μάνα. Είναι το σημαίνον που κάθε φορά όμως καταδεικνύει το σημαινόμενο, που δεν είναι τίποτε άλλο από την έννοια του παράλογου».

Η παράσταση, που σκηνοθετεί η Πηνελόπη Φλουρή, πειραματίζεται με την αφηγηματική δράση και χρησιμοποιώντας κινησιολογικές επαναλήψεις, λεκτικά μοτίβα και συμβολισμούς επιχειρεί να αποκαλύψει τον παράλογο κόσμο μέσα στον οποίο ζει ο Μερσό.

Ο Μερσό εμφανίζεται σαν παρατηρητής στην αφήγηση της ζωής του, ενώ πρωταγωνιστές είναι τα πρόσωπα που τον περιβάλλουν και συνθέτουν τον κόσμο εμπρός του. Ο χώρος του θεάτρου μεταμορφώνεται σε δικαστήριο όπου παρακολουθούμε ένα παιχνίδι μεταξύ συνειδητού και ασυνείδητου, λέξης και κίνησης, πράξης και απραξίας.

Info:

Bios (Πειραιώς 84, τηλ.: 210-3425335) «Ο Ξένος» του Αλμπέρ Καμί. Δραματουργική επεξεργασία-διασκευή: Πηνελόπη Φλουρή-Δάφνη Λιανάκη.

Σκηνοθεσία: Πηνελόπη Φλουρή. Σκηνικά: Αριέλλα Καρατώλου. Κοστούμια: Δάφνη Αηδόνη. Κίνηση: Τζίνα Αποστολοπούλου.

Φωτισμοί: Βαγγέλης Νάνος. Παίζουν: Ηλέκτρα Αγγελοπούλου, Μαριλένα Γερμανού, Δάφνη Λιανάκη, Παναγιώτης Γαρμπής, Πηνελόπη Φλουρή.

Μέχρι την 1η Μαρτίου, Δευτέρα και Τρίτη στις 20.30.